Quyền kiểm soát đi kèm một cái giá
Google AI trường học là nhóm thiết lập cho phép quản trị viên quyết định học sinh phổ thông được dùng những dịch vụ AI nào của Google, nhưng chọn tắt AI hoàn toàn cũng có thể đồng nghĩa với việc mất quyền truy cập Google Search. Đây là điểm mấu chốt trong thay đổi Google công bố qua bài đăng của Chris Phillips, lãnh đạo mảng giáo dục của hãng. Theo kế hoạch, Gemini, Gemini Notebook, Gemini trong Classroom và Search sẽ bị tắt mặc định đối với tài khoản học sinh từ mẫu giáo đến lớp 12 cho đến khi quản trị viên chủ động bật. Cài đặt mặc định mới dự kiến bắt đầu có hiệu lực vào năm sau; Google cho biết sẽ gửi thêm chi tiết cho các trường trong những tháng trước khi triển khai. Chính sách này có thể được giới thiệu như một cách trao quyền lựa chọn, nhưng quyền lựa chọn bị giới hạn nếu trường không thể giữ công cụ tìm kiếm mà học sinh đã quen dùng.
Tắt AI không đồng nghĩa giữ Search
Lý do Google đưa ra là Search và AI đã tích hợp sâu. Vì vậy, khi trường tắt các tính năng AI, Google Search học sinh cũng không còn khả dụng; học sinh sẽ thấy thông báo rằng dịch vụ không được cung cấp qua trường. Nhà trường có thể bật riêng từng dịch vụ, nhưng không có lựa chọn giữ Search trong khi chặn AI Overviews — phần tóm tắt do AI tạo ở phía trên các liên kết. Với những trường dùng Chromebook và Google Classroom làm hạ tầng học tập, chuyển sang công cụ tìm kiếm khác không hẳn là thao tác đơn giản của một giáo viên. Đó có thể là quyết định ở cấp học khu, kéo theo thay đổi trong quy trình và thói quen tìm kiếm. Như vậy, Google có trao thêm công tắc, nhưng chưa trao đúng công tắc mà nhiều nhà trường cần: kiểm soát AI mà không phải từ bỏ Search.
Guided Learning hứa hẹn hỗ trợ, nhưng chưa giải quyết tranh luận
Cùng với các thiết lập mới, Google đưa Guided Learning vào Gemini, Search và Classroom. Ý tưởng là hướng học sinh giải từng bước thay vì nhảy thẳng đến đáp án: chẳng hạn, khi các em nhập bài vật lý khó hoặc nhờ hỗ trợ viết bài, công cụ có thể gợi câu hỏi để khuyến khích suy luận. Guided Learning trong Classroom đã ra mắt toàn cầu, còn phiên bản trên Search bắt đầu bằng chương trình thử nghiệm tại một số trường ở Mỹ trong tháng được công bố. Đây là hướng đi đáng hoan nghênh nếu công cụ giúp học sinh hiểu bài, nhưng mục tiêu sư phạm không thể thay thế quyền lựa chọn của trường về việc có muốn đưa câu trả lời AI vào trang kết quả hay không. Mối lo không chỉ nằm ở cách học sinh dùng công cụ, mà còn ở độ tin cậy: một nghiên cứu được dẫn lại cho thấy khoảng 42% nội dung trong AI Overviews có thể được kiểm chứng đầy đủ qua các trích dẫn đi kèm.
Quyền quyết định của trường vẫn chưa trọn vẹn
Những băn khoăn về ảnh hưởng của AI đối với quá trình học tập, nhất là ở học sinh nhỏ tuổi, khiến việc siết quyền kiểm soát trở nên cần thiết. Nhưng chính sách mới giải quyết mối lo bằng một lựa chọn quá cứng: chấp nhận AI trong Search hoặc rời khỏi Search. Giáo viên muốn học sinh tự xem nhiều nguồn, đối chiếu bằng chứng rồi hình thành kết luận có lý do chính đáng để phản đối việc AI Overviews xuất hiện trước các liên kết. Google có thể cải tiến Guided Learning, nhưng trường vẫn cần khả năng tách riêng chức năng tìm kiếm khỏi phần tổng hợp bằng AI. Khi hai thứ bị buộc chung, lựa chọn bật dịch vụ không còn phản ánh đầy đủ quan điểm sư phạm của nhà trường mà còn chịu sức ép từ hệ sinh thái công nghệ sẵn có.
Phán đoán cuối cùng là Google đang mở rộng quyền quản lý trên danh nghĩa, nhưng chưa trao quyền kiểm soát đủ chi tiết để trường bảo vệ cách học mình muốn. Chừng nào nhà trường chưa thể giữ Search mà tắt AI Overviews, công tắc duy nhất để loại bỏ AI trong trải nghiệm tìm kiếm vẫn có thể là tắt luôn Google Search.
