Đổi mới bắt đầu từ việc hiểu học trò
Giáo viên vùng cao là những người vừa dạy kiến thức, vừa tìm cách để mỗi học sinh có thể tiếp cận bài học theo hoàn cảnh và năng lực của mình. Ở Nghinh Tường và Na Son, sự kiên trì ấy cho thấy đổi mới dạy học không nhất thiết khởi đầu bằng điều lớn lao: đôi khi, một hoạt động gần gũi hay cách hướng dẫn phù hợp đã đủ khơi lên sự tò mò của trẻ.
Tại xã Nghinh Tường, tỉnh Thái Nguyên, thầy Hoàng Văn Cương gắn bó với quê nhà và cùng đồng nghiệp tìm cách cải thiện việc học trong những lớp học miền núi. Ở địa bàn còn nhiều thách thức, người dạy phải liên tục tự bồi dưỡng, điều chỉnh cách tổ chức bài học thay vì áp dụng một phương pháp cứng nhắc cho mọi học sinh. Nỗ lực của thầy vì thế không chỉ nằm ở giờ lên lớp, mà còn ở việc chia sẻ kinh nghiệm để cả tập thể cùng tiến bộ.

Thầy Cương đưa sáng kiến vào từng bài học
Thầy Cương chủ động tự học, tìm phương pháp giảng dạy phù hợp, đồng thời ứng dụng công nghệ thông tin và trí tuệ nhân tạo vào hoạt động giáo dục. Từ năm học 2020–2021 đến 2024–2025, thầy triển khai sáng kiến chuyên môn liên tục trong 5 năm học, tập trung vào những vấn đề cụ thể như dạy Lịch sử, làm cho học sinh tích cực hơn trong môn Toán và rèn kỹ năng viết văn.
Điểm đáng quý là công nghệ không trở thành mục tiêu tự thân. Thầy chia sẻ kinh nghiệm soạn giảng, thiết kế bài học và đổi mới kiểm tra đánh giá với đồng nghiệp; các công cụ như Canva, PowerPoint và OLM được dùng để hỗ trợ công việc thực tế. Theo hướng ấy, học sinh vùng cao có thêm cơ hội tham gia, khám phá và ghi nhớ kiến thức, còn giáo viên trong trường cùng xây dựng nguồn tư liệu và bài giảng dùng chung. Truyền cảm hứng học tập bắt đầu từ những thay đổi có thể nhìn thấy trong lớp.
Thầy Cương cũng đạt danh hiệu “Chiến sĩ thi đua cấp cơ sở” trong 4 năm liên tục, từ năm học 2021–2022 đến 2024–2025. Thành tích ấy có ý nghĩa nhất khi được đặt cạnh việc thầy hỗ trợ đồng nghiệp và bền bỉ cải thiện trải nghiệm học tập của học trò.

Cô Hiếu kiên trì để không em nào bị bỏ lại
Hơn 15 năm gắn bó với giáo dục vùng cao Na Son, cô Trần Thị Hiếu vẫn đặt sự thấu hiểu học sinh ở trung tâm công việc. Tại trường PTDTBT TH&THCS Na Son, hơn 97% học sinh là người dân tộc thiểu số và khoảng 75% ăn ở bán trú. Duy trì sĩ số, nâng chất lượng học tập ở môi trường ấy đòi hỏi giáo viên quan tâm đến từng hoàn cảnh, chứ không chỉ hoàn thành nội dung bài giảng.
Cô Hiếu chú ý đến những em học còn hạn chế, có hoàn cảnh khó khăn hoặc ở bán trú; cô tìm hiểu khả năng, tâm lý từng em rồi lựa chọn cách hướng dẫn phù hợp. Việc phối hợp với phụ huynh, động viên học sinh đến lớp cũng là phần đều đặn trong công việc. Cô từng chia sẻ: “Điều tôi luôn trăn trở là làm thế nào để các em thực sự yêu thích việc học, tự tin thể hiện bản thân và mạnh dạn khám phá kiến thức mới.”
Trong lớp, cô tăng tương tác, khuyến khích học sinh trao đổi, thực hành và vận dụng điều đã học vào đời sống. Hoạt động trải nghiệm gắn với văn hóa dân tộc giúp các em thêm tự tin, đồng thời hiểu và trân trọng bản sắc cộng đồng. Đó là cách tận tâm biến thành cơ hội học tập cụ thể, nhất là với những em ban đầu còn rụt rè hoặc tiếp thu chậm.

Sáng kiến thiết thực, động lực lan tỏa
Cô Hiếu đã xây dựng và áp dụng 11 sáng kiến kinh nghiệm, từ hỗ trợ học sinh lớp 3 còn yếu về phép nhân, phép chia đến rèn giải toán có lời văn, phát triển kỹ năng nói – nghe và tạo hứng thú học Toán bằng hoạt động mở đầu. Cô còn nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong dạy học cho giáo viên khối 1, 2, và năm 2026 xây dựng giải pháp khơi hứng thú học tập lớp 3 qua trải nghiệm văn hóa dân tộc.
Những sáng kiến ấy không tách khỏi khó khăn hằng ngày mà nhắm vào điều học sinh cần và giáo viên có thể áp dụng. Cô cũng trao đổi chuyên môn, giúp đỡ đồng nghiệp; học sinh được cô bồi dưỡng nhiều năm liền đạt giải trong các cuộc thi viết chữ đẹp và Trạng nguyên tiếng Việt. Năm 2026, cô là một trong 70 nhà giáo được tuyên dương trong Chương trình tôn vinh Nhà giáo tiêu biểu.
Hai hành trình ở Nghinh Tường và Na Son gợi một kết luận rõ ràng: hứng thú học tập không thể được khơi dậy bằng khẩu hiệu hay một công thức dùng chung. Nó lớn lên từ giáo viên chịu khó học hỏi, hiểu từng em và cùng đồng nghiệp biến đổi mới dạy học thành những việc thiết thực. Đó là sức bền âm thầm nhưng có khả năng mở rộng cơ hội cho học sinh vùng cao.







