Từ tham dự đến định hình hợp tác
AIPA-47 là Đại hội đồng liên nghị viện ASEAN lần thứ 47, nơi các nghị viện thành viên phối hợp thúc đẩy chính sách và khuôn khổ pháp lý để hiện thực hóa những cam kết chung của khu vực. Từ ngày 17 đến 18/11/2026, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam tham dự kỳ họp tại Manila, Philippines. Đây là lần đầu ông dẫn đầu đoàn Quốc hội dự Đại hội đồng AIPA trong nhiệm kỳ Quốc hội khóa XVI, khiến chuyến đi vừa có ý nghĩa đại diện, vừa là dịp xác lập cách tiếp cận của nhiệm kỳ mới.
Mục tiêu không nên dừng ở sự hiện diện tại diễn đàn. Việt Nam muốn dùng ngoại giao nghị viện để xây dựng lòng tin, thúc đẩy đồng thuận chính sách và hoàn thiện nền tảng pháp lý cho hợp tác song phương lẫn đa phương. Việc chuyến công tác diễn ra cùng chuỗi hoạt động cấp cao của Việt Nam với ASEAN cho thấy Hà Nội xem quan hệ với ASEAN và AIPA là ưu tiên đối ngoại, chứ không phải một lịch trình nghi thức.
Ưu tiên nghị quyết gắn với những thách thức mới
Chủ đề AIPA-47 là “Nghị viện bảo đảm một ASEAN hòa bình, thịnh vượng và lấy người dân làm trung tâm”. Các ưu tiên Việt Nam dự kiến theo đuổi cho thấy thông điệp này cần được chuyển thành việc làm: đoàn sẽ đề xuất và đồng bảo trợ các dự thảo nghị quyết về phòng ngừa, quản trị rủi ro; cải thiện hiểu biết và thông tin giữa người dân ASEAN; nâng vai trò nghị viện trong đổi mới mô hình phát triển, tăng sức chống chịu và năng lực cạnh tranh của kinh tế khu vực; đồng thời thúc đẩy phụ nữ tham gia và giữ vai trò lãnh đạo trong quản trị trí tuệ nhân tạo.
Đó là một chương trình nghị sự đáng chú ý vì nối các vấn đề chiến lược với năng lực quản trị và đời sống xã hội. Tuy nhiên, giá trị của nghị quyết sẽ được đo bằng mức độ chuyển hóa thành chính sách, luật lệ và giám sát thực thi, không phải số lượng văn kiện được thông qua. Việt Nam vì thế cần thúc đẩy các đề xuất có mục tiêu rõ, có thể triển khai và có cơ chế theo dõi, để hợp tác nghị viện ASEAN đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả.
Vai trò nghị viện: đưa cam kết khu vực vào đời sống
AIPA bổ trợ cho hợp tác giữa các chính phủ bằng những công việc nghị viện có thể làm: nội luật hóa cam kết, hài hòa pháp luật, giám sát thực thi và bảo đảm nguồn lực. Qua đó, diễn đàn góp phần đưa cam kết ASEAN vào thực tế và đưa tiếng nói người dân vào quá trình hoạch định chính sách. Đây là điểm khiến ngoại giao nghị viện có ý nghĩa thiết thực: hợp tác khu vực chỉ bền vững khi người dân cảm nhận được lợi ích và chính sách được thực thi trong từng quốc gia.
Quốc hội Việt Nam xác định mình là thành viên chủ động, tích cực, có trách nhiệm của AIPA; đồng thời triển khai các nghị quyết thông qua lập pháp, giám sát, quyết định vấn đề quan trọng và ngoại giao nghị viện. Việt Nam đã ba lần đảm nhiệm thành công vai trò Chủ tịch AIPA, vào các năm 2002, 2010 và 2020. Kinh nghiệm đó tạo nền tảng, nhưng dấu ấn tiếp theo cần thể hiện ở khả năng thúc đẩy nghị quyết thành hành động và bảo đảm người dân được hưởng lợi từ tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
AIPA-47 mở đầu chặng triển khai tầm nhìn mới
AIPA-47 là kỳ Đại hội đồng đầu tiên kể từ khi ASEAN bắt đầu triển khai Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045. Vì vậy, các nghị quyết về sức chống chịu, năng lực cạnh tranh, quản trị rủi ro và vai trò của người dân không phải những chủ đề rời rạc; chúng liên quan trực tiếp đến cách khu vực chuẩn bị cho các biến động và theo đuổi phát triển bao trùm, bền vững.
Bên lề đại hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dự kiến gặp lãnh đạo Philippines và trưởng đoàn các nước, vừa thể hiện sự ủng hộ đối với Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2026 và Chủ tịch AIPA-47, vừa thúc đẩy quan hệ giữa hai nước và hai cơ quan lập pháp. Thước đo quan trọng nhất của chuyến đi sẽ là những kết nối ấy có giúp tăng đồng thuận và tạo điều kiện thực thi cam kết hay không. Nếu làm được, Quốc hội Việt Nam sẽ góp phần củng cố hợp tác nghị viện ASEAN và xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường, lấy người dân làm trung tâm.






