117 văn kiện phản ánh đà hợp tác, nhưng điều quan trọng là thực thi
Kết nối APEC–ASEAN là việc gắn kết chương trình nghị sự và hợp tác giữa hai diễn đàn khu vực để huy động thêm nguồn lực cho những mục tiêu mà các thành viên cùng quan tâm. Tại Manila, Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 49 và các hội nghị liên quan diễn ra từ ngày 14 đến 17/11/2026, thông qua và ghi nhận 117 văn kiện, mức cao nhất trong nhiều kỳ hội nghị cấp cao ASEAN gần đây. Con số này cho thấy các bên có khả năng tạo đồng thuận trên một chương trình nghị sự rộng. Nhưng số lượng văn kiện chỉ có ý nghĩa khi chuyển thành hành động, từ quy tắc chung đến hợp tác có thể cải thiện kết nối và sức chống chịu của khu vực. Tham dự hội nghị, Thủ tướng Lê Minh Hưng đưa ra các định hướng, đề xuất chiến lược và sáng kiến nhằm củng cố đoàn kết, duy trì đà phát triển và thúc đẩy hợp tác thực chất trong ASEAN cũng như với các đối tác. Đó là phép thử thiết thực hơn cho kết quả của hội nghị.
Từ hội nhập kinh tế đến các bài toán an ninh khu vực
ASEAN bước vào giai đoạn then chốt khi hướng tới hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang nhận định rằng sau gần 60 năm hình thành và phát triển, ASEAN đã đạt nhiều thành tựu có ý nghĩa chiến lược, song vẫn phải xử lý thách thức về hòa bình, ổn định và tăng cường liên kết khu vực. Vì vậy, các kết quả ở Manila đáng chú ý nhất khi mở ra con đường hợp tác cụ thể. Hiệp định khung ASEAN về kinh tế số (DEFA) được ký kết, mở thêm cơ hội tiếp cận thị trường cho doanh nghiệp. Việc sớm triển khai Hiệp định Thương mại hàng hóa ASEAN nâng cấp (ATIGA) được kỳ vọng đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy thương mại nội khối và củng cố chuỗi cung ứng. Hợp tác năng lượng cũng được đặt vào nghị trình, với kết nối lưới điện và phối hợp bảo đảm an ninh nguồn cung dầu mỏ. Đây là các mắt xích cần thiết để hội nhập mang lại lợi ích thực tế.
Việt Nam có thể biến kết nối APEC–ASEAN thành nguồn lực
Điểm đáng chú ý trong định hướng của Việt Nam là không xem APEC và ASEAN như hai đường ray tách biệt. Trong năm 2027, khi đảm nhiệm cương vị Chủ tịch APEC, Việt Nam sẽ thúc đẩy gắn kết chương trình nghị sự của hai diễn đàn để huy động nguồn lực cho các ưu tiên chung ASEAN, gồm tăng trưởng bền vững, an ninh năng lượng và ứng phó với biến đổi khí hậu. Cách tiếp cận này có sức thuyết phục vì các vấn đề trên vượt qua biên giới và đòi hỏi phối hợp rộng hơn một khuôn khổ. Tuy vậy, kết nối nghị sự không nên dừng ở việc nhắc lại cam kết. Giá trị của vai trò chủ tịch sẽ nằm ở khả năng xác định lĩnh vực bổ trợ giữa hai diễn đàn, đưa đối tác vào đúng phần việc và duy trì theo dõi tiến độ. Khi đó, hợp tác APEC–ASEAN mới có thể bổ sung năng lực cho các thành viên thay vì tạo thêm một tầng tuyên bố.
Chặng tiếp theo là biến đồng thuận thành kết quả
Việc các đối tác tái khẳng định tôn trọng vai trò trung tâm của ASEAN tạo nền tảng chính trị cho hợp tác rộng hơn. Các bên cũng nhất trí thúc đẩy chương trình mới trong những lĩnh vực như an ninh phi truyền thống, trí tuệ nhân tạo, khoa học và công nghệ, phù hợp với nhu cầu của ASEAN và thế mạnh của từng đối tác. Trong năm 2027, Singapore sẽ giữ cương vị Chủ tịch ASEAN, tiếp tục đề xuất sáng kiến và hướng hợp tác nhằm thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, tăng cường hợp tác nội khối và mở rộng quan hệ đối tác. Hai hướng đi này có thể bổ trợ nhau: ASEAN xác định nhu cầu và ưu tiên, còn kết nối với APEC giúp mở rộng nguồn lực và đối thoại. 117 văn kiện ASEAN là dấu mốc đáng kể, nhưng không phải đích đến. Thành công sẽ được đo bằng việc các cam kết về hội nhập, năng lượng và khí hậu có được triển khai đồng bộ hay không.






