Đột quỵ ở trẻ là cấp cứu, không phải bệnh chỉ gặp ở người lớn
Đột quỵ ở trẻ em là tình trạng cấp cứu thần kinh xảy ra khi dòng máu lên não bị gián đoạn, khiến tế bào não thiếu oxy và có thể tổn thương nhanh chóng. Vì trẻ ít gặp bệnh hơn người lớn, cha mẹ dễ nghĩ các biểu hiện bất thường chỉ là mệt mỏi hay một cơn bệnh thoáng qua. Sự chủ quan ấy có thể khiến trẻ mất cơ hội được đánh giá và can thiệp sớm. Đột quỵ có thể để lại di chứng như liệt, co giật, rối loạn ngôn ngữ, chậm phát triển trí tuệ, thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời. Bởi vậy, khi một biểu hiện thần kinh xuất hiện đột ngột, lựa chọn an toàn không phải là chờ xem trẻ có tự hồi phục hay không, mà là tìm trợ giúp y tế khẩn cấp.
Dấu hiệu ở trẻ lớn: chú ý thay đổi đột ngột
Ở trẻ lớn, dấu hiệu đột quỵ thường dễ nhận ra hơn nếu cha mẹ để ý những thay đổi xảy ra bất ngờ so với trạng thái bình thường của trẻ. Trẻ có thể đột ngột yếu hoặc không cử động được một bên tay, chân, đi lệch người, méo miệng, nói khó hoặc nói ngọng khác thường. Yếu liệt tay chân không nhất thiết khiến trẻ ngã quỵ; đôi khi biểu hiện chỉ là một bên cơ thể yếu hơn rõ rệt. Cũng cần cảnh giác nếu trẻ nhìn lệch, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên, lơ mơ, ngủ gà, co giật hay hôn mê. Những dấu hiệu này không nên được giải thích qua loa là do trẻ buồn ngủ hoặc mệt. Khi xuất hiện bất ngờ, chúng cần được xem là lý do để đưa trẻ đi cấp cứu.
- Méo miệng hoặc mặt lệch bất thường.
- Đột ngột yếu, liệt một bên tay hoặc chân, hay đi đứng lệch.
- Nói khó, nói ngọng khác thường hoặc khó hiểu lời nói.
- Mắt nhìn lệch, nhìn mờ hoặc mất thị lực một bên.
- Lơ mơ, ngủ gà, co giật hoặc mất ý thức.
Trẻ nhỏ có thể chỉ bú kém, khóc yếu
Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, các dấu hiệu có thể không rõ ràng như méo miệng hay nói khó. Trẻ bú kém, khóc yếu, nghiêng đầu sang một bên, liệt mặt nhẹ hoặc co giật cũng có thể là biểu hiện đáng lưu ý, nhất là khi những thay đổi ấy khởi phát đột ngột. Vì trẻ chưa thể mô tả mình nhìn mờ, yếu ở đâu hay cảm thấy khác thường thế nào, cha mẹ cần chú ý đến những thay đổi trong việc bú, khóc, vận động và mức độ tỉnh táo. Không nên tự kết luận một biểu hiện đơn lẻ là đột quỵ, nhưng cũng không nên chờ triệu chứng tự hết nếu trẻ đột nhiên khác hẳn thường ngày. Hãy liên hệ cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện để được đánh giá kịp thời.
Khi nghi ngờ, đưa trẻ đi cấp cứu ngay
Đột quỵ là tình trạng cấp cứu trẻ em; thời gian chờ đợi có thể làm giảm cơ hội được xem xét điều trị sớm. Khi nghi ngờ, hãy đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa thần kinh hoặc đột quỵ ngay lập tức, không tự điều trị và không chờ xem trẻ có hồi phục hay không. Với đột quỵ thiếu máu não, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị tái thông mạch máu trong khoảng 3–4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát, tùy tình trạng và đánh giá chuyên môn. Mốc thời gian này không phải lời khuyên để gia đình tự xác định phương pháp điều trị; đó là lý do cần hành động nhanh và để bác sĩ đánh giá. Nguyên nhân ở trẻ cũng khác người lớn: thường liên quan đến bất thường bẩm sinh hoặc bệnh lý toàn thân như bệnh tim, rối loạn đông máu, bất thường mạch máu não hay nhiễm trùng.
