Chủ động trước mùa cúm, đừng chờ triệu chứng
Cúm mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút cúm gây ra, có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm và lây lan nhanh trong cộng đồng. Đây là lý do phòng ngừa cúm nên bắt đầu trước khi dịch tăng, thay vì đợi đến khi gia đình có người mắc bệnh. Mùa cúm Bắc bán cầu ở Việt Nam thường kéo dài từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau; giai đoạn này trùng với lúc thời tiết chuyển mùa, khi nhiều bệnh hô hấp cũng dễ xuất hiện. Ho, sốt, sổ mũi, đau họng và mệt mỏi không đủ để tự kết luận là cúm, vì các bệnh đường hô hấp khác cũng có thể gây triệu chứng tương tự. Người cao tuổi, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền cần đặc biệt lưu tâm vì nguy cơ bệnh nặng và biến chứng cao hơn. Tiêm vaccine cúm hằng năm là một biện pháp chủ động giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan.
Phòng cúm không dừng ở mũi tiêm: hãy rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho hoặc hắt hơi, giữ không gian sinh hoạt thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người có triệu chứng hô hấp. Khi bị bệnh, nên giảm tiếp xúc với người khác; nếu cần ra ngoài, hãy đeo khẩu trang để hạn chế lây lan.
Tiêm trước tháng 12 để cơ thể kịp tạo miễn dịch
Với mùa cúm Bắc bán cầu từ tháng 10.2026 đến tháng 3.2027, lựa chọn hợp lý là tiêm vaccine trước khi mùa dịch bùng phát, tốt nhất trước tháng 12. Tiêm sớm giúp cơ thể có thời gian tạo miễn dịch trước giai đoạn nguy cơ tăng, thay vì chờ dịch lan rộng mới tìm lịch tiêm. Thành phần vaccine cúm được cập nhật hằng năm để phù hợp với các chủng vi rút dự kiến lưu hành, nên mũi tiêm của mùa trước không mặc nhiên thay thế cho mũi tiêm mùa này. Khuyến nghị chung là tiêm nhắc lại mỗi năm một lần để duy trì hiệu quả bảo vệ. Tuy nhiên, nếu đã tiêm vaccine cúm Nam bán cầu giữa năm, việc có cần tiêm thêm vaccine Bắc bán cầu hay không còn phụ thuộc thành phần vaccine đã tiêm, thời điểm tiêm và tình trạng cá nhân. Hãy cung cấp lịch sử tiêm chủng cho cơ sở tiêm chủng để được tư vấn, thay vì tự quyết định tiêm thêm.
Vaccine làm giảm nguy cơ mắc cúm và biến chứng nhưng không thay thế các biện pháp vệ sinh, hạn chế lây truyền. Người vừa mắc cúm nên trao đổi với nhân viên y tế về thời điểm tiêm dựa trên tình trạng hồi phục và tiền sử tiêm chủng.
Vaccine cúm dạng xịt mở thêm lựa chọn cho trẻ
Vaccine cúm dạng xịt mới được triển khai tại Việt Nam dành cho trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi, mở rộng lựa chọn vaccine cúm trẻ em. Mỗi trẻ nhận một liều khoảng 0,2 ml, chia đều cho hai bên mũi. Lịch liều tùy theo độ tuổi và tiền sử tiêm: trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm vaccine cúm cần hai liều, cách nhau tối thiểu bốn tuần; trẻ đã từng tiêm và trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi dùng một liều. Vaccine vẫn cần sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ trước vi rút cúm biến đổi liên tục. Dạng xịt có thể là lựa chọn phù hợp với một số gia đình, nhưng hình thức sử dụng không loại bỏ yêu cầu sàng lọc và giám sát y tế. Phụ huynh nên trao đổi với nhân viên y tế về lịch tiêm và tính phù hợp của vaccine cho trẻ, thay vì tự chọn chỉ dựa trên cách dùng.
Dù không tiêm qua đường kim, vaccine dạng xịt vẫn phải được nhân viên y tế thực hiện hoặc giám sát và tuân thủ quy trình khám sàng lọc, an toàn tiêm chủng. Vaccine cần được bảo quản đông sâu ở mức -20 đến -30 độ C; sau khi rã đông, bảo quản ở 2-8 độ C và sử dụng trong thời hạn quy định. Vì vậy, đây không phải sản phẩm để tự mua về dùng tại nhà. Điều đáng quan tâm không chỉ là dạng dùng, mà còn là lịch liều phù hợp và việc sử dụng đúng quy trình.
