Vụ việc phơi bày rủi ro từ lời hứa bán đất
Lừa đảo mua đất là hành vi dùng thông tin sai lệch về quyền sở hữu hoặc khả năng chuyển nhượng để khiến người mua giao tiền, trong khi người nhận không có căn cứ hợp pháp thực hiện giao dịch. Vụ án tại Bắc Ninh cho thấy một chuyến đi xem đất và bản sao giấy chứng nhận vẫn chưa đủ để bảo đảm người đứng ra bán có quyền chuyển nhượng.
Theo kết quả điều tra, tháng 5/2024, Nguyễn Hảo Tân biết anh T. muốn mua đất xây nhà nên nói mình có thể chuyển nhượng một thửa tại Khu đô thị Bách Việt Lake Garden. Tân đưa anh T. và người thân đến xem, giới thiệu giá 2,85 tỷ đồng, đồng thời đưa bản phô tô giấy chứng nhận quyền sử dụng đất mang tên người khác và hứa làm thủ tục. Ngày 22/5/2024, anh T. ký hợp đồng đặt cọc, chuyển 400 triệu đồng cho Tân. Cơ quan điều tra xác định Tân không phải chủ sử dụng đất, cũng không được chủ đất ủy quyền bán.
84 mảnh giấy trở thành mắt xích chứng cứ
Sau khi nhận tiền, Tân không thực hiện việc chuyển nhượng mà liên tục đưa ra lý do trì hoãn. Đến ngày 21/6/2024, trong buổi gặp để giải quyết vụ việc, Tân mượn bản gốc hợp đồng với lý do chụp ảnh rồi bỏ chạy, xé giấy thành nhiều mảnh và vứt xuống đường. Anh T. cùng người thân giữ Tân lại, nhặt các mảnh giấy và trình báo công an.
Việc phục hồi thành công 84 mảnh giấy giúp cơ quan điều tra khôi phục hợp đồng đặt cọc ngày 22/5/2024 và bản cam kết ngày 10/6/2024. Giám định xác định chữ viết, chữ ký mang tên Nguyễn Hảo Tân trên hai tài liệu là của Tân. Đây là điểm đáng chú ý: giấy tờ bị xé không làm mất dấu vết, còn các tài liệu được phục hồi trở thành căn cứ để đối chiếu lời khai và làm rõ diễn biến giao dịch.
Tân không thừa nhận hành vi phạm tội, nói đã chuyển tiền cho một người tự nhận là chủ đất nhưng không đưa ra được tài liệu chứng minh. Cơ quan điều tra xác minh không có người mang thông tin nhân thân Tân khai báo; người từng đứng tên giấy chứng nhận cũng cho biết không quen và không nhờ Tân bán. Vị trí đất được dẫn đi xem còn không trùng với thửa đất ghi trong hợp đồng. Dòng tiền cho thấy 400 triệu đồng được chuyển qua hai giao dịch tới tài khoản đứng tên người khác.
Đặt cọc không chứng minh quyền bán đất
Bài học cốt lõi không nằm ở việc người bán có thể đưa ra một hợp đồng hay bản sao giấy chứng nhận, mà ở chỗ người mua phải xác minh ai có quyền định đoạt thửa đất. Hợp đồng đặt cọc ghi nhận thỏa thuận giữa các bên; nó không tự xác nhận người nhận cọc là chủ sử dụng đất hoặc được ủy quyền chuyển nhượng. Trong vụ này, bản phô tô mang tên người khác và lời hứa hoàn tất thủ tục đã tạo lòng tin, nhưng không chứng minh Tân có quyền bán.
Trước khi đặt cọc mua đất, cần kiểm tra pháp lý đất qua hồ sơ phù hợp, xác minh chính xác chủ sử dụng và quyền đại diện của người giao dịch. Cũng cần đối chiếu vị trí, hiện trạng thực tế với thông tin thửa đất trên giấy tờ chuyển nhượng và hợp đồng dự kiến. Việc được dẫn đến xem một vị trí không bảo đảm đó là chính thửa đất được ghi trong hồ sơ. Đừng giao tiền chỉ dựa vào bản phô tô giấy chứng nhận hay cam kết miệng.
Khởi tố bị can, điều tra tiếp vụ án
Ngày 27/10/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Bắc Ninh khởi tố bị can và bắt tạm giam Nguyễn Hảo Tân về tội Lừa đảo chiếm đoạt tài sản theo khoản 3 Điều 174 Bộ luật Hình sự. Vụ án đang được tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định pháp luật.
Vụ việc cho thấy rủi ro có thể xuất hiện trước cả khi người mua ký hợp đồng chuyển nhượng chính thức: chỉ một lời giới thiệu thửa đất và giấy tờ không đủ căn cứ cũng có thể dẫn tới việc giao tiền. Kết luận thực tế rất rõ: hãy xác minh quyền bán và đúng thửa đất trước khi đặt cọc; hợp đồng đặt cọc là chứng cứ về thỏa thuận, không phải giấy phép thay thế việc kiểm tra pháp lý.
