Đào tạo số phải bắt đầu từ việc người dân cần gì
Tập huấn kỹ năng số là hoạt động giúp cán bộ và người dân biết sử dụng công nghệ, giữ an toàn trên mạng và áp dụng các công cụ số để giải quyết công việc, nhu cầu hằng ngày. Giá trị của chương trình không nằm ở số buổi học, mà ở việc kiến thức có theo được người học về đến thôn, xã hay không. Các chương trình tại Đà Nẵng và Vĩnh Long cho thấy đào tạo đang được thiết kế quanh hai mắt xích: cán bộ có khả năng triển khai chuyển đổi số cơ sở, còn các tổ chức địa phương có thể phổ biến kỹ năng và hướng dẫn cộng đồng. Đây là lựa chọn đúng hướng. Nếu chỉ trang bị kiến thức chung mà thiếu nơi hỗ trợ sau lớp học, người dân dễ bị bỏ lại trước dịch vụ trực tuyến, rủi ro mất tài khoản và các thủ đoạn lừa đảo.
Điểm đáng chú ý là nội dung không dừng ở công nghệ. Các lớp học kết nối kỹ năng số với an toàn thông tin, sinh kế và cách thực hiện chương trình phát triển tại địa phương. Đó là cách đưa chuyển đổi số ra khỏi khẩu hiệu và gắn nó với việc cán bộ, người dân thực sự phải làm.
Đà Nẵng đặt cán bộ xã miền núi vào trung tâm triển khai
Đà Nẵng tổ chức tập huấn cho cán bộ, công chức tại 37 xã miền núi, tập trung vào những người trực tiếp tham mưu và thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số cùng các chương trình mục tiêu quốc gia về khoa học và công nghệ ở cơ sở. Quy mô này quan trọng vì năng lực của chính quyền xã thường quyết định người dân có được hướng dẫn kịp thời hay không. Nội dung học gồm ứng dụng công nghệ trong xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi. Cán bộ còn được hướng dẫn về kỹ năng số, ứng dụng công nghệ thông tin, an toàn thông tin và phòng chống lừa đảo trên không gian mạng. Chương trình cũng bàn đến sản xuất, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, kinh tế vườn và mô hình làng thông minh.
Cách tiếp cận này có ưu điểm rõ ràng: cán bộ được học cách áp dụng chuyển đổi số vào nhiệm vụ địa phương, thay vì chỉ nghe giới thiệu công cụ. Theo yêu cầu được nêu tại chương trình, xã cần rà soát nhu cầu thực tế, xác định đối tượng được hỗ trợ, trách nhiệm phối hợp và khả năng duy trì đầu tư. Điều đó nhắc rằng thiết bị hay giải pháp mới chỉ có ích khi địa phương đủ sức vận hành lâu dài.
Vĩnh Long gắn kỹ năng số với tự bảo vệ trên mạng
Trong hai ngày 5 và 6 tháng 11 năm 2026, Vĩnh Long tổ chức chương trình phát triển năng lực số cho cán bộ Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn viên, hội viên và thành viên tổ chức trực thuộc ở cấp tỉnh, cấp xã. Hoạt động nằm trong chuỗi triển khai phong trào Bình dân học vụ số và phát triển năng lực số năm 2026. Chương trình chia nội dung theo nhóm người học: cán bộ được bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng công nghệ số; đoàn viên, hội viên được tăng cường năng lực bảo đảm an toàn và an ninh trong môi trường số. Trọng tâm thiết thực gồm nhận diện rủi ro, bảo vệ tài khoản, định danh số, bảo vệ dữ liệu, phòng chống lừa đảo trực tuyến và sử dụng internet, mạng xã hội an toàn, có trách nhiệm.
Việc đặt bảo vệ dữ liệu và phòng chống lừa đảo cùng kỹ năng sử dụng công nghệ là cần thiết: người dân không thể hưởng lợi từ dịch vụ số nếu thiếu khả năng nhận ra nguy cơ và bảo vệ tài khoản. Tuy nhiên, một khóa học chỉ tạo tác động bền vững khi người tham gia có thể truyền đạt lại kiến thức bằng ngôn ngữ gần gũi, phù hợp với tình huống thường gặp trong cộng đồng.
Từ lớp học đến điểm hỗ trợ ở thôn, xã
Hai địa phương chọn nội dung khác nhau nhưng cùng hướng đến một mục tiêu: đưa kiến thức số đến nơi người dân cần dùng. Đà Nẵng nhấn mạnh năng lực cán bộ để triển khai nhiệm vụ và hỗ trợ phát triển địa phương; Vĩnh Long chú trọng kỹ năng công nghệ và an toàn số cho mạng lưới tổ chức ở tỉnh, xã. Sự kết hợp giữa người thực hiện chính sách và lực lượng có thể phổ biến kiến thức giúp chương trình gần cộng đồng hơn.
Bước tiếp theo không nên dừng ở việc hoàn thành lớp tập huấn. Đà Nẵng đặt ra yêu cầu củng cố tổ công nghệ số cộng đồng, duy trì điểm hỗ trợ tại xã và thôn, đồng thời nâng kỹ năng số cho người dân. Ở Vĩnh Long, các tổ chức thành viên được kỳ vọng phát huy vai trò lan tỏa kỹ năng, để phong trào Bình dân học vụ số ngày càng thiết thực và hiệu quả. Đây mới là thước đo đáng kể: người dân có nơi hỏi, có người hướng dẫn và biết tự bảo vệ mình khi lên mạng hay không.
Các lớp tập huấn vì thế là điểm khởi đầu, không phải đích đến. Khi nội dung bám sát nhu cầu địa phương và đi kèm mạng lưới hỗ trợ duy trì thường xuyên, chuyển đổi số cơ sở mới có cơ hội biến thành năng lực thực tế của cộng đồng.
