Một liên minh rộng hơn dầu khí truyền thống
Liên minh chiến lược PETRONAS–Petrovietnam là khuôn khổ hợp tác bao trùm thăm dò, khai thác, LNG, hoạt động hạ nguồn, năng lượng tái tạo và các giải pháp giảm phát thải carbon. Thỏa thuận vừa ký mở rộng quan hệ từ thượng nguồn dầu khí sang nhiều mắt xích của hệ thống năng lượng. Điểm đáng chú ý không phải là danh mục lĩnh vực dài hơn, mà là cơ hội phối hợp các nguồn cung và hạ tầng thay vì trông cậy vào một giải pháp đơn lẻ. Với Việt Nam, đây là hướng đi có lý do rõ ràng: kinh tế tăng trưởng kéo nhu cầu năng lượng lên, trong khi sản lượng khai thác trong nước chịu áp lực suy giảm tự nhiên. Dù vậy, một thỏa thuận khung chưa đồng nghĩa với nguồn điện hay khí mới đã sẵn sàng. Giá trị của liên minh sẽ được đo bằng hợp đồng cụ thể, tiến độ dự án và khả năng đưa nguồn cung đến người dùng ổn định, với chi phí có thể chấp nhận.
Bổ sung nguồn cung khi dự trữ nội địa chịu sức ép
Thách thức của Việt Nam là phải đáp ứng nhu cầu tăng nhanh mà không thể mặc định nguồn dầu khí trong nước sẽ tiếp tục tăng. PETRONAS và Petrovietnam dự kiến tiếp tục tìm kiếm, thăm dò tài nguyên thượng nguồn; PM3 CAA cho thấy hợp tác xuyên biên giới có thể duy trì vai trò trong bài toán này. Khu vực PM3 CAA rộng hơn 2.000 km², có trữ lượng còn lại ước tính tới 60 triệu thùng dầu quy đổi; khí khai thác tại đây được đưa về cả Malaysia và Việt Nam. Đây là một nền tảng đáng kể, nhưng không nên xem trữ lượng ước tính như bảo đảm rằng mọi nhu cầu tương lai đã được giải quyết. Rủi ro bên ngoài càng làm rõ giá trị của việc đa dạng hóa. Khoảng 20% lượng dầu thế giới đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chịu ảnh hưởng bởi căng thẳng Trung Đông. Vì thế, an ninh năng lượng khu vực cần nhiều tuyến cung ứng và đối tác, chứ không chỉ thêm một nguồn hàng.
LNG gần nguồn là lợi thế, nhưng hợp đồng mới là phép thử
Hợp tác LNG Việt Nam Malaysia đã có bước triển khai cụ thể: tháng 4/2025, PETRONAS giao lô LNG đầu tiên cho PV GAS, vận chuyển từ tổ hợp tại Bintulu, Sarawak, đến kho cảng Thị Vải. Với hơn 40 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực LNG, PETRONAS có thể đưa vào hợp tác năng lực cung ứng và vận tải trong khu vực. Sau chuyến hàng đầu tiên, hai bên tiếp tục trao đổi về cách hợp tác sâu hơn; các điều khoản và quy mô tiếp theo chưa được công bố. Đây là điểm cần nhìn thẳng: một lô hàng chứng minh khả năng giao nhận, chứ chưa bảo đảm nguồn cung dài hạn. Các thỏa thuận dài hạn có thể giúp ổn định nguồn cung và hỗ trợ khả năng chi trả, nhưng lợi ích đó chỉ thành hiện thực nếu điều khoản phù hợp với nhu cầu trong nước. Với người dân và doanh nghiệp, độ tin cậy của nguồn khí và tác động lên giá năng lượng quan trọng hơn thông điệp về quy mô hợp tác.
Điện sạch và CCS cần lộ trình thực tế
Phần mở rộng sang năng lượng tái tạo có ý nghĩa vượt ra ngoài nguồn điện trong nước. PETRONAS tham gia đề xuất kết nối điện Việt Nam–Malaysia–Singapore, theo đó điện tái tạo sản xuất tại Việt Nam có thể được đưa tới các thị trường trong khu vực và gắn với sáng kiến lưới điện ASEAN. Đây là triển vọng đáng chú ý cho năng lượng tái tạo Đông Nam Á, nhưng dự án vẫn ở giai đoạn phát triển hợp tác, chưa phải dòng điện đã sẵn sàng giao dịch. CCS cũng nằm trong khuôn khổ liên minh. PETRONAS cho biết sẽ chia sẻ kinh nghiệm từ Malaysia để cùng Petrovietnam nghiên cứu khả năng triển khai, hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng không của Việt Nam vào năm 2050. Công nghệ này không thay thế việc mở rộng nguồn năng lượng sạch; nó cần được đánh giá bằng tính khả thi và đóng góp giảm phát thải thực tế. Kết luận, liên minh PETRONAS Petrovietnam có thể củng cố an ninh năng lượng khu vực nếu chuyển được cam kết thành nguồn cung đa dạng, dự án có tiến độ và lợi ích đến với người tiêu dùng. Hợp tác là nền móng; thực thi mới là thước đo.
