Hàng giả online ẩn sau tài khoản và kiện hàng
Hàng giả online là hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc không bảo đảm chất lượng được rao bán qua internet, thường khó truy nguồn vì thông tin người bán và nơi xuất hàng không rõ ràng. Đây không còn là chuyện vài món hàng bị phát hiện ở quầy: tài khoản ảo, số liên lạc đổi liên tục và dịch vụ chuyển phát có thể chia nhỏ dấu vết giữa người bán, nơi tập kết và người mua. Tại Đồng Tháp, trong 10 tháng năm 2026, lực lượng quản lý thị trường kiểm tra 1.353 vụ, phát hiện 1.032 vụ vi phạm; 352 vụ liên quan sở hữu trí tuệ và chất lượng hàng hóa, trị giá hàng vi phạm hơn 5,1 tỷ đồng, trong đó hàng bị tiêu hủy trị giá trên 1,2 tỷ đồng. Những con số này cho thấy quy mô xử lý đáng kể, nhưng cũng nhắc rằng kiểm tra tại điểm bán chưa đủ để chặn đường đi của hàng giả.
Toàn lực lượng tại địa phương thu phạt hơn 7,2 tỷ đồng trong 352 vụ thuộc hai lĩnh vực này. Tuy vậy, chợ mạng hàng giả vận hành theo cách khiến việc quy trách nhiệm bị kéo dài: người bán có thể ẩn sau tài khoản ảo, đổi số liên lạc hoặc chuyển địa điểm tập kết, còn kiện hàng được gửi đi mà thiếu thông tin người gửi và địa chỉ xuất hàng. Khi hàng đến tay khách, dấu nối giữa quảng cáo, nguồn cung và nơi giao hàng có thể đã đứt. Muốn kiểm soát hiệu quả, quản lý thị trường phải theo dấu cả chuỗi, thay vì chỉ thu giữ sản phẩm tại điểm cuối.
Vụ TikTok cho thấy quảng cáo số cũng là chứng cứ
Một vụ việc tại Khánh Hòa cho thấy nền tảng số có thể là nơi phát hiện vi phạm, không chỉ là kênh bán hàng. Ngày 20/10/2026, sau khi rà soát thông tin thu thập từ mạng xã hội, tổ công tác thương mại điện tử phối hợp với Đội Quản lý thị trường số 1 kiểm tra đột xuất cơ sở kinh doanh quần áo trên đường Nguyễn Trãi, phường Nha Trang. Lực lượng chức năng phát hiện 120 áo thun và mũ giả mạo nhãn hiệu MLB đang được bảo hộ tại Việt Nam; chủ cơ sở dùng tài khoản TikTok đăng hình ảnh, thông tin sản phẩm để quảng bá và chào bán. Đây là lời nhắc rõ ràng: bán hàng TikTok không nằm ngoài phạm vi giám sát, và nội dung quảng cáo có thể giúp cơ quan chức năng lần đến nơi kinh doanh.
Chủ cơ sở bị phạt tổng cộng 32,5 triệu đồng về ba hành vi: không đăng ký hộ kinh doanh theo quy định, buôn bán hàng giả mạo nhãn hiệu và cung cấp thông tin về hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trên internet. Ông còn bị buộc đăng ký hộ kinh doanh và tiêu hủy toàn bộ 120 sản phẩm. Vụ việc cho thấy cần theo dõi hoạt động bán hàng trên nền tảng số một cách chủ động, kết nối dấu hiệu trực tuyến với kiểm tra thực địa. Nếu chỉ xử lý bài đăng mà không xác định được kho hàng, hoặc thu giữ hàng mà không lần ra tài khoản và nguồn cung, người bán có thể tiếp tục chuyển sang kênh khác.
Giá rẻ hấp dẫn, hậu quả không chỉ là mất tiền
Sức hút của hàng mang thương hiệu với giá thấp hơn đáng kể so với hàng chính hãng góp phần tạo đầu ra cho hàng giả và hàng nhái. Người mua có thể nghĩ mình chỉ chấp nhận một món đồ kém bền, nhưng rủi ro còn nằm ở chất lượng không rõ, công dụng không bảo đảm và việc khó yêu cầu trách nhiệm khi người bán biến mất. Các vi phạm được phát hiện ở Đồng Tháp trải rộng từ thời trang, trang sức, phụ tùng xe máy, phụ kiện điện thoại đến phân bón, thức ăn chăn nuôi và thực phẩm. Vì thế, tác động không dừng ở quyền lợi của chủ nhãn hiệu: hàng kém chất lượng trong những nhóm thiết yếu có thể ảnh hưởng trực tiếp đến người sử dụng.
Việc xác định vi phạm cũng không phải lúc nào kết thúc ngay sau khi tìm thấy sản phẩm. Phân biệt hàng thật, hàng giả hoặc xác định xâm phạm nhãn hiệu có thể cần giám định hay xác nhận từ chủ thể quyền. Với hàng hóa kém chất lượng, thiếu mẫu cùng lô khiến việc tìm ra khâu làm suy giảm chất lượng và xác định trách nhiệm giữa nhà sản xuất, phân phối càng khó. Người mua nên thận trọng trước lời chào giá rẻ, kiểm tra thông tin người bán và nguồn gốc hàng hóa, đồng thời không xem lượt theo dõi hay hình ảnh quảng cáo là bằng chứng sản phẩm chính hãng.
Muốn truy đến nguồn, phải theo dấu dữ liệu
Phản ứng quản lý cần vượt khỏi những đợt kiểm tra tại cửa hàng. Trường hợp Khánh Hòa cho thấy việc chủ động rà soát mạng xã hội có thể dẫn đến phát hiện và xử lý; kinh nghiệm Đồng Tháp lại phơi bày trở ngại khi tài khoản, địa điểm tập kết và đơn vị gửi hàng không tạo thành một chuỗi thông tin rõ ràng. Cơ quan chức năng cần nâng kỹ năng khai thác dữ liệu và thu thập chứng cứ điện tử, đồng thời cải thiện phối hợp với doanh nghiệp chuyển phát, sàn thương mại điện tử và chủ thể quyền để xác minh nhanh hơn. Việc xử lý đúng một mắt xích là cần thiết, nhưng muốn ngăn tái diễn phải nhận diện được mối liên hệ giữa tài khoản bán, kho hàng và nguồn cung.
Khánh Hòa cho biết sẽ tiếp tục kiểm tra, xử lý và tuyên truyền quy định sở hữu trí tuệ, vận động cơ sở kinh doanh chọn nguồn hàng có thông tin rõ ràng, xác minh tính hợp pháp trước khi đưa ra thị trường. Đó là hướng đúng, nhưng hiệu quả còn phụ thuộc vào khả năng theo dõi hoạt động số và rút ngắn thời gian giám định, xác minh. Kết luận không nên là người mua phải tự gánh trách nhiệm tránh hàng giả: quản lý thị trường cần theo dấu từ bài đăng đến kiện hàng và nhà cung cấp, còn nền tảng cùng đơn vị chuyển phát phải hỗ trợ làm rõ dữ liệu. Khi chuỗi ấy được nối lại, xử lý mới có thể chạm đến nguồn hàng thay vì chỉ dừng ở người bán cuối.
