Bệnh hô hấp tăng, trẻ nhỏ dễ trở nặng
Bệnh hô hấp trẻ em là nhóm bệnh ảnh hưởng đến đường hô hấp, có thể biểu hiện từ ho, sổ mũi đến viêm phổi và khó thở; ở trẻ nhỏ, diễn tiến đôi khi nhanh hơn cha mẹ dự đoán. Tại TP.HCM, lượng trẻ khám và nhập viện vì bệnh hô hấp đang tăng trong mùa cao điểm. Tuần đầu tháng 10, Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận trung bình hơn 2.300 lượt khám hô hấp mỗi ngày; tại khoa Hô hấp Bệnh viện Nhi đồng 1, khoảng 300 trẻ đang điều trị và mỗi ngày tiếp nhận thêm 60-80 bệnh nhi. Những con số này không có nghĩa mọi ca ho đều cần cấp cứu, nhưng cho thấy cha mẹ không nên xem nhẹ sự thay đổi trong nhịp thở, bú uống hay mức tỉnh táo của con. Trẻ dưới 3 tháng tuổi và trẻ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện có nguy cơ chuyển nặng cao hơn.
Một bé trai 3 tháng tuổi nhập viện cấp cứu sau hai ngày ho và thở nhanh do viêm phổi ở trẻ, sau đó cần hỗ trợ hô hấp bằng CPAP. Trường hợp này nhắc rằng triệu chứng ban đầu có thể kín đáo, còn tình trạng của trẻ nhỏ có thể xấu đi trong thời gian ngắn.
Thời tiết đổi thay và nguy cơ RSV
Mùa mưa nắng thất thường, mưa lạnh và độ ẩm thay đổi là bối cảnh các bệnh hô hấp gia tăng từ tháng 10 đến tháng 12. Bệnh viện ghi nhận lượng trẻ đến khám tăng, trong khi khu chờ đông kín và một số khoa hoạt động ở mức cao. Đây là lý do cần chủ động theo dõi triệu chứng tại nhà, thay vì đợi trẻ kiệt sức mới tìm trợ giúp. Tuy nhiên, số liệu về lượng khám tăng không đồng nghĩa mọi bệnh nhi đều mắc cùng một tác nhân; các đợt bệnh có thể có nhiều virus lưu hành.
Virus RSV trẻ nhỏ là nguy cơ đáng lưu ý, nhất là ở trẻ dưới 12 tháng; trẻ dưới 6 tháng và trẻ sinh non được nêu là nhóm dễ gặp biến chứng nặng hơn. RSV có thể gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi, với biểu hiện ban đầu giống cảm lạnh như nghẹt mũi, ho, sốt nhẹ; một số trẻ có thể không sốt. Thông tin về phòng ngừa bằng vaccine trong thai kỳ theo chỉ định và kháng thể đơn dòng cho trẻ đủ điều kiện cần được trao đổi với bác sĩ để xác định tính phù hợp, khuyến cáo hiện hành và khả năng tiếp cận.
Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi cấp cứu?
Khi trẻ khó thở, đừng chờ ho hoặc sốt nặng thêm mới đi khám. Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu thấy thở nhanh, lồng ngực co rút hoặc lõm vào khi hít thở, môi tím tái, bú kém rõ rệt, mệt lả hay li bì. Những dấu hiệu này đáng quan tâm hơn việc chỉ nhìn vào nhiệt độ, bởi RSV và các bệnh hô hấp khác có thể tiến triển xuống đường hô hấp dưới, kể cả khi trẻ không sốt.
Nếu trẻ còn tỉnh, thở bình thường và vẫn bú uống được, cha mẹ có thể theo dõi sát diễn biến, nhưng cần liên hệ nhân viên y tế khi triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên. Không tự dùng kháng sinh, thuốc kê đơn hay trì hoãn cấp cứu để chờ xem trẻ có tự khỏi hay không. Tại bệnh viện, bác sĩ sẽ đánh giá hô hấp, phân luồng và quyết định trẻ cần điều trị ngoại trú hay nhập viện. Cách xử trí đúng không phải là đưa mọi trẻ ho sốt vào cấp cứu, mà là nhận ra sớm các dấu hiệu nguy hiểm và hành động kịp thời.
