An toàn game là năng lực cần được rèn luyện
An toàn game trực tuyến là khả năng kiểm soát thời gian và cảm xúc, bảo vệ thông tin cá nhân, ứng xử tôn trọng và biết tìm người hỗ trợ khi gặp nguy cơ trong lúc chơi. Đây phải là kỹ năng được thực hành, không chỉ là lời nhắc tránh xa rủi ro. Ngày 26/10, chiến dịch “Không một mình - Kết nối không tổn thương” tổ chức chương trình tại Trường Tiểu học, Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông Nam Sài Gòn, chọn chủ đề chơi game an toàn để tiếp cận học sinh bằng một phần quen thuộc trong đời sống các em. KOL Phúc Sino chia sẻ trải nghiệm từng chơi game quá mức và những ảnh hưởng đến sức khỏe, việc học cùng các mối quan hệ. Cách tiếp cận này đáng chú ý: thay vì gắn nhãn game là tốt hay xấu, người lớn cần giúp học sinh nhận ra lúc nào niềm vui đã vượt khỏi giới hạn.
Không gian kết nối cũng có thể gây tổn thương
Với nhiều học sinh, game trực tuyến vừa là trò giải trí, vừa là nơi giao tiếp, kết bạn và thể hiện khả năng. Nhưng thiếu kiểm soát thời gian, cảm xúc có thể ảnh hưởng đến sức khỏe, học tập và quan hệ ngoài đời. Rủi ro không dừng ở chuyện thức khuya hay nổi nóng khi thua. Trên mạng xã hội, hình ảnh được chia sẻ với ý tốt vẫn có thể xâm phạm quyền riêng tư và trở thành cớ để người khác bình phẩm. Trần Phạm Thu Hà, học sinh lớp 12, kể rằng em buồn và tự ti khi ảnh thời tuổi dậy thì bị bàn tán về ngoại hình. Đó là lời nhắc rằng bắt nạt trực tuyến đôi khi bắt đầu từ hành vi tưởng như vô hại. Dạy an toàn mạng vì thế phải bao gồm cả việc xin phép trước khi đăng ảnh, không phát tán nội dung làm tổn thương người khác và biết đứng về phía bạn bị bắt nạt.
Từ lời cảnh báo đến bài tập xử lý tình huống
Cảnh báo “đừng chia sẻ thông tin” có ích, nhưng chưa đủ nếu học sinh không biết làm gì khi người lạ hỏi tên, trường học, mật khẩu hoặc rủ chuyển sang kênh trò chuyện riêng. Giáo dục an toàn mạng nên cho các em tập nhận diện dấu hiệu đáng ngờ, dừng tương tác, lưu bằng chứng khi cần và báo cho người lớn đáng tin cậy. Chương trình tại Nam Sài Gòn đã dùng hoạt động tương tác để học sinh nhận biết dấu hiệu nghiện game và lừa đảo, đồng thời nhấn mạnh chơi có trách nhiệm và chủ động bảo vệ mình. Đại úy Lê Ngọc Khánh, báo cáo viên Phòng An ninh mạng Công an Thành phố Hồ Chí Minh, khuyến nghị học sinh kiểm soát thời gian chơi, cảnh giác với người lạ, không tùy tiện chia sẻ thông tin cá nhân và ứng xử văn minh. Nhà trường cũng nên diễn tập tình huống bị dụ dỗ, xúc phạm hoặc chứng kiến bạn gặp nguy hiểm, để kỹ năng không chỉ nằm trên áp phích.
Điểm tựa đáng tin cậy quan trọng không kém kỹ năng
Một học sinh có thể biết rủi ro nhưng vẫn im lặng nếu sợ bị trách phạt hoặc bị tước quyền chơi. Vì vậy, cha mẹ và thầy cô cần tạo cảm giác an toàn để các em kể lại sự việc, thay vì mở đầu bằng việc quy lỗi. Khi gặp vấn đề, học sinh có thể tìm đến cha mẹ, thầy cô hoặc người lớn đáng tin cậy; các em cũng có thể gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111 để được tư vấn miễn phí, liên tục. Chiến dịch “Không một mình 2026” được triển khai trên toàn quốc từ ngày 10/10 đến 10/12, hướng tới phòng, chống xâm hại trẻ em và thanh thiếu niên trên mạng, đồng thời trang bị kỹ năng và xây dựng mạng lưới hỗ trợ. Đây là hướng đi cần được duy trì sau mỗi buổi phát động: an toàn game không đến từ cấm đoán, mà từ năng lực nhận biết, ứng phó và tin rằng khi lên tiếng, các em sẽ được lắng nghe.
