Dự án trọng điểm bị “kẹt” sau giải phóng mặt bằng
Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh là một dự án năng lượng khí quy mô lớn tại phường Cửa Ông, sử dụng cả đất liền và mặt nước, hướng tới cung cấp hàng tỷ kWh điện mỗi năm cho hệ thống điện quốc gia, nhưng hiện đang bị chậm tiến độ do nhiều vướng mắc thủ tục hành chính liên quan đến đất đai, khu vực biển, hồ sơ cấp phép lấn biển và các thỏa thuận thương mại then chốt.
Điểm nghịch lý của nhà máy điện LNG Quảng Ninh là công tác giải phóng mặt bằng đã hoàn thành, nhưng dự án vẫn chưa thể chuyển sang giai đoạn xây dựng. Tổng diện tích đất và mặt nước sử dụng cho dự án khoảng 109,82ha, gồm 31,33ha đất và 78,49ha mặt nước. Trong đó, khoảng 20,4ha nằm trong phạm vi cần lấn biển để tạo quỹ đất cho nhà máy chính và kho cảng. Thực tế này cho thấy, ở các dự án năng lượng khí quy mô lớn, giải phóng mặt bằng không còn là nút thắt duy nhất; chính các lớp thủ tục đất đai, biển và thương mại mới là rào cản quyết định tiến độ.
Thủ tục đất đai và cấp phép lấn biển: rối từ hồ sơ đến vật liệu san lấp
Sau khi phường Cửa Ông hoàn thành giải phóng mặt bằng toàn bộ 41,12ha, doanh nghiệp đã ký quỹ bảo đảm thực hiện dự án và nộp hồ sơ đề nghị giao đất, cho thuê đất. Tuy nhiên, các bước tiếp theo liên quan đến khu vực biển và cấp phép lấn biển lại trở thành điểm nghẽn. Khoảng 20,4ha cần lấn biển, trong đó 9,8ha đã được đê, đổ lấn từ trước và 10,6ha là mặt nước gần bờ. Dù QN LNG Power đã lập Báo cáo nghiên cứu khả thi hạng mục lấn biển, lấy ý kiến Sở Xây dựng và trình UBND thành phố xem xét, phê duyệt, hồ sơ vẫn phải liên tục điều chỉnh.
Sở Xây dựng yêu cầu doanh nghiệp cập nhật, xác định lại giá vật liệu san lấp theo mặt bằng giá thị trường tại thời điểm thẩm định, kéo dài thêm thời gian xử lý hồ sơ. Việc phải vừa tìm nguồn vật liệu san lấp, vừa cập nhật giá và hoàn thiện thiết kế kỹ thuật khiến thủ tục cấp phép lấn biển trở thành một quy trình phức tạp, không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn là bài toán pháp lý và thị trường. Trong khi đó, khu đất dự án đã được quây tôn, chỉ chừa một lối đi cho người dân ra khu neo đậu tàu thuyền, tạo nên hình ảnh một công trường “đóng băng” giữa nhu cầu sử dụng đất và mặt nước ngày càng cấp bách.
Hợp đồng mua bán điện và nguồn LNG: rủi ro tiến độ từ các thỏa thuận thương mại
Ngay cả khi các vướng mắc thủ tục đất đai và cấp phép lấn biển được tháo gỡ, nhà máy điện LNG Quảng Ninh vẫn đối mặt với một nhóm rào cản khác: hợp đồng mua bán điện, nguồn cung LNG và thiết bị tua-bin khí. Quá trình đàm phán hợp đồng mua bán điện giữa nhà đầu tư và EVN chưa đạt được thống nhất, trong khi đây là văn bản quyết định phương án tiêu thụ điện và hiệu quả đầu tư của dự án. Nếu hợp đồng này tiếp tục kéo dài, nhà đầu tư khó có thể chốt phương án tài chính, càng khó thu xếp nguồn vốn và thiết bị.
Song song với đó, việc đăng ký mua khí LNG nhập khẩu dài hạn gặp khó khăn do nguồn cung trên thị trường thế giới hạn chế, còn việc đặt mua 2 tua-bin khí phục vụ dự án cũng vướng trở ngại trên thị trường toàn cầu. Những yếu tố này cho thấy tiến độ dự án năng lượng khí không chỉ phụ thuộc vào thủ tục hành chính trong nước, mà còn gắn chặt với biến động thị trường năng lượng quốc tế. Nếu không sớm chốt được chiến lược nguồn LNG và hợp đồng điện, nhà máy điện LNG Quảng Ninh sẽ tiếp tục bị treo, dù mặt bằng và hồ sơ đầu tư dần hoàn thiện.
Chính quyền và nhà đầu tư: phối hợp đã có, nhưng cần quyết liệt hơn
Chính quyền địa phương không đứng ngoài cuộc. Thành phố khẳng định sẽ xử lý thủ tục hỗ trợ đầu tư nhanh nhất và yêu cầu các sở, ngành phối hợp với liên danh nhà đầu tư để báo cáo cấp có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch điện, rà soát hạ tầng dùng chung giữa các dự án. Ban Quản lý Khu kinh tế Quảng Ninh và liên danh nhà đầu tư đã ký biên bản ghi nhớ hợp tác nhằm thúc đẩy dự án nhà máy điện LNG Quảng Ninh 2, cho thấy định hướng tiếp tục phát triển các dự án năng lượng khí trên địa bàn.
Ở cấp thành phố, lãnh đạo cho biết địa phương đã cơ bản hoàn thành các thủ tục pháp lý liên quan đến dự án hiện hữu, gồm đất đai, khu vực biển, thẩm định tiền thuê đất, ký quỹ và giải phóng mặt bằng, đồng thời tiếp tục rà soát, đôn đốc và hỗ trợ nhà đầu tư tháo gỡ vướng mắc. Liên danh nhà đầu tư cam kết hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư để phê duyệt dự án LNG Quảng Ninh 2 vào quý I và chấp thuận nhà đầu tư vào quý III năm 2027, đặt ra một mốc thời gian tham chiếu cho năng lực phối hợp giữa các bên. Tuy vậy, nếu các nút thắt về lấn biển, hợp đồng điện và nguồn LNG không được xử lý đồng bộ, cam kết tiến độ sẽ khó trở thành hiện thực.
Ý nghĩa hạ tầng năng lượng và bài toán không thể trì hoãn
Nhà máy điện khí LNG Quảng Ninh được xác định là một trong những dự án năng lượng trọng điểm của thành phố, với sản lượng điện dự kiến lên tới 9 tỷ kWh/năm. Với quy mô sử dụng đất và mặt nước lớn, yêu cầu đồng bộ giữa nhà máy, kho cảng và các điều kiện vận hành, dự án này không chỉ bổ sung nguồn điện sạch hơn so với nhiệt điện than, mà còn tạo động lực phát triển hạ tầng cảng, logistics và dịch vụ kỹ thuật liên quan đến năng lượng khí. Người dân quanh khu vực dự án mong công trình sớm khởi công để tránh cảnh đất bỏ hoang, cỏ mọc um tùm, gây lãng phí tài nguyên.
Nhìn rộng hơn, tiến độ nhà máy điện LNG Quảng Ninh là phép thử cho khả năng xử lý đồng bộ các vướng mắc thủ tục đất đai, khu vực biển, hồ sơ cấp phép lấn biển và các vấn đề thương mại của một dự án năng lượng khí hiện đại. Nếu chính quyền địa phương, các bộ ngành, nhà đầu tư và đối tác liên quan phối hợp chặt chẽ, từng bước tháo gỡ rào cản, dự án sẽ góp phần nâng cấp hạ tầng năng lượng và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư trong giai đoạn tới. Ngược lại, nếu để thủ tục hành chính và thỏa thuận thương mại kéo dài, Quảng Ninh sẽ bỏ lỡ cơ hội sớm chuyển dịch sang cấu trúc năng lượng linh hoạt hơn, ít phát thải hơn và có sức cạnh tranh cao hơn.
