Lượt khám tăng, giường bệnh chịu áp lực
Bệnh hô hấp trẻ em là nhóm bệnh ảnh hưởng đến đường thở, từ mũi họng đến phổi, có thể diễn tiến từ triệu chứng nhẹ như ho, nghẹt mũi đến viêm phổi và suy hô hấp cần điều trị tại bệnh viện. Cuối năm, áp lực không còn chỉ nằm trên biểu đồ: trẻ nhập viện tăng, còn cha mẹ phải quyết định khi nào cần đưa con đi khám.
Trong tháng 10, Bệnh viện Nhi đồng 2 ghi nhận trung bình 2.329 lượt khám và 77 lượt nhập viện mỗi ngày vì bệnh hô hấp, đều tăng so với tháng 9. Con số này đáng chú ý vì biến động theo mùa có thể khiến tình trạng của từng trẻ bị đánh giá thấp giữa lúc bệnh viện đông. Ở Đồng Nai, khoa Hô hấp thường điều trị 60-70 bệnh nhi mỗi ngày, nhưng từ giữa tháng 10 số lượng tăng lên khoảng 100-130; khoa có 100 giường theo chỉ tiêu và đã kê thêm hơn 20 giường ngoài hành lang.
Đây không phải lý do để hoảng sợ, nhưng là lời nhắc không nên chờ đến khi trẻ kiệt sức mới tìm trợ giúp. Bệnh viện Nhi đồng Đồng Nai cho biết nếu lượng trẻ nhập viện tiếp tục tăng, khoa sẽ mượn thêm giường từ các khoa khác và tận dụng thêm không gian.
Viêm phổi có thể chuyển nặng nhanh
Số lượt khám không thể hiện hết mức độ nặng của bệnh. Tại các bệnh viện nhi ở TP.HCM, bác sĩ tiếp nhận trẻ viêm phổi nặng, có trường hợp biến chứng tràn dịch màng phổi hoặc suy hô hấp. Một bé trai 5 tháng tuổi phải điều trị tích cực vì viêm phổi nặng; một bé trai 8 tuổi bị viêm phổi kèm tràn dịch màng phổi sau khi điều trị tại bệnh viện tỉnh nhưng không cải thiện.
Những trường hợp này cho thấy viêm phổi ở trẻ không nên được xem nhẹ chỉ vì ban đầu giống cảm cúm. Trẻ có bệnh nền, như thiếu máu tán huyết di truyền, có thể dễ suy hô hấp nặng hơn khi bị nhiễm trùng đường hô hấp. Nếu triệu chứng kéo dài, nặng dần hoặc trẻ có biểu hiện bất thường, gia đình nên liên hệ cơ sở y tế thay vì tự kéo dài việc theo dõi tại nhà.
Đợt tăng bệnh thường gặp từ tháng 10 đến tháng 12: thời tiết thay đổi, mưa nhiều và độ ẩm cao tạo thuận lợi cho virus, vi khuẩn lây lan; trẻ đi học, tiếp xúc đông người cũng làm tăng cơ hội phơi nhiễm. Các bệnh viện được dự báo còn phải ứng phó với đỉnh dịch kéo dài đến tháng 12, đồng thời điều phối nhân lực và giường bệnh.
RSV nguy hiểm hơn với trẻ nhỏ và sinh non
Virus RSV là một tác nhân gây nhiễm trùng đường hô hấp, thường gặp ở trẻ nhỏ; trẻ dưới 12 tháng có thể bị viêm tiểu phế quản do virus này. RSV lây qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi và qua tiếp xúc với bề mặt nhiễm virus. Triệu chứng ban đầu có thể giống cảm cúm, nhưng một số trẻ không sốt mà bệnh vẫn tiến triển xuống đường hô hấp dưới.
Nhóm cần được theo dõi sát gồm trẻ dưới 6 tháng, trẻ sinh non, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính. Với trẻ nhỏ, phụ huynh không nên dùng việc không sốt làm căn cứ duy nhất để yên tâm: thở nhanh, khò khè hay co rút lồng ngực có thể là dấu hiệu cảnh báo cần được đánh giá y tế.
Rửa tay thường xuyên, vệ sinh các bề mặt hay chạm, hướng dẫn trẻ đeo khẩu trang phù hợp và hạn chế tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng hô hấp là những bước phòng bệnh thiết thực. Đây không phải cách bảo đảm trẻ không nhiễm bệnh, nhưng giúp giảm nguy cơ lây truyền trong sinh hoạt hằng ngày.
Dấu hiệu nào cần đưa trẻ đi khám ngay?
Cha mẹ nên đưa trẻ đi khám khi thấy con mệt mỏi, kém lanh lợi hoặc bú kém. Nếu trẻ thở nhanh, khó thở, khò khè, co rút hoặc rút lõm lồng ngực, đó là những dấu hiệu cần được xử trí kịp thời.
Li bì, co giật, nôn liên tục, không thể uống nước hoặc tím tái là các biểu hiện cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay, không chờ đến lần khám kế tiếp. Khi trẻ khó thở, bú kém, li bì hoặc tím tái, gia đình nên đưa con đến cơ sở y tế ngay.
Khi bệnh viện đông và bệnh có thể nặng lên nhanh, điều hữu ích nhất không phải tự chẩn đoán RSV hay viêm phổi tại nhà mà là nhận ra dấu hiệu nguy hiểm và tìm hỗ trợ đúng lúc. Theo dõi sát nhịp thở, mức tỉnh táo và khả năng bú, uống của trẻ giúp cha mẹ có căn cứ hành động. Đừng đợi trẻ tím tái mới đi cấp cứu.
