Xe điện đã thành lực kéo tăng trưởng chính
Thị trường xe máy điện là phân khúc phương tiện hai bánh chạy bằng điện, đang chuyển từ lựa chọn ngách thành một phần đáng kể trong nhu cầu đi lại thường nhật nhờ doanh số tăng nhanh và lựa chọn ngày càng rộng. Trong chín tháng đầu năm 2026, người mua tại Việt Nam đã tiêu thụ 973.247 xe máy điện, tăng 90,5% so với cùng kỳ và đưa phân khúc này lên gần một triệu chiếc. Đây không còn là biến động nhỏ để các hãng xe xăng có thể bỏ qua.
Tổng thị trường xe máy và xe tay ga đạt 3.021.373 chiếc, tăng 25,9%; xe điện chiếm 32,2% lượng xe bán ra, xấp xỉ một trong ba xe mới. Tốc độ tăng của xe điện cao hơn 3,5 lần mức chung, trong khi xe máy xăng tiêu thụ 2.054.213 chiếc và chỉ tăng 7,2%. Quy mô xe xăng vẫn lớn hơn đáng kể, nhưng hướng đi của thị trường đã rõ: phần tăng trưởng mới đang nghiêng mạnh về điện.
VinFast tăng tốc, khoảng cách với Honda thu hẹp
Trong cuộc so kè giữa VinFast và Honda, vị trí dẫn đầu hiện vẫn thuộc về Honda, nhưng đà tăng trưởng đang tạo sức ép mới. Honda tăng doanh số 8,4%, thấp hơn mức tăng chung của thị trường; VinFast tăng 152,1%, đứng thứ hai toàn thị trường xe hai bánh và dẫn đầu phân khúc điện. Yamaha tăng 23,2%, còn Yadea tăng 53,4%; việc hai thương hiệu xe điện lọt nhóm bốn hãng lớn nhất cho thấy cán cân cạnh tranh không còn nghiêng hẳn về các hãng Nhật.
Con số tăng trưởng chưa có nghĩa VinFast đã vượt Honda về quy mô, nhưng khoảng cách đang thu hẹp nhanh. Kết quả kinh doanh của VinFast cũng cho thấy đà mở rộng vượt ra ngoài số liệu đăng ký tại Việt Nam: hãng bàn giao 714.006 xe máy điện và xe đạp điện trên toàn cầu trong chín tháng, tăng 204% so với cùng kỳ. Lợi thế của hãng là tập trung vào xe điện khi nhu cầu đang tăng; thách thức là duy trì chất lượng sản phẩm, dịch vụ và khả năng đáp ứng khi thị trường lớn lên.
Lựa chọn của người dùng được quyết định bởi trải nghiệm
Sự dịch chuyển không chỉ đến từ nhận thức về môi trường. Với người đi xe hằng ngày, chi phí nạp năng lượng bằng điện thấp hơn đáng kể so với mua xăng cho cùng quãng đường, giúp giảm chi phí sử dụng về lâu dài. Một người dùng tại Hà Nội lựa chọn VinFast Evo vì thiết kế nhỏ gọn, phù hợp vóc dáng, đồng thời đánh giá cao cảm giác vận hành êm ái. Những chi tiết như vậy quan trọng hơn khẩu hiệu xanh: chúng trả lời câu hỏi liệu chiếc xe có tiện và dễ dùng trong lịch trình thật hay không.
Áp lực ô nhiễm tại Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh, cùng định hướng giao thông xanh và kế hoạch chuẩn bị hạn chế xe máy chạy xăng ở một số khu vực trung tâm Hà Nội, đang khiến người mua cân nhắc sớm hơn. Tuy nhiên, đà tăng chỉ bền nếu xe điện đáp ứng được nhu cầu về quãng đường, sạc hoặc đổi pin, độ tin cậy và hậu mãi. Cạnh tranh giữa các hãng vì thế sẽ diễn ra cả sau thời điểm bán xe.
Cuộc đua phía trước không chỉ là doanh số
Triển vọng vượt hai triệu xe máy điện vào năm 2027 là kỳ vọng dựa trên giả định thị trường duy trì nhịp tăng trưởng cao và ổn định, không phải kết quả đã được bảo đảm. Dẫu vậy, mốc gần một triệu xe trong chín tháng cho thấy xe điện Việt Nam đã có chỗ đứng đủ lớn để định hình chiến lược của cả hãng nội lẫn hãng ngoại.
Honda vẫn sở hữu lợi thế quy mô và vị trí số một, nhưng mức tăng 8,4% đặt ra câu hỏi về tốc độ thích ứng khi nhu cầu dịch chuyển. Với VinFast, tăng 152,1% là bước tiến nổi bật chứ chưa phải chiến thắng cuối cùng: hãng cần biến tốc độ tăng thành niềm tin lâu dài và trải nghiệm ổn định. Kết luận đáng chú ý nhất không phải xe điện đã thay thế xe xăng, mà là cuộc đua thị trường đã đổi hướng. Nếu Honda chậm điện hóa còn VinFast không giữ được chất lượng khi mở rộng, lợi thế hiện tại của bên nào cũng có thể phai đi.
