Tệp khán giả khổng lồ mới là tiềm năng trên giấy
FIFA ASEAN Cup là giải đấu mới do FIFA tổ chức dành cho các đội tuyển trong khu vực, khác với ASEAN Cup thuộc hệ thống của Liên đoàn Bóng đá Đông Nam Á (AFF). Phiên bản đầu tiên diễn ra từ ngày 24/9 đến 4/10, với hai hạng đấu Premier Division và Challenge Division.
Truyền thông Indonesia đặt kỳ vọng giải có thể tiếp cận hơn một tỷ khán giả tiềm năng nếu cộng dân số các nước tham dự và những đội khách mời. Con số ấy nghe hấp dẫn với nhà tài trợ và đài truyền hình, nhưng không đồng nghĩa hàng tỷ người sẽ theo dõi. Dân số là quy mô thị trường có thể tiếp cận; sức hút thực tế phải được chứng minh bằng lượt xem, vé bán ra và sự quan tâm bền bỉ.
Đó là khoảng cách mà FIFA ASEAN Cup chưa thu hẹp được. Một thương hiệu toàn cầu có thể mở cánh cửa quảng bá, nhưng không tự tạo ra thói quen xem một giải đấu mới. Nếu ban tổ chức xem tiềm năng dân số như bằng chứng thành công, họ sẽ bỏ qua câu hỏi quan trọng hơn: khán giả có lý do gì để chọn giải này thay vì những trận đấu quen thuộc?
Khán đài trống là phép thử khó né
Hình ảnh tại sân đang đặt dấu hỏi lớn hơn mọi dự báo về quy mô thị trường. Ngoại lệ nổi bật là trận Indonesia gặp Singapore, thu hút hơn 38.000 khán giả; số liệu về nhiều trận khác không được công bố rộng rãi, nhưng những khán đài thưa người vẫn hiện rõ qua truyền hình. Ngay cả các trận có Việt Nam và Thái Lan cũng không tạo được bầu không khí tương xứng với một giải đấu mang thương hiệu FIFA.
Với người hâm mộ, sức hút yếu không chỉ là chuyện hình ảnh. Khán đài vắng làm giảm không khí thi đấu, còn việc chưa có đơn vị tại Việt Nam xác nhận mua bản quyền tính đến ngày 14/9 khiến khán giả chưa biết chắc có thể theo dõi giải qua kênh nào. Các đơn vị khai thác bản quyền thể thao trong nước cũng chưa có thông tin mới về việc mua quyền phát sóng.
Một giải đấu vẫn có thể tồn tại về chuyên môn khi sân không kín chỗ. Nhưng nếu mục tiêu là xây dựng thương hiệu và nguồn thu thương mại, khán giả trực tiếp lẫn khán giả truyền hình đều là thước đo. Những sân thưa người, bản quyền khó bán và nguồn tài trợ hạn chế vì vậy không phải vài trục trặc riêng lẻ; chúng cùng cho thấy sức sống của giải chưa được xác lập.
Bản quyền đắt, thị trường chưa nhập cuộc
Bài toán bản quyền FIFA ASEAN Cup phơi bày sự chênh lệch giữa định giá của bên bán và mức độ chắc chắn mà các đài nhìn thấy ở sản phẩm. Tại Thái Lan, các đơn vị chưa đạt được thỏa thuận về mức giá; JAS cho biết đề nghị nhận được quá cao. Malaysia và Singapore cũng chưa ghi nhận đơn vị phát sóng chính thức, còn tại Việt Nam chưa có bên mua được xác nhận.
Indonesia cũng chưa chốt hợp đồng, dù Emtek Group đang tham gia đàm phán. Trường hợp này cho thấy giải có thể có sức hút ở thị trường đăng cai, nhưng sự quan tâm chưa chuyển thành cam kết phát sóng. Khi nhiều thị trường vẫn bỏ ngỏ, việc tuyên bố giải có thể chạm tới hơn một tỷ người càng cần được nhìn nhận thận trọng.
Giá cao không nhất thiết là sai nếu sản phẩm bảo đảm lượng xem và giá trị quảng cáo tương xứng. Nhưng khi khán đài vắng, mức độ quan tâm chưa rõ và các thỏa thuận còn dang dở, nhà đài có lý do để chần chừ. Không hoàn tất bản quyền đồng nghĩa người xem có thể khó tiếp cận giải, còn ban tổ chức mất một kênh quan trọng để chứng minh rằng thị trường thực sự tồn tại.
FIFA để ngỏ cửa, nhưng chưa bảo đảm tương lai
Ngày 25/9, Tổng thư ký FIFA Mattias Grafstrom dự lễ khai mạc và trận Indonesia gặp Singapore tại sân Gelora Bung Karno, Jakarta. Ông nói FIFA tin phiên bản đầu tiên sẽ thành công và hướng tới khả năng tổ chức một sự kiện tương tự sau bốn năm, nhưng cũng nhấn mạnh trước mắt cần tập trung vào giải hiện tại. Đó là tín hiệu tích cực, không phải lời xác nhận chắc chắn rằng giải sẽ tiếp tục.
Theo ông Grafstrom, quyết định về kỳ tiếp theo cần sự phối hợp giữa FIFA, Liên đoàn Bóng đá châu Á (AFC) và các liên đoàn thành viên để tìm thời điểm phù hợp. Cách nói ấy cho thấy tương lai giải đấu còn phụ thuộc vào kết quả thực tế và sự đồng thuận của các bên. FIFA chưa đưa ra cam kết dứt khoát, nên mọi kỳ vọng về một vị trí ổn định trong lịch bóng đá khu vực vẫn còn sớm.
Muốn tồn tại, FIFA ASEAN Cup cần biến tệp khán giả tiềm năng thành người xem thật, cải thiện trải nghiệm tại sân và đưa bản quyền về mức các thị trường có thể chấp nhận. Nếu không, thương hiệu FIFA sẽ chỉ là lời giới thiệu đắt giá cho một giải đấu chưa tìm được công chúng. Khán giả có thể giúp cứu giải, nhưng chỉ khi ban tổ chức chứng minh được họ muốn xem.
