Ngày hội STEM: khi công nghệ chạm tay vào trải nghiệm học tập
Ngày hội STEM là chuỗi hoạt động giáo dục nơi học sinh và thanh niên trực tiếp tương tác với khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học thông qua các nhiệm vụ thực hành, trò chơi sáng tạo, mô hình robot và thiết bị số, qua đó biến kiến thức trừu tượng thành trải nghiệm cụ thể gắn với đời sống và định hướng nghề nghiệp tương lai. Ngày hội “Khoa học – Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số” tại Trường Tiểu học Bình Trưng Đông do Hội Liên hiệp Thanh niên phường Bình Trưng tổ chức đã biến sân trường thành không gian chuyển đổi số thanh niên với nhiều khu trải nghiệm công nghệ. Các gian STEM trưng bày hoạt động điều khiển robot, trò chơi xếp khối, game tương tác và mô hình trực quan, cho phép người tham gia không chỉ quan sát mà còn tự tay thử nghiệm. Đây là cách giáo dục dám đặt công nghệ vào trung tâm thay vì giữ nó bên lề chương trình học.
Robot, drone và thực tế ảo giáo dục: công cụ mới cho chuyển đổi số thanh niên
Điểm thuyết phục nhất của ngày hội STEM ở Bình Trưng Đông là cách công nghệ được đưa xuống mặt đất, trở thành trò chơi nhưng vẫn giữ chiều sâu học tập. Khu STEM có hoạt động điều khiển robot, nơi thanh niên phải phối hợp thao tác, tư duy logic và phản xạ để hoàn thành nhiệm vụ. Khu sân chơi Drone Soccer cho phép người tham gia điều khiển các quả bóng drone trong khu vực lưới bảo vệ, biến kỹ năng bay điều khiển từ xa thành môn thể thao đồng đội. Ở các gian khác, máy in 3D, mô hình robot và kính thực tế ảo được trưng bày, tạo nên những trải nghiệm thực tế ảo giáo dục giúp người trẻ hình dung công nghệ trong học tập, công việc và đời sống. Nếu trường học vẫn dạy công nghệ bằng lý thuyết khô khan, những thiết bị này sẽ mãi là khái niệm xa lạ; ngày hội STEM đã phá vỡ khoảng cách đó.
Từ sân trường tiểu học đến tư duy khoa học: Hành trình nhà khoa học nhí
Ngày hội STEM “Hành trình nhà khoa học nhí” tại Trường Tiểu học Lê Hồng Phong cho thấy chuyển đổi chương trình không thể chỉ nằm trên giấy mà phải đi vào từng hoạt động học sinh. Hiệu trưởng Phạm Văn Xình nhấn mạnh đổi mới giáo dục phải tạo ra kết quả học tập thực chất, nơi mỗi học sinh được khám phá, thực hành, hợp tác và vận dụng kiến thức để giải quyết vấn đề gần gũi. Cuộc thi Robocon là minh chứng rõ ràng: các đội học sinh khối 3, 4, 5 cùng phối hợp điều khiển robot thực hiện nhiệm vụ, giáo viên chỉ giữ vai trò hướng dẫn và hỗ trợ kỹ thuật. Cách tổ chức này buộc học sinh phải suy nghĩ, thử nghiệm, điều chỉnh và tìm giải pháp, rèn luyện tư duy logic, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng xử lý tình huống. Đây không phải cuộc chơi công nghệ đơn thuần, mà là bài học về trách nhiệm, kiên trì và tinh thần khoa học.
Thực hành STEM trong chương trình mới: học mà chơi, chơi mà học
Điều đáng nói ở Lê Hồng Phong là giáo dục STEM được gắn chặt với định hướng đổi mới chương trình, chứ không phải hoạt động ngoại khóa trang trí. Học sinh từ khối 1 đến khối 5 tham gia thiết kế, hoàn thiện và thuyết trình sản phẩm STEM, qua đó chuyển hóa kiến thức thành mô hình cụ thể, rèn luyện khả năng diễn đạt và trình bày ý tưởng. Các gian hàng sản phẩm STEM mở rộng không gian khám phá, giúp học sinh tiếp cận ứng dụng công nghệ phục vụ học tập, quan sát sản phẩm thực tế và nảy sinh ý tưởng mới. Công nghệ còn được dùng để kết nối các điểm trường, tạo không gian học tập chung và mở rộng cơ hội tham gia, gắn với định hướng “Một trường – một chuẩn – một hệ thống quản lý”. Với tinh thần “Học mà chơi – Chơi mà học”, ngày hội STEM ở đây thực sự khơi dậy niềm đam mê khoa học và khả năng sáng tạo của học sinh.
Chuyển đổi số thanh niên bắt đầu từ sân trường
Nếu coi chuyển đổi số thanh niên là mục tiêu chiến lược, thì những ngày hội STEM như ở Bình Trưng Đông và Lê Hồng Phong chính là bước đi cụ thể, dễ đo lường. Tại ngày hội chuyển đổi số, chương trình tập huấn “Chuyển đổi số và cơ hội việc làm” giúp người trẻ hiểu đúng khái niệm chuyển đổi số, nhận diện những thay đổi công nghệ đang tác động đến học tập và công việc, đồng thời nhấn mạnh tư duy chủ động, kỹ năng thích ứng và định hướng nghề nghiệp. Song song là không gian trải nghiệm với tablet, kính thực tế ảo và thiết bị công nghệ cho thanh niên, thiếu niên và học sinh ở nhiều độ tuổi. Ở cấp tiểu học, tinh thần STEM được đề nghị đưa vào từng bài học, giáo viên chỉ hướng dẫn chứ không làm thay, đánh giá bằng nhiệm vụ và sản phẩm cụ thể. Khi robot và drone xuất hiện ngay trên sân trường, chuyển đổi số không còn là khẩu hiệu mà trở thành thói quen học tập của thế hệ trẻ.
