Nhập khẩu là động cơ chính của cú tăng thu
Thu ngân sách cửa khẩu là khoản ngân sách nhà nước thu từ hoạt động xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu, gắn với quy mô giao dịch hàng hóa và cơ cấu mặt hàng chịu thuế. Trong 10 tháng đầu năm 2026, khoản thu này tại Lạng Sơn đạt hơn 19.914 tỷ đồng, tăng 87% so với cùng kỳ; con số cho thấy nhập khẩu đang là lực kéo nổi bật, chứ không chỉ là lưu lượng xe qua biên giới. Kim ngạch hàng hóa mở tờ khai tại Chi cục Hải quan khu vực VI tăng 50%, trong khi giá trị nhập khẩu tăng 89,7% và xuất khẩu giảm 14,5%. Ô tô, sơ mi rơ moóc, xe chuyên dùng chiếm khoảng 42% số thu; máy móc, thiết bị, phụ tùng và linh kiện chiếm 29%. Gộp lại, hai nhóm hàng nhập khẩu này đóng góp khoảng 71% tổng thu của Chi cục. Vì thế, đà tăng là tin tốt cho ngân sách, nhưng cũng phơi bày mức độ phụ thuộc vào một số nhóm hàng.
Kết quả vượt chỉ tiêu, nhưng không thể đọc riêng lẻ
Mức thu 19.914 tỷ đồng tương đương 207% dự toán được giao và 110% chỉ tiêu phấn đấu cả năm. Đặt trong bức tranh thu ngân sách Lạng Sơn, đây là kết quả riêng của nguồn thu xuất nhập khẩu tại cửa khẩu; không nên đánh đồng với tổng thu ngân sách toàn tỉnh khi các số liệu được công bố ở đây không cung cấp tổng thu đó. Cùng kỳ, kim ngạch xuất nhập khẩu mở tờ khai tại Chi cục đạt 9.131 triệu USD, tăng 50%. Phí sử dụng hạ tầng, dịch vụ và tiện ích công cộng trong khu vực cửa khẩu đạt hơn 858 tỷ đồng, tăng 8,8%. Chênh lệch giữa mức tăng mạnh của thu hải quan và mức tăng khiêm tốn hơn của phí cho thấy nguồn thu hiện chủ yếu được thúc đẩy bởi cơ cấu hàng hóa chịu thuế, đặc biệt là nhập khẩu, chứ không phải mọi hoạt động tại cửa khẩu cùng tăng với một nhịp.
Lưu thông tốt là điều kiện, không phải bảo đảm
Hoạt động xuất nhập khẩu cửa khẩu được duy trì ổn định, với bình quân khoảng 1.800 lượt xe thông quan mỗi ngày và hơn 2.200 lượt vào thời điểm cao điểm. Nhịp lưu thông ấy quan trọng với doanh nghiệp và lái xe: hàng qua cửa khẩu đều đặn giúp hạn chế chậm trễ, còn ùn tắc có thể làm đứt quãng chuỗi vận chuyển. Nhưng tốc độ thông quan không tự bảo đảm nguồn thu sẽ tiếp tục tăng. Kim ngạch các mặt hàng chủ lực có thuế suất cao như ô tô tải, máy móc, thiết bị, kim loại và sản phẩm kim loại vẫn biến động, khiến việc dự báo ngân sách khó chắc chắn. Tình hình thế giới, xung đột kéo dài, biến động chuỗi cung ứng và chính sách thương mại biên mậu của Trung Quốc cũng tạo thêm bất định. Nói cách khác, kinh tế biên mậu có thể tạo nguồn thu lớn, nhưng dựa quá nhiều vào vài nhóm hàng khiến kết quả dễ đổi chiều.
Ưu tiên số hóa và tháo gỡ vướng mắc để giữ đà
Ngày 4/11/2026, UBND tỉnh Lạng Sơn họp đánh giá thu ngân sách tại cửa khẩu trong 10 tháng và bàn nhiệm vụ những tháng cuối năm, do Chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Cảnh Toàn và Phó Chủ tịch Đoàn Thanh Sơn chủ trì. Từ kết quả này, ưu tiên không nên chỉ là chạy theo chỉ tiêu thu, mà phải giữ cho luồng hàng thông suốt và giảm những điểm nghẽn hành chính. Hải quan khu vực VI được yêu cầu nghiên cứu đối thoại với doanh nghiệp, đồng thời tham mưu lập tổ công tác hoặc ban chỉ đạo cấp tỉnh để xử lý kịp thời vướng mắc về thủ tục và thông quan, nhất là khi ùn tắc xảy ra. Tỉnh cũng cần đẩy nhanh quy hoạch phân khu, trong đó có khu vực Chi Ma, thúc đẩy thí điểm cửa khẩu thông minh và hoàn thiện phần mềm thu phí tự động. Việc thu phí tại Chi Ma, Cốc Nam còn thủ công là khoảng trống cần xử lý, không phải chi tiết kỹ thuật có thể để sau.
Kết luận, tăng trưởng nhập khẩu đã tạo cú hích rõ rệt cho thu ngân sách cửa khẩu Lạng Sơn, nhưng không thể xem mức tăng 87% là bảo đảm cho các kỳ sau. Muốn biến kết quả vượt dự toán thành năng lực ổn định, tỉnh cần kết hợp đối thoại doanh nghiệp, tháo gỡ thủ tục, nâng cấp hạ tầng và số hóa vận hành. Cửa khẩu càng thông suốt, nguồn thu càng có cơ hội duy trì; còn một nền thu quá lệ thuộc vào vài nhóm hàng vẫn sẽ dễ bị tác động bởi biến động thương mại.
