Nghị định mới đặt phổ cập mầm non vào khung thực hiện rõ ràng hơn
Phổ cập giáo dục mầm non, giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ là khuôn khổ chính sách nhằm bảo đảm người dân trong độ tuổi được tiếp cận giáo dục và hoàn thành chương trình học bắt buộc. Nghị định 353/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, quy định việc phổ cập mầm non cho trẻ em từ 5 đến 6 tuổi cùng các nội dung liên quan đến giáo dục bắt buộc và xóa mù chữ. Đây không chỉ là thay đổi về phạm vi độ tuổi được nhắc đến trong quy định giáo dục: văn bản còn đặt trách nhiệm tổ chức thực hiện lên các cơ quan, tổ chức và địa phương.
Điểm đáng chú ý là chính sách không nên được hiểu như một yêu cầu dành riêng cho gia đình. Muốn phổ cập có ý nghĩa, trẻ phải có cơ hội đến lớp bất kể hoàn cảnh gia đình hay nơi sinh sống. Vì vậy, phụ huynh cần quan tâm đến hướng dẫn triển khai tại địa phương, còn cơ sở giáo dục và chính quyền cần phối hợp để trẻ 5–6 tuổi không bị bỏ sót.
Giáo dục bắt buộc xác định cụ thể nhóm tuổi tiểu học và THCS
Nghị định làm rõ đối tượng thuộc diện giáo dục bắt buộc ở hai cấp học. Ở tiểu học, đó là trẻ em từ 6 đến 14 tuổi chưa hoàn thành chương trình giáo dục tiểu học; ở THCS, đó là thanh thiếu niên từ 11 đến 18 tuổi đã hoàn thành tiểu học nhưng chưa hoàn thành chương trình THCS. Chương trình bắt buộc ở cả hai cấp là chương trình giáo dục phổ thông tương ứng do Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Cách nêu đối tượng theo cả độ tuổi lẫn tình trạng hoàn thành chương trình giúp gia đình nhìn đúng hơn vào trường hợp cần lưu ý: không chỉ tuổi của trẻ, mà việc đã hoàn thành cấp học hay chưa cũng quan trọng. Phụ huynh có con trong các nhóm tuổi này nên giữ liên hệ với nhà trường và chính quyền địa phương để được hướng dẫn phù hợp, thay vì tự suy đoán nghĩa vụ từ một tiêu chí riêng lẻ.
Triển khai cần gắn với hỗ trợ và dữ liệu cập nhật
Mục tiêu thực tế của phổ cập là giảm nguy cơ trẻ bỏ lỡ cơ hội học tập vì hoàn cảnh gia đình hoặc nơi sinh sống, qua đó hướng đến khả năng tiếp cận giáo dục bình đẳng hơn. Chính sách cũng ưu tiên nguồn lực cho vùng dân tộc thiểu số, miền núi, địa bàn đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo và các nhóm cần hỗ trợ. Đây là định hướng cần được thể hiện bằng cách tổ chức phù hợp với điều kiện từng địa phương, thay vì chỉ dừng ở việc ghi nhận số lượng trẻ.
Công tác phổ cập và xóa mù chữ sẽ được quản lý trên môi trường số, gồm điều tra, cập nhật dữ liệu, quản lý hồ sơ, kiểm tra, công nhận và duy trì kết quả. Với gia đình, dữ liệu chính xác giúp cơ quan chức năng nhận diện trẻ cần hỗ trợ; với cơ sở giáo dục, việc cập nhật và phối hợp đúng quy trình sẽ góp phần tránh bỏ sót đối tượng. Các bên cần theo dõi hướng dẫn triển khai chính thức để biết cách thực hiện cụ thể, bởi nguồn thông tin hiện có chưa nêu chi tiết thủ tục áp dụng tại từng địa bàn.
Gia đình và cơ sở giáo dục nên chủ động theo dõi hướng dẫn
Nghị định có hiệu lực từ ngày 1/11/2026, nhưng việc đưa quy định vào thực tế cần sự phối hợp giữa gia đình, cơ sở giáo dục và chính quyền. Phụ huynh nên xác định trẻ thuộc nhóm tuổi nào, trẻ đã hoàn thành chương trình cấp học tương ứng hay chưa, rồi hỏi nhà trường hoặc địa phương về hướng dẫn áp dụng. Cơ sở giáo dục cần theo dõi văn bản triển khai và chuẩn bị phối hợp trong công tác rà soát, cập nhật thông tin.
Đây là quy định có ý nghĩa nhất khi biến mục tiêu phổ cập thành cơ hội học tập thực sự, nhất là với trẻ ở địa bàn khó khăn. Vì vậy, không nên xem ngày hiệu lực là điểm kết thúc của việc tìm hiểu: gia đình và các cơ sở giáo dục cần chủ động cập nhật hướng dẫn để thực hiện đúng, kịp thời.
