Từ tuyên bố ưu tiên đến phép thử thực thi
Ba ưu tiên Việt Nam ASEAN tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 49 là giữ vững môi trường hòa bình, thúc đẩy thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng 2045 và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Đây không chỉ là danh sách chủ đề ngoại giao, mà là lời kêu gọi biến đồng thuận thành kết quả có thể đo bằng lợi ích người dân và doanh nghiệp. Thủ tướng Lê Minh Hưng sẽ dẫn đầu đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam dự hội nghị cùng các cuộc họp liên quan tại Manila từ ngày 14 đến 17/11/2026, theo lời mời của Tổng thống Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr., Chủ tịch ASEAN 2026. Trước chuyến công tác, Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang trình bày các trọng tâm và nhấn mạnh ASEAN là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong chính sách đối ngoại Việt Nam. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc bổ sung thêm cam kết, mà ở yêu cầu tháo gỡ điểm nghẽn để những cam kết hiện có đi vào cuộc sống.
Việt Nam tại Manila tham gia vào thời điểm khu vực chịu sức ép từ cạnh tranh chiến lược, bất ổn kinh tế và thách thức xuyên biên giới. ASEAN vì thế phải vừa ứng phó với rủi ro trước mắt, vừa giữ nền tảng cho phát triển dài hạn. Hội nghị cũng là dịp nhìn lại Năm Chủ tịch ASEAN của Philippines và đánh giá năm đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Hai nguồn thông tin cùng nêu một trọng tâm: chuyển quyết sách thành hành động, cam kết thành kết quả. Đây là thước đo hợp lý cho vai trò của Việt Nam: không chỉ góp tiếng nói về định hướng, mà còn thúc đẩy phối hợp và thực thi.
Ba ưu tiên, một yêu cầu xuyên suốt
Ưu tiên thứ nhất là cùng các nước giữ hòa bình, an ninh và ổn định, đồng thời củng cố đoàn kết, năng lực tự cường và tự chủ chiến lược của ASEAN. Ưu tiên thứ hai là triển khai hiệu quả Tầm nhìn Cộng đồng 2045, tăng liên kết giữa các cam kết và trụ cột, thúc đẩy kết nối, liên kết kinh tế và những động lực tăng trưởng mới. Ưu tiên thứ ba là củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, mở rộng quan hệ đối tác bình đẳng, cùng có lợi, đồng thời đề cao đối thoại và luật pháp quốc tế.
Đối chiếu hai nguồn cho thấy phần khung ba hướng lớn của hội nghị và ba ưu tiên Việt Nam có nhiều điểm gặp nhau, nhưng không nên đánh đồng chúng. Khung chung của hội nghị đặt ra hướng đi cho cả khối; Việt Nam nhấn mạnh cách đóng góp: thu hẹp khác biệt, tháo gỡ trở ngại và nâng hiệu quả hợp tác. Trọng tâm ấy tiếp nối các đề xuất tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 ở Cebu, nơi lãnh đạo đã thống nhất những biện pháp chung về an ninh năng lượng, lương thực, chuỗi cung ứng và hỗ trợ công dân. Lập trường này vừa ủng hộ đồng thuận khu vực, vừa thúc đẩy ASEAN xử lý những vấn đề gắn trực tiếp với đời sống.
Giá trị của hợp tác phải đến được với người dân
Ưu tiên kinh tế và liên kết chỉ có ý nghĩa nếu người dân và doanh nghiệp nhận được lợi ích cụ thể. Vì vậy, Việt Nam nhấn mạnh việc làm cho các sáng kiến bổ trợ lẫn nhau, xử lý vấn đề liên ngành, xuyên biên giới và khắc phục khoảng cách giữa cam kết với thực thi. Đây là lựa chọn đúng: một Cộng đồng ASEAN được đánh giá không chỉ qua tuyên bố cấp cao, mà qua khả năng phối hợp trước đứt gãy chuỗi cung ứng, bất ổn và những thách thức vượt biên giới.
Ý nghĩa rộng hơn là Việt Nam muốn giữ vai trò chủ động, có trách nhiệm trong một ASEAN đoàn kết và tự cường, thay vì chỉ nhấn mạnh lợi ích quốc gia riêng lẻ. Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang trình bày chuyến công tác như bước cụ thể hóa đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa; đồng thời khẳng định ASEAN là ưu tiên chiến lược hàng đầu. Sau Hội nghị ASEAN 49, thước đo thực chất sẽ là tiến triển trong thực hiện cam kết và khả năng đưa thành quả hợp tác đến với người dân, doanh nghiệp. Đó cũng là cách Việt Nam củng cố tiếng nói của mình: góp sức xây dựng một ASEAN ổn định, có năng lực ứng phó và tạo lợi ích chung.
