Từ sân chơi thi đấu đến cơ hội học tập rộng mở
Đấu trường Toán học Châu Á (AIMO) là cuộc thi dành cho học sinh phổ thông, kết hợp kiến thức Toán với ngữ liệu tiếng Anh và tạo cơ hội trải nghiệm cho học sinh từ lớp 2 đến lớp 12. Trong năm học 2026–2027, cuộc thi có sự đồng hành của 25 tỉnh, thành phố, tăng ba địa phương so với mùa trước. Đây là bước mở rộng đáng chú ý, nhưng giá trị của nó không nằm ở con số địa bàn đơn thuần: thách thức thực sự là đưa Toán tiếng Anh đến gần hơn với học sinh ngoài các trung tâm lớn, mà không biến ngoại ngữ thành rào cản mới.
AIMO do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh chỉ đạo, Báo Tiền Phong phối hợp với Đại học Bách khoa Hà Nội tổ chức, Công ty Cổ phần Tiền Phong triển khai. Nền tảng của đợt mở rộng là sự quan tâm đã hình thành qua các mùa thi: năm học 2025–2026, hơn 11.000 học sinh ở 22 tỉnh, thành dự vòng sơ loại; gần 300 học sinh đại diện Việt Nam tham dự chung kết quốc tế và đạt hơn 200 giải thưởng. Những kết quả này tạo đà, song mục tiêu phổ cập chỉ thành hiện thực khi học sinh có thể tham gia và học được điều hữu ích, bất kể địa phương.
12 sở đã hướng dẫn triển khai, nhưng độ phủ cần đi vào lớp học
Đến nay, 12 Sở GD&ĐT đã ban hành văn bản hướng dẫn triển khai tới các cơ sở giáo dục, gồm Vĩnh Long, Cần Thơ, Bắc Ninh, Phú Thọ, Khánh Hòa, Hải Phòng, Lâm Đồng, Sơn La, Lạng Sơn, Đồng Nai, Quảng Ninh và Ninh Bình. Học sinh tại Hà Nội, TP.HCM, Đà Nẵng, Nghệ An, Hà Tĩnh, Thừa Thiên Huế, Tuyên Quang, Lào Cai và Thái Nguyên cũng đã chủ động tạo tài khoản để bắt đầu rèn luyện. Hai con số—25 địa phương đồng hành và 12 sở có văn bản hướng dẫn—cho thấy quy mô tham gia rộng hơn mức triển khai hành chính chính thức.
Khoảng cách đó không nhất thiết là điểm yếu: địa phương có thể tổ chức theo điều kiện riêng. Nhưng độ phủ chỉ có ý nghĩa nếu học sinh vùng xa cũng biết cách tham gia, có thiết bị và nhận được hướng dẫn phù hợp. Kết quả mùa trước, khi các địa phương như Tuyên Quang, Quảng Ninh và Ninh Bình ghi nhận thí sinh đạt giải ở nhiều khối lớp, gợi ý rằng thành tích không chỉ tập trung ở những nơi vốn có lợi thế. Mở rộng mạng lưới vì thế nên được đánh giá bằng cơ hội thực tế đến với học sinh, chứ không chỉ bằng số tỉnh, thành có tên trong danh sách.
Bám sát Toán phổ thông để giảm rào cản tiếng Anh
Điểm đáng chú ý trong cách thiết kế mùa giải mới là đề thi bám chương trình giáo dục phổ thông của từng khối, dùng ngữ liệu song ngữ Anh–Việt và hướng tới phát triển tư duy logic. Học sinh vận dụng kiến thức quen thuộc đã học trên lớp thay vì phải đối mặt với những dạng nâng cao xa lạ. Cách tiếp cận này hợp lý nếu mục tiêu là giúp các em thử sức với Toán tiếng Anh mà không đòi hỏi vốn ngoại ngữ vượt xa trình độ học tập hiện tại.
Hệ thống tích hợp từ vựng chuyên ngành ngay trong câu hỏi, cho phép học sinh tra nghĩa thuật ngữ mới trước khi tìm cách giải. Đây là hỗ trợ thiết thực, nhất là với học sinh nhỏ tuổi mới làm quen với việc đọc đề Toán bằng tiếng Anh. Tuy nhiên, tra cứu từ không thay thế được quá trình học ngôn ngữ; giá trị nằm ở việc giúp các em hiểu yêu cầu và tập trung vào lập luận toán học. Với học Toán phổ thông, một cuộc thi như AIMO có sức lan tỏa hơn khi vừa khuyến khích thử thách, vừa không khiến học sinh nghĩ rằng cần giỏi tiếng Anh sẵn mới được tham gia.
Trải nghiệm miễn phí trước các vòng thi chính thức
AIMO 2026 lần đầu có Vòng Trải nghiệm trực tuyến miễn phí, diễn ra từ ngày 19/10/2026 đến 04/01/2027. Vòng này gồm sáu đợt thử thách, mở định kỳ hai tuần một lần; mỗi thí sinh có tối đa năm lượt làm bài trong mỗi đợt. Sau từng lượt, hệ thống cung cấp báo cáo cá nhân, nêu những mảng kiến thức đã làm tốt và phần cần củng cố. Đây là bước làm quen hữu ích: học sinh có thể thử sức, sai và rút kinh nghiệm trước khi bước vào cuộc thi chính thức.
Tiếp đó, Vòng Loại dự kiến diễn ra từ tháng 1 đến tháng 3/2027, thi trực tuyến có giám sát công nghệ hoặc thi tập trung tùy điều kiện địa phương. Thí sinh đạt chuẩn sẽ vào Vòng Chung kết Quốc gia, dự kiến tổ chức tháng 4/2027 tại Hà Nội và TP.HCM với đề thi chuẩn hóa bằng tiếng Anh. Lộ trình này kết hợp rèn luyện linh hoạt với các vòng thi có tính chuẩn hóa. Dẫu vậy, tiêu chí thành công không nên chỉ là số lượt dự thi hay giải thưởng: điều đáng mong đợi hơn là học sinh bớt e ngại ngoại ngữ và tự tin vận dụng kiến thức Toán đã học.
Việc AIMO mở rộng lên 25 tỉnh, thành tạo nền tảng để Toán tiếng Anh tiếp cận nhiều học sinh hơn; sự đồng hành của 12 Sở GD&ĐT và cấu trúc đề bám chương trình phổ thông giúp mục tiêu ấy có hướng triển khai cụ thể. Nhưng phổ cập không đến từ độ phủ trên giấy. Cuộc thi chỉ tạo thay đổi bền vững khi cơ hội tham gia, hỗ trợ học tập và trải nghiệm phù hợp thực sự đến được với học sinh ở nhiều vùng miền.
