Một concert kể chuyện văn hóa bằng âm nhạc
Concert Dân Chơi Dân Ca là chương trình âm nhạc được Phương Mỹ Chi xây dựng như hành trình khám phá văn hóa Việt, đưa khán giả qua ba miền bằng làn điệu, ngôn ngữ, nghệ thuật diễn xướng và phong tục cộng đồng. Tối 7.11, nữ ca sĩ tổ chức Dân Chơi Dân Ca Day 2 tại Sân Đông, Trung tâm Triển lãm Việt Nam, Đông Anh, Hà Nội. Điểm đáng chú ý không nằm ở việc đặt vài hình ảnh dân gian lên sân khấu, mà ở cách các chất liệu được xâu chuỗi thành một mạch kể. Nhờ vậy, concert Phương Mỹ Chi có hướng đi rõ ràng giữa nhiều chương trình cùng khai thác màu sắc văn hóa vùng miền. Với khán giả trẻ, cách tiếp cận bằng những ca khúc đương đại có thể mở cánh cửa gần gũi hơn tới di sản, thay vì biến văn hóa thành phần trang trí.
Từ âm vang Tây Nguyên đến hát xoan Phú Thọ
Sức hút của Dân Chơi Dân Ca nằm ở độ rộng chất liệu và cách mỗi vùng hiện lên bằng dấu hiệu âm thanh, ngôn ngữ, trình diễn cụ thể. Ở chặng miền Trung, “Buôn trăng” gợi không gian Huế; “Ưng cái bụng” đưa cồng chiêng, đàn T’rưng, trang phục và vũ điệu Ê Đê lên sân khấu. Ca từ còn dùng “Ami”, “Ama”, giúp dân ca Tây Nguyên và ngôn ngữ bản địa đến gần người nghe trẻ. Khi chuyển ra Bắc, liên khúc “Trẩy hội làng”, “Lý cây đa”, “Trống cơm” cùng chầu văn “Cô Đôi Thượng Ngàn” tạo lớp lang quen thuộc nhưng không đơn điệu. Đặc biệt, tiết mục “Thử lòng quân tử” đưa các nghệ nhân thuộc bốn phường xoan cổ trình diễn trích đoạn “Xin huê đố huê”, khiến hát xoan Phú Thọ hiện diện như một nghệ thuật sống, không chỉ là âm thanh được phối lại.
Bản sắc riêng được nâng đỡ bởi ê-kíp và nghệ nhân
Điểm mạnh của Phương Mỹ Chi không chỉ là chọn đúng chất liệu văn hóa, mà còn kết nối chúng với hình ảnh và màu sắc âm nhạc của mình. Ê-kíp DTAP góp phần định hình cách phối khí: làm mới làn điệu để phù hợp sân khấu lớn, đồng thời giữ những dấu ấn nhận diện của chất liệu gốc. Khách mời cũng giúp hành trình có thêm chiều sâu, từ NSND Tự Long trong vai trò dẫn chuyện, NSND Thanh Ngoan với hát xẩm đến NSƯT Kim Tử Long và NSƯT Trinh Trinh trong phần cải lương “Liễu yếu đào tơ”. Ở chặng miền Nam, “Dắt anh chơi hội” gợi lễ hội Nghinh Ông; “Thiên đường với người thương” giới thiệu văn hóa Khmer qua trang phục, màu sắc sân khấu và ngôn ngữ. Sự kết hợp này khiến chương trình vừa có quy mô biểu diễn, vừa giữ được cảm giác mỗi chất liệu đều có nguồn cội.
Thuận lợi giúp đêm diễn giữ trọn nhịp cảm xúc
Câu chuyện về concert còn có yếu tố may mắn: thời tiết tạnh ráo giúp chương trình diễn ra liên tục hơn ba tiếng đồng hồ. Điều kiện ấy tạo thuận lợi để các phần trình diễn nối tiếp nhau, giúp nghệ sĩ và khán giả sống trọn với cảm xúc của đêm nhạc. Tuy vậy, may mắn chỉ là bối cảnh hỗ trợ; sức nặng của chương trình vẫn đến từ ý tưởng xuyên suốt và khả năng đưa nhiều chất liệu khác nhau vào cùng một câu chuyện mà không xóa nhòa bản sắc của chúng. Dân Chơi Dân Ca vì thế thuyết phục nhất khi xem nó như một lời mời khám phá, chứ không phải một màn trình diễn dân gian đơn thuần. Phương Mỹ Chi cho thấy âm nhạc đại chúng có thể làm cầu nối tới văn hóa vùng miền, miễn là sự sáng tạo đi cùng sự tôn trọng và hiện diện của những người gìn giữ di sản.
