Luật rõ ràng là nền tảng để siết quản lý UAV
Thiết bị bay không người lái (UAV) là phương tiện bay không có phi công trên khoang, được điều khiển từ xa hoặc vận hành theo chương trình định sẵn và cần được quản lý để không gây nguy cơ cho hoạt động hàng không. Tại phiên họp đầu tiên của Ủy ban quốc gia về an ninh hàng không và tạo thuận lợi hàng không, diễn ra ngày 20/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu siết quản lý UAV, tăng cường biện pháp bảo đảm an ninh hàng không và rà soát phi công nước ngoài. Thông báo kết luận giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành hoàn thiện pháp luật UAV, tạo cơ sở cho các biện pháp quản lý, an ninh, an toàn và trật tự. Đây là hướng đi cần thiết: khi hoạt động UAV phát triển, quy tắc rõ ràng phải đi cùng khả năng phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm, thay vì chỉ dựa vào phản ứng sau sự cố.
Kiểm soát vùng trời cần đi cùng thực thi
Hoàn thiện văn bản pháp luật sẽ khó tạo chuyển biến nếu người sử dụng không biết nơi nào được bay và lực lượng chức năng thiếu công cụ thực thi. Bộ Công an được giao nghiên cứu bản đồ số hiển thị khu vực cấm bay, hạn chế bay trên toàn quốc; đồng thời phối hợp công khai thông tin, tuyên truyền và đặt biển báo tại vùng cấm. Bộ Quốc phòng sẽ tăng cường quản lý, giám sát UAV trong phạm vi phụ trách, nhất là tại các khu vực này, còn ngành hàng không cần phối hợp phát hiện, cảnh báo và xử lý phương tiện xâm nhập. Các địa phương cũng được yêu cầu phổ biến quy định tới khu dân cư, cơ sở sản xuất và người dân, đồng thời cập nhật công khai vùng cấm và hạn chế bay. Cách tiếp cận này đúng trọng tâm: siết quản lý UAV không chỉ là xử phạt, mà còn phải giúp người dùng tránh vi phạm từ đầu.
Rà soát phi công nước ngoài là một lớp bảo vệ khác
Yêu cầu an ninh không dừng ở thiết bị bay. Bộ Công an được giao phối hợp với Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan thường xuyên rà soát việc quản lý, xác minh nhân thân, tình trạng sức khỏe và quá trình công tác của nhân sự nước ngoài trong ngành hàng không Việt Nam, đặc biệt là phi công nước ngoài. Đây là một phần của cùng mục tiêu phòng ngừa rủi ro: an ninh hàng không phụ thuộc cả vào kiểm soát phương tiện có thể xâm nhập khu vực sân bay lẫn việc nắm chắc nhân sự tham gia vận hành hoạt động bay. Bộ Quốc phòng cũng được giao nghiên cứu đề xuất sửa đổi quy định về hoạt động của UAV và phương tiện bay khác để không ảnh hưởng đến chuyến bay dân dụng, quân sự. Các đầu việc này cần phối hợp chặt chẽ; nếu quy định, dữ liệu và trách nhiệm bị chia cắt, nguy cơ lọt qua các khoảng trống quản lý sẽ còn nguyên.
Tiến độ và trách nhiệm sẽ quyết định hiệu quả
Kết luận yêu cầu các cơ quan xác định rõ trách nhiệm, lộ trình và cơ chế phối hợp, triển khai đồng bộ để không bị động trước vấn đề phát sinh. Các nhiệm vụ được nêu phải hoàn thành trong quý I/2027; trong năm 2027, cơ quan chức năng còn phối hợp với Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế tổ chức đánh giá an ninh hàng không tại Việt Nam theo chương trình USAP-CMA. Mốc thời gian tạo sức ép cần thiết, nhưng kết quả không nên chỉ được đo bằng văn bản hoàn thành. Điều đáng theo dõi là bản đồ vùng cấm có được cập nhật, cảnh báo có đến được người dân, thiết bị phát hiện có được đầu tư và các lực lượng có chia sẻ thông tin kịp thời hay không. Định hướng kết hợp hoàn thiện pháp luật UAV với rà soát nhân sự là hợp lý; hiệu quả cuối cùng sẽ nằm ở năng lực thực thi nhất quán trên thực địa.
