Coi sản phẩm không rõ nguồn gốc là nguy cơ, không phải món thử cho vui
Nguy cơ chất gây nghiện trong sản phẩm không rõ thành phần là tình huống có thể đe dọa sức khỏe học sinh, nhất là khi các em bị dụ dùng vì tò mò, lời quảng cáo hoặc áp lực từ bạn bè. Đây là lý do phụ huynh nên coi sự thiếu minh bạch về nguồn gốc và thành phần là dấu hiệu cảnh báo, thay vì chờ đến khi trẻ có triệu chứng.
Các chất gây nghiện mới được ghi nhận rất đa dạng, gồm cần sa tổng hợp, ketamine, MDMA, amphetamine, methamphetamine, opioid tổng hợp và nhiều loại khác. Tác động có thể nghiêm trọng: người sử dụng có nguy cơ loạn thần, hoang tưởng, ảo giác, kích động, thậm chí hành vi gây nguy hiểm cho bản thân và người khác; đã có trường hợp tử vong liên quan. Vì vậy, nhận biết sản phẩm nguy hiểm không phải là đoán chất bên trong qua hình thức, mà là dạy trẻ tránh mọi thứ không rõ thành phần, nguồn gốc và không tin tuyệt đối quảng cáo trên mạng. Phụ huynh cũng nên hỏi han bình tĩnh, để con dám kể khi bị mời chào.
Dạy trẻ từ chối rõ ràng và chủ động tìm người lớn
Lời dặn “đừng thử” chỉ có tác dụng khi học sinh biết phải làm gì lúc bị rủ rê. Hãy tập cùng con cách từ chối lịch sự nhưng dứt khoát, rời khỏi tình huống, không nhận hay chuyển giúp sản phẩm lạ và báo cho người lớn đáng tin cậy. Thông điệp được nêu tại diễn đàn là “Không thử - Không dùng - Không tiếp tay”; học sinh cũng được khuyến nghị không mua, không thử và không sử dụng sản phẩm chưa rõ nguồn gốc, thành phần, dù được quảng cáo là giúp thư giãn, tạo hưng phấn hoặc không gây nghiện.
Kỹ năng tự bảo vệ cần đi cùng một mối quan hệ đủ tin cậy giữa trẻ với cha mẹ, thầy cô. Thay vì chỉ trách phạt khi con mắc lỗi, người lớn nên lắng nghe áp lực và khúc mắc của trẻ, cùng tìm cách giải tỏa qua thể thao, nghệ thuật hoặc trò chuyện. Đó là cách thiết thực để bảo vệ học sinh khỏi ma túy: giúp các em có chính kiến, biết nói không và không phải đối diện cám dỗ một mình.
Khi bạn có biểu hiện bất thường, báo ngay — đừng giữ bí mật
Co giật, ảo giác hoặc biểu hiện bất thường sau khi dùng sản phẩm không rõ thành phần là tình huống cần xử lý khẩn cấp, không phải chuyện để học sinh tự giải quyết. Trong một tình huống thảo luận tại trường, học sinh thống nhất cần báo ngay cho giáo viên, nhân viên y tế hoặc người lớn có trách nhiệm, dù người gặp nạn xin giữ kín vì sợ bị kỷ luật. Bí thư Đoàn trường Trần Đình Huy nhấn mạnh rằng khi sức khỏe, tính mạng bị đe dọa, phải tìm trợ giúp kịp thời; trường hợp khẩn cấp cần gọi cấp cứu, không tự xử lý theo kinh nghiệm và không để bạn một mình.
Những kỹ năng này cần được luyện tập thường xuyên, không chỉ truyền đạt bằng cảnh báo chung chung. Các cơ quan giáo dục tại Nghệ An đã tổ chức diễn đàn với sự tham gia của nhà quản lý, chuyên gia tâm lý, nhà giáo, cán bộ y tế và lực lượng phòng, chống ma túy; học sinh được giải đáp thắc mắc và thực hành xử lý tình huống. Gia đình và nhà trường nên tiếp nối bằng những cuộc trò chuyện cởi mở, để trẻ biết rằng báo nguy cơ là bảo vệ bạn, không phải mách lẻo. An toàn học đường bắt đầu từ một lựa chọn dứt khoát và một lời cầu cứu đúng lúc.
