Số hóa không còn là lựa chọn phụ
Chuyển đổi số trong dệt may là việc ứng dụng dữ liệu, phần mềm và tự động hóa để đổi mới quản trị, tổ chức sản xuất và kinh doanh, qua đó nâng năng suất, chất lượng sản phẩm và khả năng đáp ứng thị trường. Đây không phải cuộc đua mua thêm máy móc, mà là thay đổi cách doanh nghiệp ra quyết định. Ngày 21/10 tại Hà Nội, Hiệp hội Dệt may Việt Nam tổ chức hội thảo về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo trong khuôn khổ triển lãm HanoiTex – HanoiFabric 2026. Trong chín tháng đầu năm 2026, doanh thu hợp nhất của Tập đoàn Dệt May Việt Nam tăng 6,8%, còn lợi nhuận hợp nhất tăng 40,7% so với cùng kỳ năm trước. Những kết quả này đáng ghi nhận, nhưng không thể che lấp áp lực: khách hàng đòi hỏi cao hơn, thời gian giao hàng ngắn hơn, chi phí vận hành tăng và tiêu chuẩn lao động, môi trường ngày càng chặt. Vì thế, dệt may chuyển đổi số là điều kiện để giữ sức cạnh tranh toàn cầu, chứ không phải dự án công nghệ có thể trì hoãn.
Tái cấu trúc để tăng trưởng có chọn lọc
Kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2027 của Tập đoàn Dệt May Việt Nam cần đặt chất lượng tăng trưởng lên trước quy mô. Khi tổng cầu không tăng, chi phí sản xuất đi lên và dư địa tăng năng suất theo cách cũ thu hẹp, nhận đơn để lấp đầy nhà máy có thể làm doanh thu đẹp hơn nhưng không bảo đảm hiệu quả. Tái cấu trúc sản xuất vì vậy phải bắt đầu từ khách hàng và đơn hàng: Hòa Thọ dự kiến phân tích hiệu quả theo từng thị trường, khách hàng và mặt hàng chủ lực, đồng thời sàng lọc đơn hàng lợi nhuận thấp, thanh toán chậm hoặc nhỏ lẻ. Dệt May Huế cũng đánh giá lại khách hàng theo biên lợi nhuận và độ ổn định của từng dòng hàng, đồng thời tinh gọn lao động gián tiếp để dồn nguồn lực cho sản xuất trực tiếp. Hòa Thọ đặt mục tiêu ổn định thiết bị ngành sợi từ quý IV/2026, rồi khai thác hiệu quả đầu tư mạnh hơn trong năm 2027. Đây là hướng đi khó hơn mở rộng bằng mọi giá, nhưng cần thiết để xây năng lực bền vững.
Người lao động là một phần của năng suất
Không thể số hóa nhà máy mà xem nhẹ người vận hành. Bất ổn kinh tế, lạm phát, dịch chuyển chuỗi cung ứng và xu hướng xanh hóa đang làm biến động lực lượng lao động, trong khi doanh nghiệp còn phải kiểm soát chi phí. Giữ người vì thế không chỉ là việc của bộ phận nhân sự: lương, phúc lợi, điều kiện làm việc và cơ hội học nghề đều ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất. Sau mức biến động lao động 21% trong năm 2024, Dệt 8-3 duy trì quy mô hơn 300 lao động tương đối ổn định trong giai đoạn 2025–2026. Một số doanh nghiệp tận dụng giới thiệu từ công nhân, tuyển người có nhu cầu ổn định hoặc mời lao động nghỉ hưu có tay nghề trở lại. Công nghệ số hóa và tự động hóa quản lý chuyền có thể giảm thao tác nặng, giúp công nhân làm việc chính xác hơn; tại một mô hình được nêu, lương hiệu quả sản xuất kinh doanh tăng từ 29% đến 36% trong giai đoạn tháng 3–8/2026. Đây là lợi ích thiết thực với người lao động, không chỉ là chỉ số trên báo cáo.
Năng lực cạnh tranh phải được xây từ bên trong
Cạnh tranh toàn cầu giờ không chỉ dựa vào giá và công suất. Doanh nghiệp cần dữ liệu đáng tin cậy để biết đơn hàng nào có lãi, chuyền nào cần điều chỉnh và nguồn lực nào nên ưu tiên. Hòa Thọ đang đưa các hệ thống quản trị tổng thể và điều hành sản xuất vào hoạt động nhà máy; khi thông tin sản phẩm chính xác hơn, khách hàng có thể lựa chọn thuận tiện, giảm khiếu nại và trả hàng. Hanosimex cũng dự kiến chậm lại một nhịp trong năm 2027 để củng cố quản trị, rà soát vận hành và đánh giá chất lượng khách hàng. Những lựa chọn này cho thấy chuyển đổi số chỉ tạo giá trị khi đi cùng tái tổ chức quy trình, quyết định đầu tư có trọng tâm và chính sách giữ chân con người. Ngành dệt may Việt Nam nên xem đây là một chương trình nâng cấp năng lực, không phải phong trào công nghệ. Tăng trưởng bền vững sẽ đến từ việc làm tốt hơn với nguồn lực hiện có, thay vì chạy theo sản lượng bằng mọi giá.
