Công trình công cộng bỏ dở là nguồn lực chưa đến được với người dân
Dự án bỏ hoang là công trình được đầu tư bằng nguồn lực công nhưng chưa hoàn thành hoặc không được đưa vào sử dụng, để xuống cấp trong khi nhu cầu cộng đồng vẫn còn. Tại xã Thọ Phong, Quảng Ngãi, tình trạng ấy hiện rõ ở Trung tâm Dạy nghề kiểu mẫu Sơn Tịnh và khu thể thao xã Tịnh Phong cũ: hai công trình dành cho đào tạo nghề và sinh hoạt cộng đồng vẫn dang dở sau nhiều năm.
Trung tâm dạy nghề nằm ở thôn Phong Niên Thượng, trên khu đất hơn 3 ha. Những dãy nhà bê tông, lối đi và sân bãi bị cỏ dại lấn chiếm; một số khu vực từng được xây gần hoàn chỉnh nay thấm nước, ẩm mốc, nứt nền. Khu thể thao cũng có hạng mục hình thành nhưng khuôn viên um tùm, khán đài được người dân tận dụng để phơi rơm. Đây không phải cách sử dụng có thể thay thế mục tiêu ban đầu: dạy nghề Thọ Phong và tạo không gian thể thao cho cư dân.
Gần 38 tỉ đồng và một mục tiêu đào tạo chưa thành
Trung tâm Dạy nghề kiểu mẫu Sơn Tịnh do Sở Lao động – Thương binh và Xã hội Quảng Ngãi trước đây làm chủ đầu tư, với tổng kinh phí gần 38 tỉ đồng; ngân sách tỉnh đóng góp gần 4 tỉ đồng, còn nguồn Trung ương hỗ trợ gần 34 tỉ đồng. Dự án triển khai giai đoạn 2012–2014, được thiết kế gồm khu học lý thuyết, khu thực hành, hội trường, thư viện và các hạng mục phụ trợ. Mục tiêu là đào tạo nghề sơ cấp, tổ chức khóa học ngắn hạn và giúp lao động tìm việc, tự tạo việc làm hoặc học tiếp.
Nhưng mục tiêu xã hội ấy không thể được tính là kết quả chỉ vì công trình đã xây một phần. Dự án không hoàn thành đúng tiến độ, trong đó có khó khăn về kinh phí. Tháng 2.2016, Chủ tịch UBND tỉnh quyết định chuyển dự án từ sở làm chủ đầu tư sang Trường Cao đẳng Công thương TP.HCM để tiếp tục đầu tư và đưa vào hoạt động trong năm học 2016–2017. Việc chuyển giao không giải quyết được nút thắt: năm 2022, trường xin trả lại dự án cho tỉnh sau hơn sáu năm tiếp nhận. Một chuỗi thay đổi chủ thể mà không đưa trung tâm vào phục vụ là dấu hiệu cần được giải trình, không thể xem như thủ tục hành chính khép lại vấn đề.
Khu thể thao cũng mắc kẹt, người dân chịu phần thiệt
Khu thể thao xã Tịnh Phong cũ được triển khai từ năm 2018 trong Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, với tổng kinh phí 3 tỉ đồng. Theo Chủ tịch UBND xã Thọ Phong Trương Công Hòa, dự án kéo dài do vướng bồi thường, giải phóng mặt bằng. Với phần xây lắp, ông Hòa cho biết kinh phí là 2,6 tỉ đồng và đã giải ngân hơn 2,4 tỉ đồng. Dù một số hạng mục như mặt bằng sân vận động, khán đài, cổng và khu vệ sinh đã được thi công, công trình vẫn chưa hoàn thiện.
Người dân mất cơ hội sử dụng không gian thể thao, còn khu đất bỏ trống làm xấu cảnh quan và khiến họ lo ngại về an ninh trật tự. Khán đài thành nơi phơi rơm là hình ảnh cụ thể của khoảng cách giữa mục tiêu đầu tư và công dụng thực tế. Đây không chỉ là chuyện một công trình chưa đẹp hay một kế hoạch chậm tiến độ: mỗi năm bỏ ngỏ đều làm tăng nguy cơ hư hỏng, khiến tài sản công khó phát huy giá trị và kéo dài sự thiếu hụt dịch vụ tại địa phương.
Chuyển giao tài sản chưa đủ: phải làm rõ trách nhiệm
Ông Phan Đình Trung, Phó giám đốc Sở Tài chính Quảng Ngãi, cho biết tỉnh đã quyết định giao Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh quản lý, xử lý tài sản. Tỉnh cũng giao Sở Tài chính chủ trì cùng các cơ quan liên quan rà soát quá trình chuyển giao, làm rõ việc thu hồi kinh phí Nhà nước đã đầu tư và việc quyết toán có đúng quy định hay không. Đây là bước cần thiết, nhưng người dân cần câu trả lời rõ ràng hơn về nguyên nhân dự án đình trệ, trách nhiệm của từng đơn vị qua các giai đoạn và cách ngăn tài sản tiếp tục xuống cấp.
Lý do được nêu cho các vướng mắc gồm khó khăn nguồn vốn, ảnh hưởng kéo dài của Covid-19, mưa bão và tình hình tài chính của đơn vị; khu thể thao còn vướng giải phóng mặt bằng. Những yếu tố ấy cần được kiểm chứng cùng hồ sơ, tiến độ và quyết toán, chứ không thể tự động thay thế trách nhiệm quản lý. Trung tâm Phát triển quỹ đất được giao quản lý, khai thác tài sản đúng mục đích, bảo đảm hiệu quả và tránh thất thoát, lãng phí; dự kiến công trình hoàn thành, đưa vào sử dụng trong năm 2027. Mốc này chỉ có ý nghĩa nếu đi cùng kế hoạch khả thi, công khai tiến độ và xác định rõ ai chịu trách nhiệm khi cam kết không thành.
