Rà soát để biến mốc khai thác thành kế hoạch khả thi
Chuẩn bị vận hành sân bay Long Thành là quá trình hoàn tất đồng bộ công trình, thử nghiệm hệ thống, thủ tục hàng không và phương án phối hợp để sân bay có thể đón khách an toàn, thông suốt. Bộ Xây dựng vừa yêu cầu ACV và Cục Hàng không Việt Nam rà soát toàn diện công tác chuẩn bị khai thác giai đoạn 1, sau chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc tại Văn bản số 11272 ngày 5/11/2026.
Yêu cầu này không phải thủ tục hình thức: kế hoạch khai thác thương mại được ACV dự kiến bắt đầu từ 0 giờ ngày 24/12/2026. Với khoảng thời gian còn lại, việc xác nhận từng điều kiện quan trọng hơn tuyên bố tiến độ chung. Một nhà ga có thể gần hoàn tất về xây dựng nhưng chưa sẵn sàng đón khách nếu nghiệm thu, cấp phép, thử nghiệm vận hành hoặc kết nối giao thông chưa theo kịp. Vì thế, mốc mở cửa chỉ đáng tin khi các đầu việc được kiểm chứng và có cơ quan chịu trách nhiệm rõ ràng.
Công trình, thử nghiệm và giấy phép phải về đích cùng nhau
Đầu việc đầu tiên của ACV Long Thành là rà soát khối lượng còn lại ở từng gói thầu, xác định tiến độ hoàn thành và bảo đảm nhà thầu huy động đủ nhân lực, máy móc, thiết bị, nhiên liệu, vật liệu. Những gói có nguy cơ chậm cần được theo dõi sát, thay vì để vướng mắc chỉ lộ ra khi đến hạn. Bộ Xây dựng yêu cầu tiến độ công trình phải đồng bộ với nghiệm thu, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, cấp phép và chấp thuận chuyên ngành hàng không.
Song song với xây dựng là vận hành thử. ACV phải lập, phê duyệt kịch bản thử nghiệm đơn động và liên động cho hệ thống cơ điện, phòng cháy chữa cháy, thiết bị nhà ga và hệ thống quản lý sân bay thuộc gói thầu 5.10; đồng thời đánh giá kết quả ORAT, các lần thử nghiệm lại và rủi ro còn tồn tại. Đây là phép thử thực tế về khả năng phối hợp giữa thiết bị và con người, không phải bước có thể rút gọn để giữ lịch. Nếu phát hiện lỗi, thời gian xử lý và thử lại phải được tính vào kế hoạch.
ACV phải tổng hợp, báo cáo Bộ Xây dựng và Cục Hàng không Việt Nam trước ngày 15/11; Cục Hàng không Việt Nam cần gửi đánh giá kế hoạch khai thác trước ngày 18/11.
Đường đến sân bay cũng là một phần của năng lực khai thác
Với hành khách, mức độ sẵn sàng không chỉ nằm trong nhà ga. Bộ Xây dựng giao các đơn vị rà soát tiến độ cao tốc, quốc lộ và đường tỉnh kết nối, nhằm bảo đảm tiếp cận thuận lợi và tránh ùn tắc khi sân bay đi vào hoạt động. Cục Kinh tế - Quản lý đầu tư xây dựng và Cục Đường bộ Việt Nam phải báo cáo khả năng kết nối, khai thác trước ngày 16/11. Đây là đầu việc có tác động trực tiếp đến trải nghiệm đi lại: sân bay có thể vận hành đúng quy trình bên trong nhưng vẫn gây khó cho khách nếu hành trình tới đó thiếu thông suốt.
Vì vậy, đánh giá giao thông cần gắn với phương án tổ chức khai thác thực tế, thay vì chỉ xác nhận các tuyến đường đã thi công đến đâu. Cũng cần theo dõi sự phối hợp giữa ACV, cơ quan hàng không, đơn vị quản lý đường bộ và chính quyền địa phương; mỗi mắt xích phải có thông tin tiến độ, cách xử lý điểm nghẽn và đầu mối chịu trách nhiệm. Hình ảnh nút giao tuyến T1 với Quốc lộ 51 và đường 25C nhắc rằng kết nối là một phần của bài toán vận hành, không phải hạng mục bên lề.
Mốc mở cửa cần được bảo vệ bằng kết quả kiểm tra
Trong tháng 11/2026, Bộ Xây dựng dự kiến họp kiểm điểm công tác chuẩn bị khai thác sân bay Long Thành trên cơ sở báo cáo của ACV, đánh giá của Cục Hàng không Việt Nam và kết quả rà soát giao thông. Cuộc họp này cần làm rõ việc nào đã hoàn thành, việc nào còn rủi ro và biện pháp xử lý có đủ thời gian trước ngày khai thác dự kiến hay không. Áp lực tiến độ là có thật, nhưng đẩy nhanh không đồng nghĩa với hạ thấp yêu cầu an toàn hoặc bỏ qua thủ tục.
Kết luận cần theo dõi rất rõ: khai thác Long Thành chỉ sẵn sàng khi công trình được nghiệm thu, hệ thống vận hành thử đạt yêu cầu, giấy phép và chấp thuận chuyên ngành đã hoàn tất, còn đường kết nối bảo đảm phục vụ hành khách. Các báo cáo giữa tháng 11 là những mốc kiểm tra quan trọng, nhưng giá trị của chúng nằm ở bằng chứng và trách nhiệm khắc phục, không phải ở việc giữ một ngày mở cửa bằng mọi giá. Một sân bay mới chỉ thực sự sẵn sàng khi có thể vận hành an toàn, ổn định và đưa khách đến nơi thuận lợi.
