Từ mặt đường 7 m đến trục rộng 30 m
Dự án mở rộng trục Phan Anh – An Dương Vương là kế hoạch nâng cấp đoạn đường dài khoảng 2 km, từ Hòa Bình đến Bà Hom, với mặt cắt dự kiến 30 m và hạ tầng thoát nước được làm đồng bộ. Đây là một đề xuất đáng chú ý vì tuyến hiện vừa chật hẹp vừa thường xuyên ngập, gây khó khăn cho việc đi lại hằng ngày. Sáng 29-10, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày tờ trình về chủ trương đầu tư tại kỳ họp thứ sáu của HĐND thành phố. Đến ngày 30-10, HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư dự án này cùng dự án đường Tân Kỳ Tân Quý. Cần phân biệt hai thông tin: tờ trình trước đó đề xuất đầu tư riêng tuyến Phan Anh – An Dương Vương, còn quyết định sau là chủ trương mở rộng đồng thời hai tuyến.
Hiện tổng bề ngang tuyến khoảng 14 m, gồm lòng đường chỉ rộng khoảng 7 m và vỉa hè hai bên, mỗi bên khoảng 3,5 m. Với không gian lưu thông hạn chế, ùn tắc vào giờ cao điểm không phải chuyện bất ngờ; mặt đường hẹp còn làm tăng nguy cơ va chạm. Phương án mở rộng đường 30 m vì thế có ý nghĩa vượt ra ngoài việc thêm mặt đường: dự án còn bao gồm hệ thống thoát nước và các công trình hạ tầng kỹ thuật dọc tuyến.
Vốn lớn, phần giải phóng mặt bằng chiếm chủ yếu
Tổng mức đầu tư dự kiến của dự án là hơn 4.326 tỉ đồng từ ngân sách thành phố. Trong đó, chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời và hoàn trả hạ tầng kỹ thuật khoảng 3.461 tỉ đồng; chi phí xây dựng khoảng 413 tỉ đồng. Tỷ trọng lớn dành cho giải phóng mặt bằng cho thấy mở rộng một tuyến đã hình thành trong đô thị không chỉ là bài toán thi công. Khâu thu hồi đất, sắp xếp tái định cư và di dời hạ tầng sẽ quyết định đáng kể tiến độ thực tế.
Dự án dự kiến triển khai từ năm 2026 đến năm 2032: năm 2026 chuẩn bị đầu tư, khảo sát, kiểm đếm và thống kê đất thu hồi; giai đoạn 2027–2028 lập dự án, thực hiện bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và di dời hạ tầng; giai đoạn 2029–2032 lựa chọn nhà thầu, thi công và hoàn thành công trình. Đây là lộ trình nhiều năm, nên người dân chưa thể kỳ vọng tuyến đường thay đổi ngay sau khi chủ trương được thông qua. Việc công khai tiến độ và phối hợp tốt trong giải phóng mặt bằng sẽ quan trọng không kém quy mô thiết kế.
Giảm ùn tắc và ngập: kỳ vọng phụ thuộc vào thoát nước
Lợi ích giao thông dễ hình dung nhất là tăng năng lực lưu thông trên đoạn vốn quá tải, đồng thời nối liền trục Hương lộ 3 – Bình Long – Phan Anh – An Dương Vương. Tuyến còn liên kết với nhiều đường quan trọng như Hòa Bình, Lê Văn Quới, Tô Hiệu và Bà Hom, nên việc nâng cấp có thể cải thiện kết nối giữa các khu vực phía Tây Bắc và Tây Nam thành phố. Tuy nhiên, mở rộng mặt đường không tự động xóa ùn tắc: hiệu quả còn tùy thuộc cách tổ chức giao thông tại các nút giao và việc kiểm soát hoạt động lấn chiếm lòng đường.
Với tình trạng ngập, phần thoát nước mới là điểm không thể xem nhẹ. Hệ thống hiện hữu chưa đồng bộ, các cống đường kính khoảng 600–800 mm đã xuống cấp; tuyến Phan Anh từng nằm trong danh sách điểm ngập năm 2021 và tiếp tục có tên trong kế hoạch thoát nước mùa mưa năm 2026. Đây là một trong những điểm nóng của bài toán đường ngập TP.HCM: nâng cấp cống dọc tuyến có thể cải thiện khả năng tiêu thoát, nhưng kết quả còn cần được đánh giá cùng năng lực thoát nước của khu vực lân cận. Giá trị của dự án vì vậy nằm ở việc làm đồng bộ, không chỉ trải lại mặt đường.
Chủ trương là bước đầu, không phải kết quả cuối cùng
HĐND TP.HCM thông qua chủ trương đầu tư mở rộng Phan Anh – An Dương Vương và Tân Kỳ Tân Quý với tổng mức đầu tư chung hơn 10.805 tỉ đồng. Con số tổng này bao gồm hai dự án; riêng phần Phan Anh – An Dương Vương có mức đầu tư hơn 4.326 tỉ đồng, không nên gộp rồi hiểu là vốn dành cho một tuyến. Sự phân biệt đó giúp nhìn đúng quy mô ngân sách và tránh nhầm dự án đang được đề cập với gói mở rộng đồng thời hai tuyến.
Mở rộng đường Phan Anh là hướng xử lý hợp lý khi mặt đường hẹp, ùn tắc kéo dài và thoát nước xuống cấp cùng tồn tại trên một trục kết nối quan trọng. Nhưng hiệu quả chỉ được kiểm chứng khi công trình hoàn thành, cống thoát nước vận hành đồng bộ và các nút giao không trở thành điểm nghẽn mới. Với kế hoạch kéo dài đến năm 2032, điều người dân cần theo dõi không chỉ là mặt cắt 30 m trên bản vẽ, mà còn là tiến độ bồi thường, chất lượng thi công và khả năng giảm ngập sau mỗi mùa mưa.
