Phổ cập giáo dục cần đi từ đúng đối tượng
Phổ cập giáo dục là việc bảo đảm các nhóm dân cư trong độ tuổi được tiếp cận chương trình học phù hợp, từ giáo dục mầm non đến giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Đây không chỉ là mục tiêu về số lượng người đến lớp mà còn đòi hỏi địa phương nhận diện đúng người học, bố trí điều kiện dạy học và theo dõi kết quả.
Hưng Yên có Kế hoạch 395/KH-UBND về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ từ 5 đến 6 tuổi, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Trọng tâm triển khai được đặt vào đội ngũ, mạng lưới trường lớp, nguồn lực và quản lý dữ liệu. Khánh Hòa, trong khi đó, yêu cầu các sở, ngành, chính quyền cấp xã cùng tổ chức và đơn vị liên quan thực hiện Nghị định 353 ban hành ngày 11/9/2026. Điểm chung đáng chú ý là phổ cập chỉ có ý nghĩa khi trách nhiệm được giao cụ thể và việc rà soát người học diễn ra sát thực tế.
Trẻ 5–6 tuổi là đích đến rõ nhất
Ở Khánh Hòa, yêu cầu đặt ra là vận động 100% trẻ từ 5 đến 6 tuổi đến trường, đồng thời bảo đảm học sinh trong độ tuổi hoàn thành chương trình giáo dục bắt buộc và thực hiện xóa mù chữ. Cách xác định mục tiêu này làm rõ nhóm trẻ cần được tiếp cận giáo dục mầm non và nhóm học sinh cần được giữ trong lộ trình học tập.
Kế hoạch của Hưng Yên cũng gắn phổ cập mầm non với trẻ 5–6 tuổi, nhưng phạm vi không dừng ở lứa tuổi này: giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ là các nhiệm vụ đi kèm. Đây là cách tiếp cận hợp lý, bởi chỉ tập trung đưa trẻ nhỏ vào lớp sẽ chưa giải quyết được tình trạng người học ở các độ tuổi sau bị bỏ lại. Để mục tiêu thành kết quả, các địa phương cần nhận diện được hoàn cảnh và nơi cư trú của từng nhóm, thay vì chỉ dựa vào chỉ tiêu tổng hợp.
Phân công thực hiện: từ tỉnh đến cấp xã
Khánh Hòa giao Sở Giáo dục và Đào tạo làm đầu mối tham mưu, đề xuất kế hoạch, hướng dẫn chuyên môn và tập huấn cho lực lượng phụ trách. Sở cũng có trách nhiệm quản lý, kiểm tra dữ liệu trên môi trường số và phối hợp kết nối dữ liệu giáo dục với dữ liệu dân cư, y tế để rà soát nhóm đối tượng. Cách phân công này quan trọng vì dữ liệu thiếu hoặc sai có thể khiến trẻ, học sinh và người cần xóa mù chữ không được nhận diện kịp thời.
Chính quyền cấp xã chịu trách nhiệm về kết quả triển khai tại địa bàn: lập kế hoạch hằng năm, phân công người theo dõi, khảo sát và cập nhật nhóm cần phổ cập. Hưng Yên nhấn mạnh việc rà soát, bố trí đủ giáo viên ở những nơi còn thiếu, ưu tiên giáo viên mầm non, tiểu học và trung học cơ sở; đồng thời bồi dưỡng nghiệp vụ quản lý hồ sơ. Trách nhiệm cấp tỉnh vì thế cần đi cùng năng lực thực hiện ở cơ sở, nơi trực tiếp biết trẻ nào chưa đến lớp và người học nào cần hỗ trợ.
Điều kiện thực hiện quyết định hiệu quả
Hưng Yên đề cập việc rà soát mạng lưới cơ sở giáo dục và ưu tiên phòng học, công trình vệ sinh, nước sạch, thiết bị cùng học liệu tối thiểu; kinh phí được bố trí theo dự toán hằng năm, có thể lồng ghép các nguồn lực hợp pháp và tự nguyện. Tỉnh cũng đặt ra yêu cầu lập, cập nhật và sử dụng hồ sơ, dữ liệu số, đồng thời kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả.
Khánh Hòa yêu cầu triển khai Nghị định 353 theo chức năng, nhiệm vụ được giao và báo cáo kịp thời vướng mắc để tỉnh hướng dẫn xử lý. Trong tháng 10/2026, kế hoạch của Hưng Yên xác định tiến độ ban hành kế hoạch, quán triệt nghị định, rà soát văn bản, biểu mẫu, dữ liệu và phân công nhiệm vụ. Hai hướng triển khai cho thấy mục tiêu phổ cập giáo dục không thể chỉ đo bằng việc ban hành văn bản: lớp học, giáo viên, dữ liệu chính xác và đầu mối chịu trách nhiệm mới quyết định người dân có thực sự được tiếp cận giáo dục hay không.
Kết luận, cả Hưng Yên và Khánh Hòa đều đặt trẻ 5–6 tuổi, học sinh trong độ tuổi và người cần xóa mù chữ vào trọng tâm, nhưng điểm then chốt là biến mục tiêu thành việc làm cụ thể tại từng địa bàn. Phân công rõ, đủ điều kiện dạy học và rà soát đúng người học sẽ là thước đo thực chất của các chương trình.
