Điện tiêu thụ tăng, lợi nhuận không cùng chiều
Doanh nghiệp điện là các đơn vị tham gia sản xuất, cung cấp hoặc hỗ trợ hệ thống điện, với kết quả kinh doanh chịu ảnh hưởng khác nhau từ sản lượng, giá bán, nhiên liệu và chi phí vốn. Vì vậy, nhu cầu toàn ngành tăng không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều có lợi nhuận cao hơn. Trong 10 tháng, sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt hơn 297 tỷ kWh, tăng gần 10% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, mức tăng này chỉ tạo cơ hội doanh thu; lợi nhuận còn tùy vào giá vốn và các khoản chi phí riêng của từng đơn vị. Quý III cho thấy rõ khoảng cách ấy: PV Power lãi sau thuế hơn 2.070 tỷ đồng, tăng gần 119%, trong khi Điện lực TKV (DTK) lỗ hơn 162 tỷ đồng dù doanh thu tăng khoảng 9%. Bởi vậy, nhìn riêng doanh thu hay đà tăng nhu cầu sẽ dễ dẫn đến kết luận sai về sức khỏe của cả nhóm.
Chi phí và cơ cấu hoạt động quyết định kết quả
Khoảng cách giữa các doanh nghiệp nằm ở khả năng chuyển doanh thu thành lợi nhuận. PV Power ghi nhận doanh thu quý III gần 16.770 tỷ đồng, gấp hơn hai lần cùng kỳ; doanh nghiệp cho biết doanh thu tăng nhanh hơn giá vốn, đồng thời doanh thu tài chính tăng nhờ lãi tiền gửi. Nhưng chi phí tài chính cũng tăng do lãi vay, cho thấy đà tăng lợi nhuận vẫn đi kèm áp lực vốn. Trường hợp DTK trái ngược: giá vốn gần 2.790 tỷ đồng vượt doanh thu gần 2.690 tỷ đồng, khiến doanh nghiệp lỗ gộp gần 100 tỷ đồng. Ở Nhiệt điện Hải Phòng, sản lượng và giá hợp đồng thanh toán điện cao hơn giúp doanh thu tăng, nhưng giá than, chi phí phát sinh và thuế suất tăng đã bào mòn phần cải thiện. Những con số này cho thấy tăng sản lượng chỉ có ý nghĩa khi biên lợi nhuận không bị giá nhiên liệu, lãi vay và nghĩa vụ khác lấn át.
TV1 lãi tăng giữa biến động quản trị
Tư vấn Điện 1 (TV1) là điểm nhấn khác của quý III: doanh thu thuần đạt 168,1 tỷ đồng, tăng 12,58%, còn lợi nhuận sau thuế gần 66,9 tỷ đồng, tăng 149,9% so với cùng kỳ. Tính chung chín tháng, doanh thu đạt 446,88 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế 124,6 tỷ đồng, lần lượt tăng 14,4% và 44,34%. Đây là kết quả đáng chú ý, nhưng không nên đọc như dấu hiệu mọi rủi ro đã qua. Ngày 7/5, Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố bị can và ra lệnh tạm giam ông Nguyễn Hữu Chỉnh, cựu Chủ tịch HĐQT TV1. Ngày 2/6, công ty tạm đình chỉ chức vụ của ông Chỉnh và giao Tổng Giám đốc Nguyễn Kim Cương tạm thời phụ trách HĐQT. Việc lợi nhuận tăng trong lúc lãnh đạo cũ bị khởi tố cho thấy cần tách bạch kết quả tài chính với câu hỏi về quản trị và diễn biến điều tra.
Đọc lợi nhuận quý III bằng chất lượng tăng trưởng
Bức tranh quý III không thể gói gọn bằng nhận định ngành điện đang thuận lợi hay khó khăn. PV Power ghi nhận mức lãi hàng nghìn tỷ đồng; DTK báo lỗ, còn TV1 tăng mạnh lợi nhuận trên nền quy mô doanh thu thấp hơn nhiều. Các doanh nghiệp năng lượng khác cũng cho thấy tác động riêng của thủy văn, điều kiện gió, sản lượng phát điện và chi phí lãi vay. Đối với nhà đầu tư và người theo dõi ngành, kết quả kinh doanh cần được xem cùng biên lợi nhuận, nguồn thu, chi phí tài chính và tính bền vững của tăng trưởng, thay vì chỉ nhìn vào phần trăm tăng lợi nhuận. Nhu cầu điện đi lên là lực đỡ cho hoạt động, nhưng không thể thay thế năng lực kiểm soát giá vốn hay quản trị doanh nghiệp. Kết luận hợp lý nhất từ quý III là cơ hội chung đang mở rộng, còn lợi nhuận vẫn được quyết định bởi từng doanh nghiệp.
