Tự động hóa khâu then chốt của tuyến LRT
Robot hàn ray là thiết bị cơ giới tự động di chuyển trên đường ray vừa lắp đặt để nối các thanh ray ngay tại công trường, thay vì đưa chúng về xưởng. Cỗ máy nặng 33 tấn này lần đầu được đưa vào vận hành tại Việt Nam trên tuyến LRT Phú Quốc, với công tác hàn nối bắt đầu từ ngày 5/11 và đã xử lý hơn 1 km ray tính đến thời điểm được ghi nhận.
Đây không chỉ là một màn trình diễn máy móc. Khi nền đường, cầu, hầm, nhà ga và lắp đặt ray được triển khai song song, khâu nối ray có thể trở thành điểm nghẽn nếu chỉ dựa vào phương pháp thủ công. Việc đưa thiết bị di động vào công trường đánh dấu chuyển biến từ rải ray sang hoàn thiện tuyến, đúng lúc các dự án hạ tầng phục vụ APEC 2027 bước vào giai đoạn tăng tốc. Giá trị của máy nằm ở chỗ biến một công đoạn chậm, lặp lại thành quy trình có năng suất cao hơn, đồng thời tạo thêm dư địa cho các bước kiểm tra kỹ thuật.

Năng suất tăng, nhưng không thể bỏ qua kiểm tra
Trong điều kiện mặt bằng thuận lợi, máy có thể hàn 250–300 m ray đơn, tương đương hơn 20 mối nối mỗi ngày. Nhà thầu đánh giá năng suất này cao gấp 3–4 lần phương pháp hàn nhiệt nhôm, vốn thường đạt 4–6 mối mỗi ngày với một tổ 6–8 công nhân. Theo đại diện nhà thầu Nguyễn Huy Thanh, thiết bị mới giúp năng suất thi công tăng gấp 3–4 lần, trong khi tổ trực tiếp vận hành chỉ cần tối thiểu ba người.
Thời gian hàn tự động khoảng 3–4 phút cho mỗi mối, nhờ công nghệ hàn chảy giáp mép bằng điện. Nhưng con số đó không đại diện cho toàn bộ quy trình: công nhân vẫn phải căn chỉnh đầu ray, chuẩn bị điều kiện kỹ thuật, rồi mài và kiểm tra mối nối sau khi hàn. Vì vậy, lợi ích thực tế không phải bỏ qua lao động lành nghề, mà là để máy đảm nhận phần thao tác lặp lại nhanh hơn, còn con người giữ vai trò chuẩn bị và kiểm soát chất lượng.

Một mắt xích trong cuộc chạy đua tiến độ
LRT Phú Quốc dài 17,59 km, có sáu nhà ga, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC cùng khu vực Nam đảo. Dự án có tổng mức đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, triển khai theo hình thức đối tác công tư với hợp đồng BOT. Quy mô này khiến tiến độ đường ray không thể tách rời các hạng mục khác: công trường huy động khoảng 1.300 kỹ sư, công nhân tại bảy mũi thi công, trong khi nền đường, cầu, hầm và nhà ga được triển khai song song.
Thiết bị hàn ray giúp tăng tốc một công đoạn quan trọng, nhưng không tự bảo đảm toàn dự án đúng hạn. Theo kế hoạch, đường ray phải hoàn thành trước tháng 3/2027, toàn tuyến dự kiến xong trong quý II/2027; tàu chạy thử vào tháng 7 và khai thác thương mại từ tháng 11/2027 để phục vụ APEC. Sau hàn ray, dự án còn phải hoàn thiện, hiệu chỉnh và kiểm tra các hệ thống kỹ thuật. Bởi vậy, tiến độ vẫn phụ thuộc vào sự ăn khớp của toàn bộ chuỗi thi công, không riêng tốc độ của một cỗ máy.

Lợi ích cần nhìn xa hơn kỳ hội nghị
Lý do để quan tâm đến tuyến LRT không dừng ở việc kịp phục vụ một sự kiện quốc tế. Khi vận hành, tàu điện nhẹ dự kiến đạt tốc độ tối đa khoảng 100 km/h, đưa thời gian đi từ sân bay đến Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC ở phía Nam đảo xuống khoảng 18–20 phút. Tuyến này còn được kỳ vọng kết nối sân bay với các khu du lịch, dịch vụ và đô thị Nam đảo, qua đó giảm áp lực cho giao thông đường bộ.
Đó là lợi ích tiềm năng đáng kể nếu công trình được hoàn thiện đúng hạn và vận hành hiệu quả sau hội nghị. Robot hàn ray cho thấy công nghệ có thể tháo gỡ một nút thắt cụ thể trong thi công đường sắt; còn giá trị lâu dài của LRT sẽ được quyết định bởi chất lượng hoàn thiện, độ tin cậy của hệ thống và khả năng đáp ứng nhu cầu đi lại thường ngày. Tăng tốc vì APEC 2027 là cần thiết, nhưng mục tiêu sau cùng nên là một tuyến giao thông công cộng hữu ích cho Phú Quốc.







