Phòng ngừa bạo lực phải bắt đầu trước khi mâu thuẫn bùng phát
Bạo lực học đường là những hành vi gây tổn hại giữa học sinh, từ đánh nhau, xúc phạm và cô lập bạn bè đến bắt nạt, cổ vũ xô xát hay phát tán hình ảnh làm nỗi đau lan rộng trên mạng. Vì thế, trường học an toàn không thể chỉ dựa vào kỷ luật sau sự việc; học sinh cần được học cách nhận ra nguy cơ, giải quyết bất đồng và tìm người lớn hỗ trợ.
Tại Đắk Lắk, ngành giáo dục đang tăng phối hợp với lực lượng công an để tuyên truyền pháp luật, dạy kỹ năng ứng xử và chủ động ngăn vi phạm trong học sinh. Hướng đi này cần thiết bởi nhiều vụ việc khởi đầu từ mâu thuẫn nhỏ nhưng không được tháo gỡ kịp thời, rồi chuyển thành hành vi mất kiểm soát. Nếu tuyên truyền chỉ dừng ở lời nhắc “không đánh nhau”, nhà trường sẽ bỏ lỡ cơ hội giúp học sinh thực hành cách xử lý xung đột trong đời sống hằng ngày.
Từ một vụ xô xát đến bài học về can thiệp sớm
Khoảng 15 giờ ngày 7/10, hai nữ sinh gặp nhau tại khu vực nghĩa địa Ea Tar, xã Ea Tul, sau những bất đồng trước đó; cuộc gặp dẫn đến xô xát, khiến một em bị thương ở nhiều vị trí và phải nhập viện cấp cứu. Cùng thời điểm, ngành giáo dục tiếp nhận thông tin về vụ học sinh đánh nhau tại Trường THPT Cư M’gar, kèm clip lan truyền trên mạng xã hội. Những sự việc này cho thấy bạo lực không chỉ là cú đánh: việc quay, cổ vũ và chia sẻ clip có thể làm tổn thương kéo dài, đồng thời biến người chứng kiến thành một phần của vòng lặp.
Các trường ở Đắk Lắk đang phối hợp với công an tổ chức sinh hoạt dưới cờ, sinh hoạt lớp, ngoại khóa và chuyên đề pháp luật; nội dung gồm kiểm soát cảm xúc, nhận diện hành vi sai phạm và giải quyết mâu thuẫn. Cách dạy qua tình huống cụ thể đáng được duy trì, nhưng cần đi cùng kênh báo tin an toàn và hỗ trợ tâm lý để học sinh tìm được người giúp đỡ trước khi xung đột vượt tầm kiểm soát.
Giáo dục bình đẳng giới là một phần của an toàn học đường
Giáo dục bình đẳng giới không phải nội dung tách rời khỏi phòng, chống bạo lực. Trêu chọc, áp đặt khuôn mẫu nam nữ và xâm phạm không gian cá nhân có thể là dấu hiệu sớm của bạo lực trên cơ sở giới; trẻ cần được học cách nhận biết hành vi không phù hợp, đặt ranh giới và lên tiếng khi quyền của mình bị xâm phạm. Bài học ấy cũng giúp các em tôn trọng khác biệt và xử lý bất đồng mà không dùng bạo lực.
Tháng 10/2026, Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành kế hoạch thực hiện chương trình phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới giai đoạn 2026–2030, nhấn mạnh việc lồng ghép giáo dục giới tính, bình đẳng giới, tự bảo vệ và an toàn số. Đây là cơ hội để đưa những nội dung vốn dễ bị xem là nhạy cảm thành kiến thức thiết thực, phù hợp từng lứa tuổi. Trường học cần tạo điều kiện để cả trẻ em gái lẫn trẻ em trai tự tin thể hiện bản thân, thay vì củng cố định kiến về cách mỗi giới “phải” cư xử.
Biến kỹ năng ứng xử thành nếp sống chung
Các hoạt động trải nghiệm có thể biến khái niệm thành thực hành. Ngày 14/10, một dự án tại Hà Tĩnh ra mắt câu lạc bộ thể thao thúc đẩy bình đẳng giới trong trường học, tạo cơ hội rèn hợp tác, kiểm soát cảm xúc và giải quyết xung đột không bạo lực. Ở Quảng Trị, câu lạc bộ “Thủ lĩnh của sự thay đổi” dùng vẽ, đóng vai và thảo luận nhóm để học sinh tìm hiểu quyền trẻ em, bình đẳng giới và cách phòng tránh bạo lực. Những mô hình này gợi ý rằng kỹ năng ứng xử hiệu quả hơn khi học sinh được luyện tập, không chỉ nghe phổ biến.
Trong sinh hoạt thường ngày, học sinh cần được nhắc tôn trọng khác biệt, không xúc phạm bạn bè, không cổ vũ đánh nhau và không phát tán clip bạo lực. Để những nguyên tắc ấy thành hành vi bền vững, giáo viên cần có phương pháp và tài liệu phù hợp độ tuổi; gia đình, nhà trường và các tổ chức xã hội cũng phải phối hợp thường xuyên. Ngành giáo dục Đắk Lắk đã yêu cầu rà soát việc phòng ngừa, phát hiện và xử lý bạo lực, đồng thời tăng liên kết với gia đình, chính quyền địa phương và công an.
Kết luận, tuyên truyền pháp luật là điểm khởi đầu chứ không phải đích đến. Một môi trường học đường an toàn hình thành khi mọi học sinh biết nhận diện ranh giới, kiềm chế cảm xúc, tìm trợ giúp và bảo vệ nhau. Phòng ngừa bạo lực chỉ có ý nghĩa lâu dài khi sự tôn trọng được dạy, thực hành và duy trì mỗi ngày.
