Người lo cho hai thế hệ thường để mình sau cùng
Thế hệ kẹp giữa là những người trưởng thành khoảng 35-45 tuổi vừa nuôi dạy con, phụng dưỡng cha mẹ già, vừa gánh công việc, nên thường đẩy việc chăm sóc sức khỏe của chính mình xuống cuối danh sách ưu tiên. Đây không phải chuyện thiếu trách nhiệm với bản thân; đó là hệ quả của một lịch sống luôn dành chỗ cho người khác trước. Chị Lan, 38 tuổi ở Hà Nội, tranh thủ đi chợ rồi về chia thuốc huyết áp cho mẹ giữa công việc dồn dập. Khi được khuyên kiểm tra sức khỏe, chị chờ qua mùa quyết toán vì ngại tốn thời gian và chi phí. Những người trong hoàn cảnh ấy có thể chăm lo rất kỹ cho sức khỏe cha mẹ nhưng bỏ qua mệt mỏi, đau nhức của mình. Theo Tổ chức Lao động Quốc tế, phụ nữ Việt Nam dành trung bình 20,2 giờ mỗi tuần cho việc nhà và chăm sóc người thân, gần gấp đôi mức 10,7 giờ của nam giới.
Nỗi sợ và sự chần chừ khiến rủi ro lớn dần
Trì hoãn khám bệnh thường không bắt đầu bằng một quyết định lớn. Nó là chuỗi lần tự nhủ “để tuần sau”, vì sợ phát hiện bệnh nặng, sợ đau khi lấy máu hay làm thủ thuật, lo chi phí ảnh hưởng kế hoạch gia đình, hoặc không muốn đối diện không gian bệnh viện và thời gian chờ kết quả. Né tránh có thể làm dịu lo lắng trong chốc lát, nhưng không khiến triệu chứng hay nguy cơ tự biến mất. Ở tuổi 35-40, cơ thể có thể xuất hiện những thay đổi âm thầm như tăng huyết áp, rối loạn đường huyết, tăng mỡ máu, giảm khối cơ và mật độ xương. Câu chuyện anh Minh, 42 tuổi ở TP.HCM, cho thấy cái giá của việc gạt triệu chứng sang bên: sau nhiều tháng đau âm ỉ vùng thượng vị, anh gục tại nơi làm việc và được chẩn đoán ung thư dạ dày giai đoạn tiến triển. Khi triệu chứng bộc phát rõ, điều trị có thể phức tạp, tốn kém và làm suy giảm chất lượng cuộc sống.
Đặt lịch khám là một phần của chăm sóc gia đình
Cách thoát vòng lẩn tránh không phải chờ đến lúc bớt bận—thời điểm ấy có thể không bao giờ đến. Hãy dành trước một khoảng thời gian cho khám sức khỏe như dành cho cuộc họp hoặc công việc quan trọng; nếu có nhiều vấn đề cần xem xét, hỏi bác sĩ việc nào nên ưu tiên thay vì cố làm tất cả cùng lúc. Lịch khám cụ thể biến ý định mơ hồ thành một cuộc hẹn có thể thực hiện. Đừng tự xoay xở mọi việc: đề nghị người thân trông con, hỗ trợ cha mẹ hoặc đi cùng nếu bạn căng thẳng. Ghi lại triệu chứng, thời điểm xuất hiện, thuốc đang dùng và câu hỏi muốn trao đổi; hãy nói với nhân viên y tế nếu bạn sợ kim tiêm, đau hay kết quả. Bước đầu có thể chỉ là buổi khám để bác sĩ đánh giá và tư vấn kiểm tra phù hợp. Chăm sóc bản thân không lấy đi điều gì khỏi gia đình; đó là cách giữ vững điểm tựa mà gia đình đang dựa vào.
