Tuyến kết nối chiến lược, quy mô vượt khỏi một con đường thông thường
Đường nối sân bay Gia Bình là tuyến giao thông liên vùng được quy hoạch để kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình ở Bắc Ninh với Hà Nội, đồng thời mở rộng liên kết đô thị và logistics giữa Thủ đô với các địa phương lân cận. Điểm đáng chú ý không chỉ là chiều rộng mà còn là vai trò của tuyến trong mạng lưới giao thông phục vụ sân bay.
Toàn tuyến dự kiến dài 41,316 km, với tổng mức đầu tư khoảng 83.000 tỷ đồng; riêng đoạn qua Hà Nội dài 13,55 km, vốn đầu tư hơn 32.970 tỷ đồng. Trong phạm vi Hà Nội, khoảng 7 km là đoạn xây mới rộng 120 m, còn 6,55 km đi trùng hành lang đường cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, Vành đai 3, được nâng cấp và mở rộng lên quy mô tương ứng. Cách kết hợp xây mới với mở rộng hành lang hiện hữu tạo nên tuyến đường lớn, nhưng cũng đặt yêu cầu cao về tổ chức giao thông và phối hợp thi công.
Hướng tuyến và cấu trúc cho thấy tham vọng kết nối đa lớp
Tuyến qua Hà Nội đi qua các khu vực Thuận An, Phù Đổng, Thư Lâm và Đông Anh, rồi tiếp tục sang Bắc Ninh. Một điểm nhấn là cầu vượt sông Đuống dài khoảng 1,9 km, nối Phù Đổng với Thuận An. Cầu được quy hoạch rộng 120 m, gồm 10 làn chính cùng hai đường song hành, mỗi đường ba làn.
Ở phía Hà Nội, nút giao Ninh Hiệp kết nối cao tốc Hà Nội – Lạng Sơn với cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên là điểm cuối của đoạn xây mới. Dự án còn có nhánh khoảng 2,5 km tại Đông Anh, rộng 14 m, ba làn xe, kết nối cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên với đường dẫn cầu Tứ Liên. Cấu trúc này cho thấy đường Gia Bình Hà Nội không chỉ nhằm đưa hành khách tới sân bay mà còn liên kết các trục giao thông và khu vực phát triển phía đông Thủ đô.
Nếu hoàn thành đúng mục tiêu, tuyến đường có thể rút ngắn thời gian đi từ Hà Nội tới sân bay Gia Bình và góp phần giảm áp lực cho sân bay Nội Bài. Cơ hội phát triển đô thị, dịch vụ và logistics là có thật, nhưng lợi ích ấy phụ thuộc vào việc các nút giao và những tuyến kết nối tiếp theo vận hành đồng bộ.
Đoạn Bắc Ninh: PPP, hợp đồng BT và tiến độ còn cách xa kỳ vọng
Đoạn qua địa bàn TP. Bắc Ninh là công trình đường bộ cấp đặc biệt, nhóm A, triển khai theo phương thức đối tác công tư (PPP) với hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT). Đoạn tuyến dài 18,766 km, đi qua sáu xã, phường, có mặt cắt ngang 120 m và tổng mức đầu tư hơn 25.087 tỷ đồng. Đây là phần quan trọng của dự án PPP Bắc Ninh, nhưng quy mô hợp đồng không thể thay thế yêu cầu kiểm soát tiến độ và chất lượng.
Sáng 2/11, Chủ tịch UBND TP. Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra tiến độ đoạn từ Km9+00 đến Km27+766. Công tác thu hồi đất đã được phê duyệt trên 402,4 ha, tương đương 99% diện tích cần thu hồi; nhà đầu tư đã nhận bàn giao 392 ha, đạt 97%. Di dời 2.899 ngôi mộ hoàn tất, còn việc tháo dỡ, di dời nhà đạt 796/804 căn. Tuy nhiên, giá trị thực hiện các gói thầu mới là 165/19.194 tỷ đồng, tương đương 0,86% giá trị hợp đồng. Khoảng cách giữa mặt bằng đã bàn giao và khối lượng thi công vì thế là tín hiệu cần theo dõi sát.
Một số vướng mắc giải phóng mặt bằng còn tập trung tại phường Mão Điền, xã Lâm Thao và phần đất của một doanh nghiệp logistics; việc di dời hạ tầng kỹ thuật, xây dựng khu tái định cư và bảo đảm nguồn vật liệu cũng cần được xử lý. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các địa phương phấn đấu hoàn tất phần giải phóng mặt bằng tồn đọng trước ngày 25/11, đồng thời đề nghị nhà đầu tư, nhà thầu bổ sung nhân lực, máy móc và lập tiến độ chi tiết cho từng hạng mục.
Lý do cần tuyến đường và phép thử trước mắt
Quốc hội đã thông qua chủ trương đầu tư Cảng hàng không quốc tế Gia Bình ngày 11/12/2025; tuyến đường được xác định là hạ tầng cần thiết để nâng năng lực kết nối và khai thác sân bay. Bắc Ninh cũng định vị dự án như một trục đối ngoại chiến lược, hỗ trợ phát triển đô thị, dịch vụ, logistics và phục vụ công tác chuẩn bị cho Hội nghị APEC 2027.
Tầm nhìn ấy khiến đường nối sân bay Gia Bình có ý nghĩa lớn hơn việc rút ngắn một chuyến đi: đây là điều kiện để sân bay gắn với thị trường lao động, hàng hóa và dịch vụ trong vùng. Nhưng những con số tiến độ hiện tại nhắc rằng công trình chưa thể được đánh giá chỉ bằng mặt cắt 120 m hay tổng chiều dài. Việc dồn lực thi công trên phần mặt bằng đã có, xử lý các điểm nghẽn còn lại và phối hợp đồng bộ giữa Hà Nội với Bắc Ninh mới quyết định tuyến đường có đem lại kết nối thực chất hay không.
