Quyền tắt AI đi kèm một đánh đổi lớn
Google Search trường học là dịch vụ tìm kiếm mà học sinh dùng qua tài khoản do nhà trường quản lý, nhưng các tính năng AI tích hợp nay có thể quyết định liệu dịch vụ ấy có còn truy cập được hay không. Đây là nút thắt trong thay đổi chính sách Google công bố hôm thứ Ba: công ty nói muốn trao quyền kiểm soát AI cho nhà giáo dục, song trường tắt AI có thể khiến học sinh mất Search. Các sản phẩm Gemini, Gemini Notebook, Gemini trong Classroom và Google Search sẽ mặc định tắt trên tài khoản học sinh K-12 cho đến khi quản trị viên bật quyền truy cập. Google giải thích rằng Search và AI đã gắn kết sâu, nên nếu trường vô hiệu hóa các tính năng AI, học sinh sẽ không dùng được Search và sẽ thấy thông báo của trường rằng dịch vụ không khả dụng. Quyền lựa chọn vì thế có thật, nhưng cái giá của lựa chọn ấy không hề nhỏ.
Cài đặt mới, nhưng lựa chọn chưa trọn vẹn
Google cho biết quản trị viên có thể bật từng sản phẩm riêng, thay vì phải chấp nhận hoặc từ chối toàn bộ gói dịch vụ. Đây là cải thiện đáng kể so với việc đưa tính năng vào trường học theo mặc định; nhưng cài đặt AI trường học vẫn vướng một giới hạn căn bản: theo thông tin về các phương án dự kiến có vào đầu năm 2027, trường có thể dùng Search với AI Overviews và các tính năng AI khác, hoặc chọn Guided Learning thay cho các tính năng đó, còn tắt AI hoàn toàn đồng nghĩa mất Search. Vì vậy, quyền quản lý không đồng nghĩa với quyền giữ lại công cụ tìm kiếm quen thuộc trong trạng thái không có AI. Với trường học vốn dựa vào hệ sinh thái Google, quyết định này có thể buộc họ cân nhắc công cụ tìm kiếm khác, thậm chí cả thiết bị và nền tảng học tập khác.
AI trong giáo dục: hỗ trợ học tập hay giám sát?
Thay đổi chính sách xuất hiện sau phản ứng của giáo viên trước việc Google bật một số tính năng AI trong Classroom theo mặc định vào mùa hè; công ty sau đó rút lại cách làm này. Những lo ngại về ảnh hưởng của công cụ tạo sinh đến quá trình học, nhất là với học sinh nhỏ tuổi, cũng khiến các trường cần quyền kiểm soát thực chất hơn. Google đang đặt Guided Learning làm lời giải: trong Gemini, Search và Classroom, công cụ này hướng học sinh giải quyết vấn đề từng bước thay vì đưa ngay đáp án. Phiên bản dành cho trường còn cho phép giáo viên xem bản ghi tương tác chatbot trên tài khoản học sinh. Cách tiếp cận ấy có thể hỗ trợ việc học và giúp giáo viên nhận biết học sinh đang vướng ở đâu, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về quyền riêng tư và mức độ giám sát. Một công cụ học tập hữu ích không nên khiến trường phải chấp nhận AI chỉ để giữ quyền truy cập tìm kiếm.
Gemini cho học sinh và tương lai của Search
Google dự kiến triển khai các cài đặt cập nhật trong những tháng tới, đồng thời thử nghiệm Guided Learning tại một số trường ở Mỹ từ tháng này trước khi mở rộng. Guided Learning trong Classroom được triển khai trên toàn cầu, còn trải nghiệm tương tự trong Search sẽ được thử nghiệm tại một số trường Mỹ. Với Gemini cho học sinh, mặc định tắt giúp nhà trường chủ động hơn, nhưng ranh giới giữa công cụ AI và chức năng tìm kiếm thông thường đang trở nên khó phân định. Điều đáng quan tâm không chỉ là liệu AI có giúp học sinh học tốt hơn, mà còn là ai có quyền quyết định một trường có thể tiếp cận thông tin bằng cách nào. Nếu Search ngày càng phụ thuộc vào AI, nhà trường cần phương án rõ ràng để duy trì tìm kiếm cơ bản khi không muốn dùng AI. Nếu không, lựa chọn được quảng bá như quyền tự chủ sẽ giống một sự đánh đổi áp đặt hơn.
Kết luận: Google đang trao cho trường quyền bật hoặc tắt sản phẩm, nhưng liên kết giữa AI và Search giới hạn ý nghĩa của quyền đó. Muốn bảo vệ học sinh khỏi AI, trường có thể phải từ bỏ một trong những công cụ tìm kiếm phổ biến nhất. Để quyền lựa chọn có giá trị, Google cần cho phép nhà trường giữ Search mà không buộc học sinh tiếp nhận tính năng AI.
