Bất mãn cá nhân có thể thành rủi ro chiến lược
Viện trợ Mỹ cho Ukraine là nguồn hỗ trợ quân sự và đòn bẩy ngoại giao của Washington mà Kyiv khó thay thế trong ngắn hạn, nên bất đồng giữa hai tổng thống có thể tác động trực tiếp đến năng lực tự vệ của Ukraine. Quan hệ giữa Donald Trump và Volodymyr Zelensky đã xấu đi trong những tuần gần đây, khi hai bên công khai chỉ trích nhau. Ngòi nổ lần này là các đợt tập kích của Ukraine nhằm vào hạ tầng dầu diesel Nga. Ngày 13/9, Trump công khai kêu gọi Kyiv ngừng nhắm vào những mục tiêu đó; nhưng Ukraine nói chiến dịch drone tầm xa là phản ứng khả dĩ trước cuộc chiến kéo dài. Ngày 9/10, Trump công bố thỏa thuận mua dầu diesel từ Moscow và cấp giấy phép tạm thời để nhiên liệu Nga tiếp cận thị trường toàn cầu. Đây là tín hiệu chính trị đáng lo, dù chưa đủ để chứng minh Washington đã đổi hẳn chính sách.
Sự giận dữ còn gắn với áp lực trong nước: giá dầu diesel tăng lên mức cao kỷ lục kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hồi tháng 2, đẩy chi phí năng lượng toàn cầu lên cao. Trước bầu cử giữa kỳ ngày 3/11, các nghị sĩ Cộng hòa phải đối mặt với cử tri bất bình vì lạm phát. Điều đó khiến phản ứng của Trump không chỉ là tranh cãi với Zelensky; nó phản ánh ưu tiên chính trị trong nước có thể lấn át cam kết với Kyiv.
Vì sao Washington vẫn là mắt xích sống còn
Những người ủng hộ Kyiv lo ngại bất mãn của Trump có thể đe dọa nguồn hỗ trợ sống còn của Mỹ. Nỗi lo không phải suy diễn vô căn cứ: Zelensky nói các quan chức quân sự Ukraine đã bị đồng cấp Mỹ cảnh báo rằng chia sẻ tình báo có thể chấm dứt nếu Kyiv tiếp tục tập kích hạ tầng năng lượng Nga, dù một quan chức Mỹ bác bỏ việc Washington gia tăng áp lực. Ngày 22/10, Trump cho biết ông đã yêu cầu Elon Musk khôi phục quyền truy cập Ukraine vào Starlink. Những diễn biến như vậy cho thấy năng lực chiến trường của Kyiv phụ thuộc không chỉ vào vũ khí mà còn vào thông tin tình báo và hạ tầng liên lạc.
Châu Âu đang chi trả cho vũ khí Mỹ cung cấp và Washington vẫn chia sẻ tình báo, dù có báo cáo một số dữ liệu tối mật bị giữ lại. Nhưng EU chưa có phương án thay thế Starlink, cũng thiếu hệ thống phòng không và tên lửa đánh chặn đủ sức bù phần thiếu hụt nếu Mỹ rút lui. Các thành phố và cơ sở hạ tầng Ukraine tiếp tục hứng tên lửa, drone; phòng không phải hoạt động căng thẳng khi mùa đông tới. Vì thế, tranh cãi về hỗ trợ quân sự Kyiv không phải chuyện thủ tục: nó liên quan đến khả năng bảo vệ dân thường và duy trì hoạt động phòng thủ.
Châu Âu mắc kẹt trước chính sách khó đoán
Nghịch lý của Kyiv và các thủ đô châu Âu là càng lo ngại chính sách Mỹ với Nga, họ càng khó chấp nhận mất hậu thuẫn từ Washington. Trump từng phát tín hiệu nghiêng về Moscow tại hội nghị với Vladimir Putin ở Anchorage tháng 8/2025, rồi lại quay sang hỗ trợ Ukraine có điều kiện khi Nga giữ lập trường cứng rắn và Kyiv cùng châu Âu thúc đẩy ngoại giao. Chuyên gia Dimitar Bechev thuộc Carnegie Europe cho rằng chưa đủ cơ sở để kết luận Washington đã thay đổi căn bản chính sách đối với cuộc chiến. Đó là lý do không nên đồng nhất một quyết định gây tranh cãi với việc Mỹ đã rời bỏ Ukraine; nhưng cũng không thể xem nhẹ tiền lệ cho thấy cam kết có thể đổi hướng.
Châu Âu chưa đủ sức mạnh chính trị và quân sự để thay thế Mỹ trong ngắn hạn, trong khi chính các nước thành viên còn bất đồng về cách tài trợ cho Kyiv và quan hệ với Moscow. Cuộc gặp dự kiến giữa các nhà đàm phán Ukraine, Nga và Mỹ tại Abu Dhabi trong nửa đầu tháng 11 có thể mở đường cho tiếp xúc cấp lãnh đạo, nhưng chưa bảo đảm kết quả. Trước mắt, Kiev và châu Âu nhiều khả năng phải vượt qua mùa đông rồi tiếp tục ứng phó với những bất định còn lại trong nhiệm kỳ Trump. Kết luận đáng chú ý không phải là viện trợ Mỹ đã bị cắt, mà là sự phụ thuộc khiến mỗi bất đồng chính trị đều có thể biến thành rủi ro an ninh.
