Từ thi một môn chuyên sang tuyển theo lĩnh vực
Tuyển sinh trường chuyên theo khối là phương án dự thảo chuyển từ tuyển lớp chuyên theo từng môn sang xét tuyển học sinh vào các lĩnh vực rộng hơn, nhằm đánh giá nền tảng và tiềm năng phát triển thay vì chỉ tập trung vào một môn. Theo dự thảo của Bộ Giáo dục và Đào tạo, ba khối dự kiến là Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Đây là thay đổi đáng chú ý, nhưng chưa phải quy định đã ban hành: học sinh lớp 9 không nên hiểu rằng các kỳ thi sắp tới chắc chắn sẽ theo mô hình mới. Lý do được nêu là việc phân hóa quá sớm có thể khiến học sinh dồn sức vào môn chuyên, hạn chế cơ hội phát triển năng lực liên môn, nghiên cứu, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp.
Cách tổ chức mới cũng cho thấy trường chuyên được hình dung không chỉ là nơi luyện thi môn sở trường, mà là môi trường bồi dưỡng tài năng rộng hơn. Đó là một mục tiêu hợp lý; hiệu quả thực tế, tuy nhiên, sẽ phụ thuộc vào cách thiết kế đề thi, chương trình học và tư vấn lựa chọn môn.

Ba khối dự kiến và cách thi có thể thay đổi
Theo phương án nêu trong dự thảo, thí sinh đăng ký khối Khoa học tự nhiên có thể làm bài Toán nâng cao, Ngữ văn và bài đánh giá đọc hiểu khoa học tự nhiên. Khối Khoa học xã hội gồm Ngữ văn nâng cao, Toán và đánh giá đọc hiểu khoa học xã hội; khối Ngoại ngữ gồm Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ đăng ký. Nếu được thông qua, thi vào lớp 10 trường chuyên sẽ không còn chủ yếu xoay quanh bài thi chuyên riêng như cách nhiều học sinh đang hình dung. Điều đó khiến năng lực đọc hiểu, kiến thức nền và khả năng tư duy trở nên quan trọng hơn trong kế hoạch ôn tập.
Đăng ký một khối cũng không đồng nghĩa phải học chuyên sâu tất cả môn trong khối. Dự thảo hướng tới việc học sinh có thời gian trải nghiệm, nhận tư vấn rồi mới chọn môn chuyên sâu phù hợp với sở trường và định hướng. Vì vậy, học sinh nên giữ nền tảng nhiều môn, thay vì bỏ hẳn các môn không nằm trong lựa chọn hiện tại.

Học sinh lớp 9 nên làm gì lúc này?
Việc thiết thực nhất lúc này không phải tự đổi hướng ôn thi theo một phương án còn đang lấy ý kiến. Học sinh lớp 9 nên tiếp tục theo dõi thông báo của Bộ, địa phương và trường dự định đăng ký; duy trì việc học các môn nền tảng; đồng thời tìm hiểu cách đánh giá năng lực đọc hiểu được mô tả trong dự thảo. Đây là chuẩn bị có ích dù phương án cuối cùng giữ lại hay điều chỉnh cách thi hiện hành.
Bộ cho biết đã tính đến thực tế học sinh lớp 9 hiện nay có quá trình học, ôn luyện và định hướng dự tuyển theo cách cũ, nên thay đổi cần được cân nhắc thận trọng, thông tin đầy đủ và bảo đảm thời gian chuẩn bị. Vì thế, phụ huynh cũng nên tránh gây áp lực buộc con chọn khối sớm khi tiêu chí tuyển sinh chưa chốt. Theo dõi văn bản chính thức quan trọng hơn chạy theo tin đồn hoặc tự mua tài liệu luyện một dạng đề chưa được xác nhận.
Lộ trình chưa đồng nghĩa áp dụng đồng loạt
Mốc dự kiến được nhắc đến là năm học 2027-2028, nhưng đây vẫn là đề xuất, không phải yêu cầu mọi trường chuyên phải chuyển đổi cùng lúc. Theo lộ trình được nêu, trường đáp ứng tiêu chí có thể áp dụng mô hình mới từ năm học đó; trường chưa đáp ứng sẽ tiếp tục tuyển theo quy định hiện hành và chuyển sang mô hình mới từ năm học 2028-2029. Bộ cũng dự kiến tiếp tục lấy ý kiến địa phương, trường chuyên, chuyên gia, giáo viên, phụ huynh và học sinh để đánh giá tác động, hoàn thiện quy định.
Kết luận dành cho học sinh lớp 9 khá rõ: chuẩn bị rộng và bình tĩnh, nhưng chưa thay kế hoạch thi theo dự thảo. Khi quy chế chính thức và lịch áp dụng cụ thể được công bố, thí sinh mới có căn cứ chắc chắn để lựa chọn khối chuyên và điều chỉnh cách ôn thi.






