Học phòng cháy bằng trải nghiệm trực tiếp
Trung tâm Giáo dục cộng đồng về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ là nơi người dân học cách ứng phó sự cố qua hướng dẫn trực quan và bài tập thực hành, thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức qua tuyên truyền. Sáng 3/11, UBND thành phố Đà Nẵng ra mắt trung tâm tại số 183 Phan Đăng Lưu, phường Cẩm Lệ.
Điểm đáng chú ý của mô hình không nằm ở tên gọi mà ở cách tổ chức: người tham gia được trực tiếp thử các thao tác có thể cần đến trong một vụ cháy. Học sinh, sinh viên, công nhân và người lao động có thể tập nhận diện nguy cơ, dùng phương tiện chữa cháy ban đầu, thoát nạn và xử lý tình huống tai nạn, sự cố. Đây là hướng đi thiết thực, bởi kỹ năng an toàn khó hình thành nếu người học chỉ nghe giải thích mà chưa từng thực hành trong môi trường được kiểm soát.
Tập thoát hiểm trong khói, cứu người và sơ cứu
Các bài tập được thiết kế quanh những tình huống cụ thể: xử lý cháy, nổ; thoát nạn trong môi trường nhiều khói hoặc không gian hạn chế; sử dụng bình chữa cháy, vòi và lăng chữa cháy; di chuyển người bị nạn; thoát từ trên cao và sơ cấp cứu. Những nội dung này đưa kỹ năng thoát hiểm ra khỏi phạm vi lý thuyết, giúp người tham gia làm quen với thao tác và hình dung trình tự hành động khi có sự cố.
Một trung tâm không thể thay thế lực lượng chuyên nghiệp, nhưng có thể giúp người dân nhận biết lúc nào cần thoát ra, cách dùng thiết bị ban đầu và cách hỗ trợ nạn nhân an toàn hơn. Vì vậy, giá trị của giáo dục phòng cháy nằm ở việc biến hiểu biết thành phản xạ phù hợp, đồng thời nhấn mạnh rằng cứu nạn cứu hộ cần được thực hiện theo hướng dẫn và ưu tiên an toàn của người tham gia. Trung tâm cũng giới thiệu phương tiện, thiết bị chuyên dụng của lực lượng cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ.
Tính đều đặn quyết định hiệu quả cộng đồng
Theo kế hoạch, hoạt động trải nghiệm dự kiến tổ chức định kỳ vào thứ Bảy và Chủ nhật, buổi sáng từ 8 đến 11 giờ, buổi chiều từ 14 đến 17 giờ; có thể tổ chức đột xuất khi cần. Lịch cuối tuần tạo cơ hội cho nhiều nhóm tham gia, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào việc duy trì chương trình thường xuyên và điều chỉnh nội dung cho từng đối tượng—từ học sinh đến công nhân, hộ kinh doanh và lực lượng dân phòng.
Trung tâm do Công an thành phố quản lý, vận hành với cán bộ, chiến sĩ kiêm nhiệm, không phát sinh biên chế mới. Thành phố cũng đặt mục tiêu hướng dẫn 100% UBND cấp xã thành lập và đưa vào hoạt động ít nhất một trung tâm trong năm 2027, phấn đấu hoàn thành lộ trình trước năm 2030. Đây là hướng mở rộng có ý nghĩa nếu đi kèm hướng dẫn thực chất, thiết bị an toàn và chương trình phù hợp; số lượng cơ sở tự nó chưa bảo đảm người dân có kỹ năng.
Từ một địa điểm đến thói quen an toàn
Việc ra mắt trung tâm cụ thể hóa chủ trương đổi mới tuyên truyền theo hướng trực quan, lấy trải nghiệm làm trọng tâm và giúp người dân chủ động hơn trong bảo đảm an toàn. Bước tiếp theo không chỉ là đưa thêm người đến tập, mà còn cần phối hợp với trường học, doanh nghiệp và địa phương để kỹ năng được nhắc lại, áp dụng vào gia đình và nơi làm việc.
Mô hình này đúng hướng vì thu hẹp khoảng cách giữa biết nguy cơ và biết phải làm gì khi nguy cơ xảy ra. Nếu các buổi huấn luyện được tổ chức nền nếp, hướng dẫn rõ ràng và đặt an toàn lên hàng đầu, trung tâm PCCC có thể góp phần tạo nên cộng đồng biết phòng ngừa, thoát hiểm và hỗ trợ nhau tốt hơn. Thước đo cuối cùng không phải là số buổi trải nghiệm, mà là mức độ người dân có thể bình tĩnh thực hiện đúng kỹ năng khi tình huống thật xuất hiện.
