Đổi mới đào tạo phải đo bằng kết quả việc làm
Chương trình “Đổi mới, nâng cao chất lượng đào tạo nghề nông thôn đến năm 2030” là chính sách trên phạm vi cả nước nhằm cải thiện toàn diện hiệu quả học nghề cho lao động nông thôn, gắn kỹ năng được trang bị với chuyển dịch nghề nghiệp, việc làm và thu nhập. Quyết định 328/QĐ-TTg ngày 24/2/2026 phê duyệt chương trình, đặt trọng tâm vào việc để đào tạo đáp ứng nhu cầu thực tế thay vì chỉ tính số người tham gia khóa học. Mục tiêu mỗi năm đào tạo, đào tạo lại hoặc bồi dưỡng kỹ năng cho khoảng 1,5 triệu lao động nông thôn; tỷ lệ có việc làm sau đào tạo phấn đấu vượt 85%. Đây là hướng tiếp cận đáng chú ý: chất lượng đào tạo nghề cần được đánh giá qua khả năng giúp người học tìm việc, đổi nghề và duy trì thu nhập, chứ không chỉ qua số lớp hay chứng chỉ.
Ưu tiên rõ ràng, phạm vi triển khai rộng
Dù triển khai trên cả nước, chương trình dành ưu tiên cho các xã đặc biệt khó khăn ở vùng bãi ngang ven biển và hải đảo; xã, thôn, bản thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; cùng các xã xây dựng nông thôn mới và nông thôn mới hiện đại. Cách xác định này kết hợp hỗ trợ nơi có điều kiện tiếp cận việc học còn hạn chế với nhu cầu nâng kỹ năng ở những địa bàn đang chuyển đổi kinh tế. Ưu tiên không có nghĩa là chương trình chỉ dành cho các vùng khó khăn: phạm vi toàn quốc cho phép kết nối mục tiêu phát triển nhân lực với yêu cầu riêng của từng vùng. Tuy vậy, việc nêu cụ thể địa bàn ưu tiên giúp chính sách hướng nguồn lực và cách tổ chức đào tạo tới những nhóm dễ bị bỏ lại phía sau, thay vì áp dụng một mô hình đồng nhất.
Học nghề theo nhu cầu thị trường và sinh kế
Định hướng của chương trình không bó hẹp ở nghề nông nghiệp. Khoảng 70% chỉ tiêu đào tạo dự kiến dành cho nghề phi nông nghiệp, còn khoảng 30% cho nghề nông nghiệp và phát triển ngành nghề nông thôn. Nội dung có thể gồm đào tạo theo yêu cầu thị trường lao động, chuyển đổi nghề, phục vụ nông nghiệp công nghệ cao, tái cơ cấu ngành nông nghiệp, hợp tác xã và làng nghề; người lao động cũng được cập nhật kỹ năng nghề và kỹ năng số để hướng tới việc làm thường xuyên, thu nhập ổn định. Tỷ trọng này phản ánh lựa chọn thực tế: sinh kế nông thôn ngày càng gắn với công nghiệp và dịch vụ, song vẫn cần nâng trình độ sản xuất nông nghiệp. Chương trình đào tạo nghề vì thế phải bám nhu cầu kinh tế địa phương và cơ hội việc làm, không chỉ lặp lại nội dung có sẵn.
Chương trình còn đặt mục tiêu người dân tộc thiểu số trong độ tuổi được đào tạo phù hợp chiếm khoảng 70%; lao động nữ chiếm trên 45%, và người khuyết tật có nhu cầu học nghề, tìm việc chiếm khoảng 4%. Đây là các chỉ tiêu về nhóm thụ hưởng, đi cùng mục tiêu tạo cơ hội tham gia rộng hơn chứ không chỉ tăng tổng số lượt đào tạo.
Đưa lớp học đến gần người học
Muốn ưu tiên địa bàn khó khăn có ý nghĩa, chính sách phải xử lý cả rào cản tiếp cận lẫn chất lượng nội dung. Chương trình định hướng phát triển giáo trình và học liệu theo yêu cầu thị trường lao động, nghề mới và thay đổi công nghệ; đồng thời số hóa chương trình, cơ sở dữ liệu và cẩm nang đào tạo. Một giải pháp thiết thực là thí điểm các trạm đào tạo từ xa tại vùng khó khăn và vùng dân tộc thiểu số, giúp người lao động chủ động tiếp cận khóa học phù hợp. Song song, chương trình nhấn mạnh khảo sát nhu cầu việc làm, hoàn thiện chính sách hỗ trợ và tăng liên kết giữa cơ sở giáo dục nghề nghiệp với doanh nghiệp, hợp tác xã trong đào tạo và tạo việc làm. Những khâu này quyết định liệu khóa học có phù hợp với người học và có đường nối tới công việc hay không.
Điểm cần theo dõi là khả năng biến các mục tiêu thành đào tạo sát nhu cầu ở từng địa bàn. Với đào tạo nghề nông thôn, mở rộng lớp học chỉ là bước đầu; chương trình chỉ đạt ý nghĩa khi người dân, nhất là ở khu vực đặc biệt khó khăn, học được kỹ năng có thể sử dụng trong sản xuất hoặc chuyển sang nghề mới. Vì thế, mục tiêu việc làm sau đào tạo và cách tổ chức linh hoạt cần được xem như thước đo trung tâm.
