Đào tạo phải đáp ứng nhu cầu an ninh và phát triển đất nước
Đào tạo nhân lực cho công nghiệp an ninh là quá trình trang bị kiến thức, kỹ năng và năng lực nghiên cứu để phát triển, ứng dụng công nghệ phục vụ nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia và giữ gìn trật tự, an toàn xã hội. Bộ Công an tổ chức hội thảo khoa học cấp Bộ về đào tạo nhân lực trong lĩnh vực này, tập trung vào những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra trong tình hình mới. Hội thảo do Thiếu tướng, Tiến sĩ Lê Minh Thảo, Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh, chủ trì theo ủy quyền của lãnh đạo Bộ. Bối cảnh của cuộc thảo luận rất rõ: Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và chuyển đổi số đang làm tăng yêu cầu tự chủ chiến lược về an ninh. Vì thế, đào tạo không thể đứng ngoài bài toán phát triển đất nước; nó phải góp phần xây dựng năng lực công nghệ trong nước, thay vì chỉ bổ sung nhân sự cho bộ máy hiện có.
Định hướng ấy được đặt trong một khung chính sách ngày càng cụ thể: Luật Công nghiệp quốc phòng, an ninh và động viên công nghiệp năm 2024, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 22 ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về Chiến lược An ninh quốc gia cùng nhấn mạnh mục tiêu phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng và hiện đại. Đây không chỉ là đích đến của ngành, mà còn là thước đo cho chương trình đào tạo: người học cần năng lực giải quyết nhiệm vụ thực tế, làm chủ công nghệ và đóng góp vào năng lực tự chủ quốc gia.
Nhân lực là điều kiện để công nghệ tạo ra năng lực tự chủ
Công nghệ hiện đại không tự chuyển hóa thành năng lực bảo vệ an ninh. Muốn thiết kế, vận hành và cải tiến các giải pháp phù hợp, ngành cần đội ngũ có chuyên môn vững, tư duy sáng tạo và khả năng tổ chức triển khai. Vì vậy, nhân lực chất lượng cao không nên được xem là phần việc đi sau đầu tư thiết bị; đây là điều kiện quyết định hiệu quả và tính bền vững của công nghiệp an ninh. Tại hội thảo, các đại biểu nhấn mạnh vai trò trung tâm của nhân lực trong việc nâng cao năng lực tự chủ về khoa học, công nghệ, đồng thời từng bước giảm phụ thuộc vào công nghệ và thiết bị bên ngoài. Ý nghĩa của hướng đi này không dừng ở nội bộ ngành: năng lực ứng dụng khoa học, công nghệ của lực lượng Công an gắn trực tiếp với bảo vệ an ninh quốc gia và bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Từ góc nhìn đào tạo, điều đó đòi hỏi vượt khỏi cách tiếp cận coi bằng cấp hay số lượng người học là kết quả chính. Cần chú trọng khả năng nghiên cứu, làm việc liên ngành và đưa sản phẩm công nghệ vào thực tiễn. Nếu thiếu liên kết giữa đào tạo, nghiên cứu khoa học và nhu cầu sử dụng, ngành có thể có người học tốt về lý thuyết nhưng vẫn thiếu năng lực làm chủ những nhiệm vụ chiến lược. Bởi vậy, đào tạo nhân lực an ninh cần được xem như một phần của chính sách phát triển năng lực quốc gia, không chỉ là hoạt động riêng của các cơ sở giáo dục.
Chuyển từ chương trình sẵn có sang nhu cầu thực tiễn
Các ý kiến tại hội thảo đề xuất đổi mới căn bản chương trình, nội dung và phương pháp đào tạo; tăng cường đào tạo liên ngành; gắn giảng dạy với nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và thực tiễn sản xuất. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc mở rộng đào tạo theo năng lực sẵn có của nhà trường, bởi công nghiệp an ninh cần những chuyên môn cụ thể, gắn với bài toán công nghệ và nhiệm vụ thực tế. Muốn biến đề xuất thành thay đổi, các cơ sở đào tạo cần có cơ chế thường xuyên tiếp nhận yêu cầu từ đơn vị sử dụng, doanh nghiệp và các nhóm nghiên cứu, rồi cập nhật chương trình theo những nhu cầu đó.
Thông điệp tổng kết của Thiếu tướng, Tiến sĩ Lê Minh Thảo là chuyển từ tư duy “đào tạo những gì nhà trường có” sang “đào tạo những gì thực tiễn và công nghiệp an ninh cần”. Ông cũng đề nghị Công an các đơn vị, địa phương và doanh nghiệp trong Công an nhân dân chủ động đặt hàng các cơ sở đào tạo thực hiện nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, nghiên cứu và ứng dụng sản phẩm công nghệ phục vụ trực tiếp công tác Công an cũng như phát triển công nghiệp an ninh. Đây là bước cần thiết để thu hẹp khoảng cách giữa lớp học và nơi công nghệ được đưa vào sử dụng.
Đào tạo cần đi cùng cơ chế thu hút và phát huy chuyên gia
Chương trình tốt sẽ khó tạo kết quả nếu thiếu người hướng dẫn, môi trường nghiên cứu và cơ hội đưa kiến thức vào ứng dụng. Vì thế, hội thảo cũng đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế thu hút, trọng dụng và phát huy chuyên gia, nhà khoa học, kỹ sư cùng cán bộ kỹ thuật có năng lực. Việc hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, trung tâm nghiên cứu chuyên sâu và chương trình đào tạo nhân lực tinh hoa cho lĩnh vực chiến lược có thể tạo nên hệ sinh thái nhân lực, thay vì chỉ tập trung vào tuyển sinh và giảng dạy. Mục tiêu là duy trì được năng lực tích lũy tri thức, phát triển công nghệ và chuyển giao kết quả vào thực tiễn.
Hội thảo đã cung cấp luận cứ khoa học và thực tiễn để làm rõ yêu cầu, nhiệm vụ và những vấn đề đặt ra đối với đào tạo nhân lực chất lượng cao trong tình hình mới. Nhưng giá trị của một cuộc thảo luận chỉ được kiểm chứng khi các đề xuất chuyển thành chương trình học, đơn hàng nghiên cứu và cơ chế sử dụng nhân tài cụ thể. Kết luận cần rút ra là rõ ràng: công nghiệp an ninh muốn tự chủ thì phải đào tạo theo nhu cầu thật, gắn nhà trường với nghiên cứu và thực tiễn, đồng thời tạo điều kiện để người có năng lực phát huy chuyên môn. Đây là con đường để đào tạo đóng góp thiết thực cho an ninh và phát triển đất nước.
