Argentina và MERCOSUR: cửa ngõ mới cho hàng Việt, nhưng không dành cho người nóng vội
Xuất khẩu Việt Nam Argentina và sang thị trường MERCOSUR là quá trình doanh nghiệp Việt đưa hàng hóa Việt Nam như điện tử, giày dép, dệt may, nông sản và máy móc vào hệ thống thị trường chung Nam Mỹ này, thông qua các thỏa thuận thương mại song phương và ưu đãi thuế quan, nhằm tận dụng nhu cầu đa dạng hóa nguồn cung và bổ sung lẫn nhau về cơ cấu sản xuất giữa hai bên.
Điểm mấu chốt hiện nay là Argentina và khối MERCOSUR mở ra cơ hội, nhưng không phải cho mọi mặt hàng và mọi cách tiếp cận. Nhóm điện tử, thiết bị hoàn chỉnh, giày dép, dệt may, hạt điều, thực phẩm chế biến, máy móc và thiết bị đang nổi lên như những ứng viên sáng giá, song chỉ doanh nghiệp nào đi theo chiến lược “chọn lọc – chuyên sâu – theo dự án” mới có thể biến cơ hội thành đơn hàng thật sự. Với việc đàm phán Hiệp định Thương mại ưu đãi (PTA) Việt Nam – MERCOSUR đang được thúc đẩy, dư địa tăng trưởng cho thương mại Việt Nam – Argentina còn lớn, nhưng cuộc chơi đã bước sang giai đoạn đòi hỏi năng lực phân tích thị trường và quản trị rủi ro cao hơn.
Điện tử, giày dép, dệt may, hạt điều: nhóm hàng có lợi thế nếu biết “chơi theo mã hàng”
Trong bức tranh hàng hóa Việt Nam, nhóm điện tử và thiết bị hoàn chỉnh đang là điểm nhấn đáng chú ý tại Argentina. Tín hiệu tăng ở máy tính, điện thoại trong khi linh kiện lại giảm cho thấy doanh nghiệp không thể suy luận theo kiểu “ngành điện tử đang lên”, mà phải phân tích tới từng mã HS, từng cấu hình, từng kênh phân phối. Cơ hội nằm ở khả năng tham gia khâu phân phối, bảo hành hoặc cung ứng cho nhà lắp ráp tại chỗ, chứ không chỉ đơn thuần bán hàng FOB rồi “phó mặc” cho đối tác.
Với giày dép, dệt may và hàng tiêu dùng, thị trường MERCOSUR không phải “miền đất hứa” tăng trưởng nóng, mà là sân chơi đòi hỏi sự kiên nhẫn và chọn lọc. Tổng nhập khẩu hàng tiêu dùng của Argentina chưa cho thấy xu hướng tăng rộng, nên doanh nghiệp Việt nên triển khai đơn hàng thử, theo dõi sức tiêu thụ rồi mới mở rộng quy mô. Điều quan trọng hơn cả là ưu tiên đối tác có hệ thống phân phối rõ ràng, khả năng tiêu thụ ổn định và phân khúc giá phù hợp, thay vì chạy theo mọi lời chào hàng. Hạt điều và thực phẩm chế biến lại đang có “thiện cảm” rõ rệt từ các nhà nhập khẩu chuyên ngành, nhờ các hoạt động kết nối của đoàn VINACAS và hội thảo hạt điều Việt Nam tại Argentina thu hút hơn 20 doanh nghiệp sở tại tham dự.
Máy móc, thiết bị và khu vực Cuyo: cơ hội theo dự án, gắn với khoáng sản và năng lượng
Khác với hàng tiêu dùng, máy móc, thiết bị điện và vật tư phục vụ năng lượng, khai khoáng tại Argentina phải được tiếp cận theo từng dự án cụ thể. Doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia chuỗi cung ứng này cần đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, hồ sơ nhà cung cấp, dịch vụ sau bán hàng và ưu tiên kết nối với doanh nghiệp Argentina có quan hệ với chủ dự án. Nói cách khác, đây là “sân chơi của người chuẩn bị kỹ”, không phải nơi thử nghiệm năng lực một cách cảm tính.
Miền Tây Argentina, đặc biệt khu vực Cuyo, đang nổi lên như một không gian kinh tế giàu tiềm năng hợp tác Argentina – Việt Nam. Cuyo không chỉ là một địa danh trên bản đồ, mà là vùng có cơ cấu cung ứng đa dạng từ hàng công nghiệp, hàng chế biến có nguồn gốc nông nghiệp, sản phẩm sơ cấp đến nhiên liệu và năng lượng. Mendoza nổi tiếng với rượu vang, nho khô, dầu ô liu, hồ trăn và nhiều tiềm năng khoáng sản, công nghiệp. Đáng chú ý, đồng và các khoáng sản chiến lược được hai bên xác định là hướng hợp tác triển vọng, gắn với nhu cầu thiết bị, công nghệ và năng lượng tái tạo phục vụ khai khoáng. Đây là mảnh đất phù hợp cho doanh nghiệp Việt trong lĩnh vực máy móc, thiết bị điện, năng lượng lưu trữ và viễn thông nếu biết đi cùng các dự án cụ thể.
Xúc tiến thương mại kiểu mới: từ “quảng bá diện rộng” sang “giải quyết nhu cầu cụ thể”
Một thay đổi quan trọng trong cách tiếp cận thị trường MERCOSUR là chuyển trọng tâm xúc tiến thương mại. Thương vụ Việt Nam tại Argentina đang thúc đẩy mô hình kết nối dựa trên nhu cầu cụ thể: xác định rõ mặt hàng, tiêu chuẩn kỹ thuật, khối lượng, điều kiện giao hàng và thanh toán, sau đó mới sàng lọc nhà cung cấp và thẩm tra thông tin trước khi giao dịch. Thông điệp nổi bật là xúc tiến thương mại cần chuyển từ “giới thiệu cơ hội” sang “giải quyết nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp”.
Ở chiều xuất khẩu, Thương vụ khuyến nghị doanh nghiệp Việt chuẩn bị kỹ hồ sơ năng lực, catalogue, chứng nhận chất lượng và thông tin sản phẩm bằng tiếng Anh hoặc tiếng Tây Ban Nha, đồng thời xác định rõ nhu cầu, tiêu chí đối tác và khả năng cung ứng trước khi kết nối. Hoạt động xúc tiến cần chuyển mạnh từ quảng bá diện rộng sang kết nối theo ngành hàng và đối tác mục tiêu, ưu tiên trường hợp có khả năng trao đổi mẫu, chào giá và đàm phán hợp đồng. Cách làm này giúp tăng khả năng chuyển hóa kết quả xúc tiến thành giao dịch thương mại thực chất, thay vì dừng ở mức hội thảo và danh thiếp.
Thách thức không nhỏ, nhưng là cơ hội chiến lược cho doanh nghiệp biết chọn lọc
Không thể nói về cơ hội thương mại Mỹ Latinh mà bỏ qua những rào cản rất thực tế. Khoảng cách địa lý xa, chi phí logistics cao, thời gian vận chuyển dài cùng biến động tỷ giá và sức mua là những thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Thêm vào đó, rủi ro về đặt cọc, hồ sơ pháp lý, địa chỉ doanh nghiệp, năng lực tài chính và nguồn hàng khiến yêu cầu thẩm tra đối tác trước khi giao dịch trở nên bắt buộc, nhất là với hợp đồng giá trị lớn.
Tuy vậy, với thế mạnh về tài nguyên, nông nghiệp và công nghiệp của Argentina cùng nhu cầu nguyên liệu và năng lực sản xuất của Việt Nam, khu vực như Cuyo có thể trở thành đầu mối đáng quan tâm trong hợp tác song phương. Ở chiều ngược lại, Việt Nam tiếp tục là thị trường tiêu thụ chủ yếu cho nông công nghiệp Argentina, đặc biệt là ngũ cốc và nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Điều này cho thấy mối liên kết hai chiều đang hình thành. Kết luận hợp lý cho doanh nghiệp Việt là: không nên bỏ qua Argentina và thị trường MERCOSUR, nhưng phải tiếp cận có chọn lọc, dựa trên dữ liệu, kiểm soát rủi ro và gắn chặt với các hiệp định như PTA Việt Nam – MERCOSUR đang được thúc đẩy.
