Hai dự án, hai nhu cầu an cư khác nhau
Chính sách nhà ở Ninh Bình đang được triển khai theo hai hướng bổ trợ: bố trí nơi ở cho người dân chịu ảnh hưởng bởi công trình giao thông và thay thế những khu tập thể nguy hiểm bằng nhà ở đô thị mới. Đây không chỉ là câu chuyện xây thêm hạ tầng, mà là yêu cầu bảo đảm người dân có chỗ ở an toàn khi đô thị và mạng lưới giao thông thay đổi. Tỉnh đã phê duyệt khu tái định cư Nho Quan với vốn đầu tư 48 tỷ đồng, đồng thời thông qua dự án chung cư cho thuê trên đường Trần Đăng Ninh trị giá 502,2 tỷ đồng. Quy mô vốn khác biệt phản ánh hai bài toán khác nhau: xử lý nhu cầu tái định cư gắn với một dự án đường bộ, và khắc phục tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của nhà tập thể cũ. Hiệu quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào việc các căn hộ và hạ tầng đến đúng lúc, đúng người.
Tái định cư Nho Quan gắn với tiến độ đường tỉnh 477
Theo Quyết định số 3856/QĐ-UBND, UBND xã Nho Quan làm chủ đầu tư dự án hạ tầng khu tái định cư rộng khoảng 3,08 ha, thực hiện trong giai đoạn 2026–2027. Khoản vốn 48 tỷ đồng được lấy từ chi phí giải phóng mặt bằng thuộc dự án xây dựng, nâng cấp, mở rộng đường tỉnh 477 và xây dựng cầu Hoàng Long. Mục tiêu trực tiếp là chuẩn bị quỹ đất và hạ tầng để bố trí chỗ ở cho các hộ bị ảnh hưởng, qua đó hỗ trợ bàn giao mặt bằng và tiến độ thi công giao thông. Khu mới dự kiến có ba tuyến đường N1, D5, D6 với tổng chiều dài 748,05 m, cùng hệ thống thoát nước, điện chiếu sáng, trạm biến áp và trụ cứu hỏa. Đây là điều kiện thiết yếu, không phải phần phụ của dự án đường: nếu nơi ở thay thế không sẵn sàng, người dân phải gánh phần bất tiện của tiến độ công trình.
Đường ĐT.477 cùng cầu Hoàng Long đã khởi công ngày 16/9, nên sự đồng bộ giữa khu tái định cư và công trình giao thông sẽ quyết định liệu việc di dời có diễn ra ổn thỏa hay không. Đầu tư khu tái định cư trước hoặc cùng nhịp với giải phóng mặt bằng giúp hạn chế cảnh người dân bị yêu cầu rời chỗ ở mà chưa có phương án lâu dài. Tuy nhiên, chất lượng bàn giao cũng quan trọng không kém số ngày hoàn thành: hệ thống thoát nước và kết nối xử lý nước thải cần vận hành hiệu quả, còn hạ tầng thiết yếu phải sẵn sàng khi các hộ chuyển đến.
Chung cư cho thuê thay thế những khối nhà nguy hiểm
Ở phường Nam Định, tỉnh phê duyệt dự án chung cư cho thuê trên đường Trần Đăng Ninh theo Quyết định số 3855/QĐ-UBND ngày 22/10/2026, với tổng vốn 502,2 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh giai đoạn 2026–2028. Dự án hướng tới giải quyết tình trạng xuống cấp nghiêm trọng của các khu tập thể cũ, chứ không chỉ làm mới cảnh quan. Trước đó, 136 hộ với khoảng 544 nhân khẩu tại hai chung cư số 181 và 207 đường Hoàng Văn Thụ đã được bàn giao phương án di dời, bố trí tạm cư an toàn; các khối nhà có nguy cơ sập đổ, cháy nổ. Công trình mới dự kiến thay thế hai khối chung cư năm tầng và khu chợ Xanh bằng tòa nhà 15 tầng nổi, một tầng hầm và một tum kỹ thuật. Đây là bước cần thiết, nhưng lời giải chỉ trọn vẹn khi người dân có thể tiếp cận căn hộ phù hợp sau khi rời nơi ở cũ.
Thiết kế kết hợp căn hộ với thương mại, dịch vụ, nhà trẻ, không gian sinh hoạt cộng đồng và khu văn phòng điều hành, nhằm tạo một môi trường sống có tiện ích ngay trong đô thị. Kế hoạch đặt mục tiêu khởi công trong quý IV/2026; Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng số 2 tỉnh Ninh Bình được giao hoàn tất thủ tục để chuẩn bị triển khai. Mô hình cho thuê có thể đáp ứng nhu cầu an cư mà không buộc mọi hộ phải tự tìm nhà trên thị trường, nhưng cần công khai tiêu chí bố trí và bảo đảm điều kiện thuê phù hợp với các hộ bị di dời. Nếu thiếu sự minh bạch này, một tòa nhà mới chưa chắc đồng nghĩa với việc nỗi lo chỗ ở đã được giải quyết.
Đầu tư chỗ ở phải đi cùng trách nhiệm với cư dân
Đặt cạnh nhau, khu tái định cư Nho Quan và chung cư cho thuê Trần Đăng Ninh cho thấy tỉnh đang xử lý hai hệ quả thường đi cùng quá trình phát triển: người dân phải di chuyển để nhường mặt bằng cho hạ tầng, còn nhà ở cũ có thể trở thành mối nguy an toàn. Một dự án chuẩn bị nền tảng kỹ thuật cho các hộ bị ảnh hưởng bởi đường tỉnh 477; dự án kia thay thế các khối nhà xuống cấp bằng không gian ở mới. Vì vậy, thước đo không nên chỉ là vốn đầu tư hay số tầng, mà còn là việc người dân được chuyển đến nơi an toàn, có dịch vụ thiết yếu và không bị bỏ lại giữa các giai đoạn thi công.
Hai kế hoạch có mốc triển khai rõ, nhưng tiến độ chỉ có ý nghĩa khi đi cùng chất lượng và quyền lợi cư dân. Với Nho Quan, cần bảo đảm hạ tầng hoàn thiện đồng bộ trước khi bố trí hộ dân; tại Nam Định, cần biến phương án tạm cư thành lộ trình ổn định lâu dài và minh bạch. Ninh Bình đã chọn hai công cụ khác nhau cho hai nhu cầu cụ thể. Thành công của chính sách nhà ở sẽ được quyết định không phải bởi việc công trình được phê duyệt, mà bởi người dân có thể an cư an toàn sau khi công trình hoàn thành.
