Liên minh bao quát toàn chuỗi giá trị
Liên minh chiến lược Petronas–Petrovietnam là khuôn khổ hợp tác năng lượng trên toàn chuỗi giá trị, kết nối hoạt động thượng nguồn, LNG, hạ nguồn với năng lượng tái tạo và thu giữ, lưu trữ carbon. Thỏa thuận này có ý nghĩa vượt ra ngoài việc duy trì các dự án dầu khí hiện hữu: hai tập đoàn đang đặt nền móng để cùng xử lý bài toán nguồn cung trước mắt và chuyển dịch năng lượng dài hạn.
Petronas đã hiện diện tại Việt Nam 35 năm; nay, thỏa thuận liên minh chiến lược với Petrovietnam mở rộng hợp tác sang thăm dò, khai thác dầu khí, cung ứng LNG, năng lượng tái tạo và CCS. Phạm vi rộng là lựa chọn thực tế trong bối cảnh tăng trưởng kinh tế làm nhu cầu năng lượng tăng, trong khi sản lượng khai thác trong nước chịu áp lực suy giảm tự nhiên. Chỉ dựa vào một nguồn cung sẽ khó cân bằng đồng thời an ninh, khả năng chi trả và mục tiêu giảm phát thải. Bởi vậy, hợp tác Petrovietnam Petronas đáng chú ý ở cách kết hợp nguồn cung truyền thống với các hướng năng lượng mới, thay vì xem chuyển dịch và an ninh năng lượng là hai mục tiêu tách rời.
Dầu khí và LNG lấp khoảng trống nguồn cung
Trong ngắn hạn, thăm dò và khai thác vẫn là trụ cột không thể bỏ qua. Tại khu vực Thỏa thuận Thương mại PM3 (PM3 CAA) dọc ranh giới biển Việt Nam–Malaysia, hợp đồng được gia hạn thêm 20 năm, đến năm 2047; trữ lượng còn lại ước tính lên tới 60 triệu thùng dầu quy đổi, còn khí được đưa về Việt Nam qua hệ thống đường ống Cà Mau. Hai tập đoàn cũng triển khai nghiên cứu kỹ thuật chung từ tháng 4/2025 để đánh giá triển vọng hydrocarbon tại một số lô ngoài khơi bằng phân tích địa chất và địa vật lý. Petronas tiếp tục tìm cơ hội phát triển tài nguyên mới, gồm các dự án tại Lô 102 và 106 ở bể Sông Hồng.
LNG bổ sung một lựa chọn khác khi nguồn khí nội địa chịu sức ép. Tháng 4/2025, Petronas giao lô LNG đầu tiên cho Tổng công ty Khí Việt Nam (PV GAS); lượng khí này góp phần đáp ứng nhu cầu điện và nhiên liệu của khách hàng công nghiệp. Đây là khía cạnh thiết thực của hợp tác LNG: đa dạng nguồn cung có thể giúp hệ thống phục vụ nhu cầu sản xuất và điện năng đang tăng. Tuy nhiên, LNG không thay thế được việc phát triển nguồn trong nước; hiệu quả của liên minh sẽ phụ thuộc vào khả năng phối hợp các nguồn này thay vì xem nhập khẩu là lời giải duy nhất.
Năng lượng tái tạo và CCS định hình chặng tiếp theo
Hướng hợp tác mới cho thấy liên minh không dừng ở dầu khí và LNG. Năng lượng tái tạo, hydrogen, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và công nghệ thu giữ, lưu trữ carbon (CCS) đều nằm trong định hướng được nêu. Riêng CCS, Petronas dự kiến chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn từ Malaysia để cùng Petrovietnam nghiên cứu triển khai, qua đó hỗ trợ mục tiêu phát thải ròng bằng 0 của Việt Nam vào năm 2050. Đây là hướng đi có lý do: khi nhiên liệu hóa thạch vẫn cần thiết cho an ninh cung ứng, CCS có thể trở thành một phần trong nỗ lực giảm phát thải. Dẫu vậy, thỏa thuận mới chỉ mở khung hợp tác; kết quả sẽ được đánh giá qua dự án cụ thể và tiến độ thực hiện.
Dự án VMS (Việt Nam–Malaysia–Singapore) là ví dụ rõ nhất về tham vọng khu vực. Tháng 5/2025, các bên ký thỏa thuận phát triển chung để nghiên cứu khả năng xuất khẩu điện tái tạo từ Việt Nam sang Malaysia và Singapore; phương án được xem xét tập trung vào điện gió ngoài khơi và cáp ngầm dưới biển kết nối với lưới điện bán đảo Malaysia. Với Petronas Việt Nam, đây cũng là cơ hội đầu tư và mở rộng hợp tác mà tập đoàn tiếp tục tìm kiếm, trong đó có các nguồn tài nguyên mới và dự án tái tạo. Liên minh chỉ tạo giá trị lâu dài nếu các kế hoạch này chuyển thành dự án khả thi, bổ sung nguồn điện mà vẫn giữ được trọng tâm giảm phát thải.
Kết luận: giá trị nằm ở khả năng biến khuôn khổ thành dự án
Thỏa thuận Petronas–Petrovietnam mở rộng đúng vào những điểm Việt Nam cần phối hợp: duy trì thăm dò và khai thác, tăng lựa chọn khí qua LNG, đồng thời chuẩn bị cho năng lượng tái tạo và CCS. Quy mô hợp tác rộng hơn là tín hiệu tích cực, nhưng không tự bảo đảm an ninh năng lượng hay chuyển dịch xanh. Bước tiếp theo là biến khuôn khổ thành hoạt động có tiến độ rõ ràng, từ đánh giá các lô ngoài khơi đến nghiên cứu điện gió VMS và khả năng triển khai CCS. Nếu làm được, liên minh sẽ không chỉ củng cố nguồn cung trước mắt mà còn giúp Việt Nam mở rộng vai trò trong dòng chảy năng lượng khu vực.
