Học video ngắn bằng cách làm video thật
Tập huấn video ngắn là hình thức đào tạo nhà báo kết hợp kiến thức về nội dung, hình ảnh và dựng phim với việc trực tiếp sản xuất sản phẩm phù hợp các nền tảng số. Tại Quảng Ninh, lớp học tập trung vào video ngắn trên mạng xã hội và kéo dài 2,5 ngày, kết hợp trao đổi nghiệp vụ, thảo luận nhóm, tác nghiệp hiện trường cùng thực hành quay, dựng trên thiết bị di động. Nhà báo Ngô Trần Thịnh, Trưởng Phòng Đa truyền thông, Trung tâm Tin tức, Đài Phát thanh và Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh, hướng dẫn học viên lựa chọn đề tài, xây dựng kịch bản, xác định thông điệp và tổ chức hình ảnh, âm nhạc, phụ đề. Cách học này có ưu điểm rõ rệt: phóng viên không chỉ nghe về kỹ năng làm video mà còn thử áp dụng chúng vào sản phẩm có thể xem và góp ý ngay tại lớp.
Mỗi học viên hoặc nhóm học viên làm hai video dọc, dài từ 60 đến 90 giây. Sản phẩm được trình chiếu, nhận xét về khả năng truyền tải thông tin và mức độ thu hút người xem. Giảng viên cũng chỉ ra những hạn chế trong nhịp dựng và cách tổ chức nội dung để học viên chỉnh sửa, thay vì dừng ở lời khen chung chung. Đây là điểm đáng giá: video ngắn đòi hỏi chọn lọc thông tin và tiết tấu chặt, nên phản hồi cụ thể giúp người học nhận ra vấn đề ngay trong quá trình làm.
Kỹ năng số được gắn với yêu cầu nghề nghiệp
Điểm đáng chú ý ở Quảng Ninh không chỉ là nội dung khóa học mà còn là cách cơ quan báo chí gắn kỹ năng mới với công việc hằng ngày. Báo và Phát thanh, Truyền hình Quảng Ninh sẽ đưa việc sản xuất, phát triển nội dung số vào tiêu chí đánh giá cán bộ lãnh đạo, quản lý, phóng viên và biên tập viên; sản phẩm báo chí số cũng được tính trong đánh giá, xếp loại hằng tháng và chấm điểm đầu ra. Như vậy, video không còn là phần việc tùy hứng dành cho một nhóm nhỏ mà trở thành một năng lực được kỳ vọng ở nhiều vị trí. Đây là hướng đi hợp lý nếu đi cùng điều kiện thực hành và phản hồi nghề nghiệp: chỉ thêm tiêu chí mà không tạo thời gian, công cụ và hỗ trợ biên tập thì khó nâng chất lượng tác phẩm.
Lãnh đạo đơn vị đề nghị học viên áp dụng kiến thức vào công việc và chia sẻ lại với đồng nghiệp, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu vừa giữ giá trị báo chí truyền thống vừa tăng cường sản xuất, phân phối nội dung số. Cách tiếp cận này cho thấy đào tạo nhà báo không nên tách khỏi quy trình xuất bản thực tế. Khi video được đưa vào tiêu chí đánh giá, chất lượng thông tin, cách kể chuyện và khả năng phù hợp với nền tảng cần được xem trọng ngang với việc hoàn thành sản phẩm.
Cà Mau bổ sung nền tảng dựng phim báo chí
Trong khi lớp ở Quảng Ninh ưu tiên sản xuất video ngắn cho mạng xã hội, lớp tại Cà Mau tập trung vào dựng phim báo chí cơ bản. Khóa học diễn ra trong hai ngày, 30 và 31/10, dành cho phóng viên, biên tập viên và cộng tác viên của Báo và Phát thanh, Truyền hình Cà Mau. Giảng viên Võ Minh Trí, thạc sĩ và giảng viên Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II, hướng dẫn cắt dựng, xử lý hình ảnh, âm thanh và hoàn thiện video phục vụ báo chí, truyền thông. Học viên làm quen với Adobe Premiere, Audition và DaVinci Resolve trên máy tính, đồng thời thực hành bằng CapCut trên thiết bị di động. Việc đưa cả phần mềm chuyên nghiệp lẫn ứng dụng di động vào lớp giúp người học có lựa chọn phù hợp với nguồn lực và dạng sản phẩm.
Theo phương pháp học đi đôi với hành, học viên thao tác trực tiếp trên công cụ, xử lý tư liệu thực tế và hoàn thiện các đoạn clip ngay tại lớp. CapCut còn được dùng để thực hành dựng nhanh, tạo phụ đề tự động, chuyển văn bản thành giọng nói và lọc tạp âm. Những thao tác này không thay thế khâu kiểm chứng hay quyết định biên tập, nhưng giúp phóng viên xử lý hậu kỳ chủ động hơn. Một video được cắt dựng chỉn chu có thể làm tác phẩm báo chí dễ tiếp cận và thu hút tương tác tốt hơn; vì thế, kỹ năng dựng phim cơ bản là phần bổ trợ thiết thực cho người làm báo đa phương tiện.
Đào tạo chỉ có giá trị khi kỹ năng được dùng
Hai lớp học cho thấy một lộ trình thiết thực: Quảng Ninh rèn cách chọn đề tài, kể chuyện và sản xuất video dọc ngắn; Cà Mau củng cố kỹ thuật cắt dựng, xử lý hình ảnh, âm thanh và hậu kỳ. Một bên tập trung vào định dạng và cách truyền tải, bên kia vào năng lực hoàn thiện sản phẩm. Cả hai đều đặt thực hành ở vị trí trung tâm, thay vì coi phần mềm hay thiết bị là mục tiêu tự thân. Đây là điều cần giữ trong các chương trình đào tạo tiếp theo: công cụ thay đổi nhanh, nhưng khả năng chọn thông tin, kể chuyện rõ ràng và dựng hình có chủ đích mới tạo nên video báo chí hữu ích.
Kết luận, tập huấn video ngắn và dựng phim báo chí có ý nghĩa khi kiến thức được chuyển thành thói quen tác nghiệp, sản phẩm được góp ý cụ thể và cơ quan có cơ chế khuyến khích phù hợp. Việc Quảng Ninh đưa nội dung số vào tiêu chí đánh giá tạo động lực rõ ràng; lớp học tại Cà Mau bổ sung nền tảng kỹ thuật cho nhiều nhóm người làm báo. Kết hợp hai hướng này sẽ giúp phóng viên chủ động hơn trong sản xuất video mà vẫn đặt yêu cầu thông tin và chất lượng báo chí lên trước.
