Mốc khai thác đòi hỏi hơn một công trình hoàn thành
Sân bay Long Thành giai đoạn 1 là dự án cảng hàng không quốc tế được yêu cầu hoàn tất đồng thời phần xây dựng, thủ tục chuyên ngành và chuẩn bị vận hành để có thể khai thác trước ngày 31/12/2026. Ngày 5/11, Văn phòng Chính phủ ban hành Công văn số 11272/VPCP-CN, truyền đạt chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc về việc đẩy nhanh tiến độ dự án. Đây không nên được hiểu là một mốc hoàn thành xây lắp đơn thuần: sân bay chỉ sẵn sàng khi các hệ thống được nghiệm thu, cấp phép và có phương án vận hành an toàn. Chỉ đạo được đưa ra sau khi Chính phủ xem xét hai báo cáo của Bộ Xây dựng, lập ngày 20/10 và 27/10/2026. Vì thế, tiến độ Long Thành giờ phải được đánh giá bằng mức độ sẵn sàng tổng thể, không chỉ bằng khối lượng công trình đã thi công.
Bộ Xây dựng được giao phối hợp với Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, Bộ Tài chính, ACV và các đơn vị liên quan rà soát điều kiện đưa giai đoạn 1 vào vận hành trước hạn; vấn đề vượt thẩm quyền phải được báo cáo kịp thời. Cách đặt trách nhiệm này là cần thiết: nếu từng cơ quan chỉ hoàn thành phần việc riêng mà không khớp thời điểm, mục tiêu khai thác sân bay vẫn có thể trượt.
Rà soát từng gói thầu, tháo gỡ điểm nghẽn thi công
Chỉ đạo yêu cầu ACV rà soát khối lượng còn lại ở từng gói thầu, tập trung vào những hạng mục có nguy cơ không kịp tiến độ. Đây là hướng xử lý đúng: một báo cáo tiến độ chung dễ che khuất điểm nghẽn cụ thể, trong khi từng gói thầu cần có đầu việc, mốc hoàn tất và đơn vị chịu trách nhiệm rõ ràng. ACV cũng phải xử lý vướng mắc về nguồn cung vật liệu, đặc biệt là đá xây dựng và nhựa đường; tháo gỡ thanh toán khối lượng cho nhà thầu và các vấn đề liên quan việc điều chỉnh vật tư, thiết bị so với thiết kế đã duyệt.
Các nút thắt này liên quan trực tiếp đến khả năng duy trì thi công liên tục và hoàn tất các hệ thống cần thiết, nên không thể tách việc xử lý khỏi kiểm soát tiến độ. Bộ Tài chính được giao tiếp tục chỉ đạo tổ công tác phối hợp hỗ trợ ACV về thanh toán; các địa phương được yêu cầu rà soát khả năng cung ứng nhiên liệu, vật liệu và ưu tiên cho dự án theo đề xuất của ACV. Yêu cầu các đơn vị chịu trách nhiệm nếu chậm trễ tạo áp lực thực thi, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc vướng mắc được giải quyết đến cùng, thay vì chỉ được ghi nhận trong báo cáo.
Thi công và chuẩn bị vận hành phải đi cùng nhau
Hoàn tất xây dựng chưa đồng nghĩa với đủ điều kiện khai thác. Các thủ tục nghiệm thu, kiểm tra điều kiện vận hành, cấp phép và chấp thuận chuyên ngành hàng không cần có thời hạn, hồ sơ, trình tự và đầu mối chịu trách nhiệm cụ thể để không trở thành khâu chặn vào phút cuối. ACV còn phải lập, phê duyệt và triển khai kịch bản vận hành thử cho gói 5.10, gồm hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay.
Chương trình chuẩn bị khai thác và chuyển giao vận hành (ORAT), kết quả thử nghiệm lại và rủi ro còn tồn tại cũng phải được đánh giá cụ thể. Đây là phần quyết định trải nghiệm và an toàn của hành khách, chứ không phải thủ tục phụ sau xây dựng. Nếu vừa thi công vừa khai thác, ACV phải phối hợp địa phương bảo đảm an ninh, an toàn, đồng thời bố trí điều kiện hậu cần, ăn ở cho người lao động và hành khách có nhu cầu trong khu vực dự án. Vì vậy, phối hợp giữa xây dựng, vận hành và hạ tầng kết nối phải diễn ra song song.
Báo cáo hằng tuần sẽ thử độ tin cậy của cam kết
ACV phải báo cáo Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính định kỳ hằng tuần về tiến độ, kết quả, khó khăn phát sinh và đề xuất xử lý những nội dung vượt thẩm quyền. Nhịp báo cáo này chỉ có giá trị nếu thông tin đủ cụ thể để nhận diện hạng mục trễ, chỉ rõ cơ quan xử lý và cập nhật kết quả, thay vì lặp lại danh sách vướng mắc. Theo kế hoạch được nêu trong tài liệu, sân bay dự kiến khai thác thương mại từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Mốc dự kiến này sớm hơn hạn yêu cầu 31/12, nhưng không làm giảm nhu cầu hoàn thành đầy đủ các điều kiện an toàn và pháp lý.
Các địa phương còn phải đôn đốc công trình giao thông kết nối, hạ tầng kỹ thuật và những điều kiện phục vụ hoạt động của cảng hàng không; nhà ga hàng hóa số 2 và nhà ga hàng hóa chuyển phát nhanh cũng được yêu cầu ưu tiên tiến độ. Kết luận cần rõ ràng: Long Thành chỉ kịp khai thác khi mỗi gói thầu, thủ tục và hạng mục hỗ trợ được điều phối như một chuỗi thống nhất. Mốc cuối năm là cam kết có thể kiểm chứng bằng tiến độ thực tế, không phải lý do để đánh đổi an toàn.
