Tỷ lệ giải ngân có thể tạo lực đẩy đáng kể
Giải ngân đầu tư công là việc đưa nguồn vốn ngân sách đã được phân bổ vào các dự án và công trình cụ thể, biến kế hoạch tài chính thành hạ tầng, năng lực sản xuất và hoạt động kinh tế thực tế. Tại phiên thảo luận ở Quốc hội sáng 31-10 về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến năm 2027, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn. Theo tính toán được ông nêu, hoàn thành mục tiêu này có thể đóng góp khoảng 1,7% vào tăng trưởng kinh tế cả năm, bên cạnh mức đóng góp khoảng 2,5% vào quy mô tăng trưởng. Đây là con số đáng chú ý, nhưng không nên hiểu rằng chi hết ngân sách tự động tạo ra tăng trưởng tương ứng. Giá trị nằm ở vốn được chuyển thành khối lượng công trình, kết nối hạ tầng và năng lực phục vụ nền kinh tế.

Hạ tầng tốt mới kéo được đầu tư tư nhân
Lý do đầu tư công có sức lan tỏa là các dự án hạ tầng chiến lược có thể giảm trở ngại cho hoạt động sản xuất, lưu thông và tiếp cận dịch vụ. Khi đường sá, kết nối và các công trình thiết yếu được hoàn thành, doanh nghiệp có thêm điều kiện mở rộng đầu tư; vốn công vì thế có thể dẫn dắt đầu tư toàn xã hội thay vì chỉ tạo một đợt chi tiêu ngắn hạn. Phó Thủ tướng xác định đầu tư công giữ vai trò quan trọng trong phát triển hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng và dẫn dắt đầu tư toàn xã hội. Tác động này còn có ý nghĩa với người dân: tiến độ hạ tầng và các dự án nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê có thể góp phần cải thiện điều kiện sống, nhất là cho người thu nhập thấp và công nhân. Vì vậy, thước đo nên là công trình hữu ích được đưa vào sử dụng, không chỉ là số vốn đã chi.
Khoảng cách giữa kế hoạch và công trình hoàn thành
Tiến độ hiện tại cho thấy dư địa tăng tốc còn lớn: đến ngày 29-10, giải ngân đã vượt 700.000 tỷ đồng, tương đương trên 75% kế hoạch; số liệu 10 tháng được công bố sau đó là 708.570 tỷ đồng, đạt 75,4% kế hoạch. Mặt khác, năm 2026 là năm đầu triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn, nhiều dự án khởi công mới cần thời gian hoàn thiện thủ tục và tổ chức thực hiện. Đây là bối cảnh quan trọng, nhưng không thể trở thành lý do để chấp nhận chậm trễ kéo dài. Áp lực càng rõ khi mục tiêu tăng trưởng quý IV trên 12,5% được đánh giá là thách thức rất lớn. Tăng trưởng quý III khoảng 9,1% cho thấy nền kinh tế đã có nhịp tăng tốt, song để giữ đà, vốn đầu tư phải nhanh chóng chuyển thành khối lượng hoàn thành và hoạt động sản xuất thực tế.
Tăng tốc phải đi cùng tháo gỡ đúng điểm nghẽn
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 10, tổ chức ngày 4-11 ở Hà Nội, Chính phủ tiếp tục bàn về phân bổ, giải ngân đầu tư công và các nhiệm vụ điều hành kinh tế - xã hội. Yêu cầu được đặt ra là tăng tốc giải ngân, đề cao trách nhiệm người đứng đầu, đẩy nhanh công trình trọng điểm, giảm tối đa tạm ứng và tăng khối lượng hoàn thành. Chính phủ cũng chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc về thể chế, đất đai, thủ tục hành chính, vật liệu xây dựng và thị trường để dự án đủ điều kiện sớm triển khai. Hướng đi này hợp lý hơn chạy theo tỷ lệ giải ngân bằng mọi giá: vốn cần đến đúng dự án, đúng tiến độ và tạo ra tài sản công có ích. Hai tháng cuối năm có ý nghĩa quyết định với mục tiêu kinh tế - xã hội năm 2026, nên trách nhiệm giải trình và khả năng xử lý điểm nghẽn phải được kiểm chứng bằng công trình hoàn thành. Nếu làm được, đầu tư công sẽ là đòn bẩy cho tăng trưởng; nếu không, con số giải ngân cao vẫn khó tạo sức bật bền vững.






