Từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe suốt đời
Nghị quyết 72 là định hướng đổi mới hệ thống bảo vệ sức khỏe nhân dân, chuyển từ tập trung khám, chữa bệnh sang phòng bệnh chủ động và chăm sóc liên tục theo vòng đời. Đây không phải thay đổi khẩu hiệu: nó đòi hỏi y tế theo dõi nguy cơ trước khi người dân phải nhập viện, đồng thời duy trì quản lý sức khỏe sau mỗi lần khám. Nghị quyết số 72-NQ/TW được Bộ Chính trị ban hành ngày 9/9/2025, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ tư duy và phương thức chăm sóc sức khỏe. Tại cuộc làm việc sơ kết một năm thực hiện nghị quyết ngày 22/10/2026, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú yêu cầu khắc phục tình trạng chủ trương đúng nhưng triển khai kém hiệu quả, bảo đảm các nhiệm vụ năm đầu đúng tiến độ và chất lượng. Thước đo cuối cùng không nên là số văn bản hay đợt phát động, mà là người dân được phát hiện nguy cơ sớm và có nơi theo dõi lâu dài.
Bệnh mạn tính khiến cách làm cũ ngày càng đắt giá
Già hóa dân số, đô thị hóa và lối sống thay đổi đang làm tăng gánh nặng bệnh không lây nhiễm, trong khi nhiều trường hợp tăng huyết áp và đái tháo đường chưa được phát hiện, điều trị hoặc kiểm soát hiệu quả. Hệ quả là người bệnh dễ chỉ tìm đến cơ sở y tế khi triệu chứng đã nặng, còn hệ thống phải dồn sức cho điều trị muộn thay vì ngăn biến chứng. Số liệu năm 2023 được chuyên gia dẫn tại hội nghị cho thấy bệnh không lây nhiễm chiếm khoảng 79% tổng số ca tử vong tại Việt Nam. Tỷ lệ mắc đái tháo đường được dẫn ở mức khoảng 7,8% trên cả nước và 8,3% tại Hà Nội. Những con số ấy cho thấy chăm sóc sức khỏe cơ sở không thể chỉ làm nhiệm vụ sơ cứu hay chuyển tuyến. Tuyến gần dân cần đủ năng lực tầm soát, tư vấn và quản lý bệnh lâu dài.
Tuyến cơ sở phải thành nơi theo dõi, không chỉ nơi khám
Nghị quyết 72 xác định chuyển trọng tâm từ chữa bệnh sang phòng bệnh là yêu cầu chiến lược và coi y tế cơ sở là nền tảng của hệ thống chăm sóc sức khỏe. Điều này chỉ thành hiện thực nếu trạm y tế có nhân lực, trang thiết bị, cơ chế tài chính và nhiệm vụ rõ ràng để dự phòng, quản lý, điều trị bệnh không lây nhiễm theo hướng dẫn chuyên môn. Lợi ích với người dân rất cụ thể: người mắc bệnh mạn tính không phải thường xuyên lên tuyến trên chỉ để theo dõi hay tiếp tục điều trị, giảm gánh nặng thời gian và đi lại. Vì vậy, đề nghị dành tối thiểu 30% ngân sách y tế địa phương cho y tế dự phòng và y tế cơ sở đáng được nhìn nhận như điều kiện thực thi, không phải mục tiêu trên giấy. Nếu thiếu đầu tư và quyền hạn phù hợp, trách nhiệm mới sẽ bị giao xuống mà năng lực phục vụ không theo kịp.
Khám định kỳ chỉ có ích khi dữ liệu được theo dõi tiếp
Sau hơn một năm triển khai, đã có những bước tiến ban đầu: nhiều địa phương tổ chức khám, sàng lọc, củng cố y tế cơ sở và lập hồ sơ sức khỏe điện tử. Tại Quảng Ninh, đến ngày 16/9/2026, hơn 1,22 triệu người đã được khám sức khỏe, sàng lọc, đạt 95,12%; Thành phố Hồ Chí Minh ghi nhận hơn 5,74 triệu lượt đến ngày 5/10/2026. Quy mô này cho thấy chủ trương đã đi vào thực tế, nhưng số lượt khám không thể thay thế chất lượng chuyên môn hay quản lý sau khám. Khi hồ sơ được cập nhật, chuẩn hóa và kết nối, kết quả mới có thể phục vụ theo dõi, tư vấn và chăm sóc liên tục thay vì khép lại sau một lần kiểm tra. Những tháng cuối năm 2026, các địa phương được yêu cầu tiếp tục khám và sàng lọc, phấn đấu đạt tối đa 100%; việc tích hợp Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID cho toàn dân được đặt hạn hoàn thành trước 30/6/2027. Thành công của Nghị quyết 72 vì thế phải được đo bằng việc người dân được kết nối với chăm sóc phù hợp sau khi phát hiện bệnh, chứ không chỉ bằng số người đã khám.
