Tăng trưởng nổi bật, nhưng thị phần doanh thu còn khiêm tốn
Fortune Southeast Asia 500 là bảng xếp hạng thường niên của Fortune, ghi nhận 500 doanh nghiệp có doanh thu lớn nhất tại Đông Nam Á và phản ánh tương quan quy mô giữa các nền kinh tế trong khu vực. Năm 2026, 72 doanh nghiệp Việt Nam góp mặt với tổng doanh thu gần 178 tỷ USD, tăng 10,5% so với năm trước. Trong khi đó, toàn bảng đạt gần 1.900 tỷ USD doanh thu, tăng 3,4%. Nhóm Việt Nam vì thế chỉ chiếm chưa đến 10% tổng doanh thu, nhưng tốc độ tăng trưởng cao gấp khoảng ba lần mức bình quân khu vực. Con số này đáng chú ý không phải vì đã thu hẹp khoảng cách về quy mô, mà vì cho thấy đà mở rộng nhanh. Doanh thu doanh nghiệp Việt đang tăng mạnh, song quy mô tuyệt đối vẫn còn cách xa tổng thể của 500 doanh nghiệp hàng đầu Đông Nam Á.
Theo số liệu công bố tại hội nghị, dù chiếm chưa đến 10% doanh thu toàn bảng xếp hạng Fortune, nhóm doanh nghiệp Việt đóng góp khoảng một phần tư mức tăng doanh thu của 500 doanh nghiệp. Đây là tín hiệu tăng trưởng có trọng lượng, nhưng không nên nhầm lẫn giữa tốc độ đi lên và vị thế đã được xác lập. Việt Nam có 72 đại diện, đứng sau Thái Lan, Indonesia, Malaysia và Singapore về số doanh nghiệp góp mặt. Sự hiện diện đông đảo hơn là đáng mừng; tuy vậy, bài toán không chỉ là đưa thêm tên tuổi vào danh sách. Nếu doanh thu tăng mà năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và phần giá trị giữ lại không tăng tương ứng, quy mô lớn hơn chưa chắc đồng nghĩa với vị thế cao hơn.
Con số doanh thu cần được đọc cùng chất lượng tăng trưởng
Bảng xếp hạng Fortune năm nay dựa trên dữ liệu tài chính năm 2025; lễ vinh danh 500 doanh nghiệp lớn nhất Đông Nam Á được tổ chức tại TP HCM tối 3/11 trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Fortune Southeast Asia 500. Tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận nhấn mạnh bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc, cạnh tranh công nghệ quyết liệt hơn, còn phát triển xanh và bền vững dần trở thành tiêu chuẩn chung. Đây là lý do tốc độ tăng doanh thu không thể là thước đo duy nhất. Khi luật chơi dịch chuyển, doanh nghiệp cần chứng minh mình làm được nhiều hơn việc mở rộng sản xuất theo thiết kế có sẵn: phải nâng năng suất, đổi mới công nghệ, phát triển sản phẩm và tạo giá trị cao hơn trong từng khâu kinh doanh.
Danh sách có những tên tuổi lớn ở nhiều lĩnh vực: PetroVietnam đứng thứ 11, Vingroup thứ 26, FPT thứ 130, còn Vinachem xếp thứ 148. Những thứ hạng này cho thấy doanh nghiệp Việt đã có chỗ đứng trong các ngành năng lượng, công nghiệp, công nghệ và sản xuất. Nhưng danh sách cũng nhắc rằng quy mô doanh thu mới là điểm khởi đầu để đánh giá sức mạnh doanh nghiệp, không phải kết luận cuối cùng. Thách thức nằm ở khả năng biến nguồn lực và doanh thu thành năng lực tự chủ, sản phẩm có sức cạnh tranh và liên kết sâu hơn với chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Nếu thiếu bước chuyển ấy, tăng trưởng có thể tiếp tục đưa doanh nghiệp lên cao hơn về doanh thu mà chưa đủ sức nâng tầm vị thế.
Bước nâng cấp tiếp theo: làm chủ công nghệ và giá trị
Thông điệp chính sách đang chuyển từ thu hút vốn đơn thuần sang xây dựng nền tảng đầu tư chiến lược, phát triển cụm ngành và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Hướng đi này đúng với điều doanh nghiệp cần: quan hệ với nhà đầu tư nước ngoài phải vượt khỏi mô hình nhận vốn rồi gia công theo quy trình định sẵn. Việt Nam khuyến khích hình thành các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm và chương trình phát triển công nghệ gắn với nhu cầu sản xuất, thị trường. Đây là những bước cần thiết để tăng liên kết giữa nghiên cứu và hoạt động kinh doanh, đồng thời mở cơ hội cho doanh nghiệp trong nước tham gia sâu hơn vào việc phát triển công nghệ, sản phẩm và thương mại hóa kết quả.
Bài toán sau mốc gần 178 tỷ USD vì thế không phải là chạy theo doanh thu bằng mọi giá. Doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ năng lực sản xuất, kinh doanh sang làm chủ công nghệ, nâng khả năng đổi mới và tăng phần giá trị tạo ra trong chuỗi. Với khu vực tài chính, định hướng được nêu tại hội nghị là mời các định chế tài chính toàn cầu, quỹ đầu tư đa quốc gia và tập đoàn công nghệ tài chính tham gia xây dựng, phát triển trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam. Kết luận đáng rút ra từ Fortune Southeast Asia 500 là tăng trưởng đã tạo đà, nhưng chưa bảo đảm bước tiến về vị thế. Thước đo tiếp theo nên là doanh nghiệp Việt làm chủ được gì, tạo ra giá trị nào và có thể đứng ở đâu trong chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.
