Tháng 11 là phép thử của tiến độ
Sân bay Long Thành là cảng hàng không quốc tế mới tại Đồng Nai, được xây dựng theo nhiều giai đoạn để bổ sung năng lực khai thác và kết nối cho mạng lưới hàng không Việt Nam. Với mục tiêu khai thác thương mại từ ngày 24/12/2026, dự án hiện không còn nhiều khoảng trống cho chậm trễ: ACV đang phối hợp với cơ quan quản lý và các đơn vị liên quan để hoàn thành đồng bộ thủ tục pháp lý, kỹ thuật và vận hành.
Tính đến ngày 9/10, nhóm công trình thiết yếu đạt khoảng 86% khối lượng theo giá trị hợp đồng; trong 16 gói thầu chính, bốn gói đã hoàn thành, 12 gói còn lại tiếp tục thi công. Con số này cho thấy phần việc còn lại không chỉ là hoàn thiện một nhà ga, mà là ghép nối đường băng Long Thành, đường lăn, sân đỗ, thiết bị dẫn đường, nhà ga, nhiên liệu, cứu hỏa và kiểm soát không lưu thành một hệ thống hoạt động đồng bộ. Vì vậy, mốc nghiệm thu trong tháng 11 có ý nghĩa hơn một thủ tục: đây là cửa kiểm tra xem mục tiêu giai đoạn 1 hoàn thành đúng hạn có còn khả thi hay không.
Nghiệm thu, cấp phép và bàn giao phải nối tiếp nhau
Theo lộ trình của ACV, các công trình trọng yếu sẽ hoàn thành nghiệm thu trong tháng 11/2026; thủ tục môi trường, an ninh hàng không và bố trí nhân lực khai thác dự kiến hoàn tất vào đầu tháng 12. Cùng thời gian đó, sân bay còn phải cấp phép phương tiện hoạt động trong khu bay, đưa các hạng mục vào vận hành và hoàn thiện hồ sơ xin chứng nhận khai thác cảng. Đây là chuỗi bàn giao liên ngành, không phải những việc có thể xử lý riêng rẽ: một hạng mục xây xong nhưng chưa nghiệm thu hoặc chưa được cấp phép vẫn chưa thể phục vụ chuyến bay.
Rủi ro nằm ở các gói thầu còn dang dở. Tám gói được đánh giá có khả năng hoàn thành trong tháng 12, gồm hai đường cất hạ cánh, đường lăn, sân đỗ và hệ thống nhiên liệu; trong khi bốn gói trọng yếu khó kịp mốc này, trong đó giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật mới đạt hơn 80%, nhà ga hàng hóa số 1 cùng công trình phụ trợ hơn 47%, còn nhà ga hành khách khoảng 83%. Bộ Xây dựng cũng đánh giá tiến độ tiềm ẩn rủi ro không đáp ứng yêu cầu. Đòi hỏi lúc này là phối hợp chặt giữa nhà thầu, chủ đầu tư và cơ quan cấp phép, thay vì chỉ thúc một công trường riêng lẻ.
Chạy thử phải tìm ra lỗi trước ngày mở cửa
Công trình hoàn thành chưa đồng nghĩa sân bay sẵn sàng đón khách. Chương trình chuẩn bị khai thác ORAT được chia thành ba đợt: tháng 9–10, tháng 11 và tháng 12; các bài thử bao quát phục vụ hành khách và giao thông kết nối, hành lý, khai thác khu bay, an ninh, an toàn và công nghệ thông tin. Kế hoạch được thiết kế để kiểm tra đồng thời hạ tầng, thiết bị, quy trình và nhân sự, rồi khắc phục các vấn đề phát hiện trong vận hành thử. Hệ thống tra nạp nhiên liệu cũng cần chạy thử và xin cấp phép trong tháng 11.
Sức ép là thời gian dự phòng sửa lỗi rất hẹp. Kế hoạch gồm 55 kịch bản ORAT trong ba đợt từ tháng 9 đến tháng 12, trong khi với sân bay mới quy mô lớn, quá trình chuẩn bị thường kéo dài từ sáu tháng đến một năm. Những lỗi chỉ xuất hiện khi nhiều hệ thống vận hành cùng lúc có thể làm lộ ra khoảng cách giữa chạy thử và khai thác thật. Vì thế, kết quả của từng đợt phải dẫn đến sửa chữa và kiểm tra lại, chứ không chỉ hoàn thành một danh sách diễn tập. Nếu không dành đủ năng lực xử lý phát sinh, mốc tháng 12 có thể đạt trên giấy nhưng mức độ sẵn sàng thực tế vẫn chưa được chứng minh.
Khai thác từng bước, không phải mở hết công suất ngay
Phương án sân bay Long Thành khai thác ban đầu theo ba giai đoạn, nên ngày mở cửa không đồng nghĩa toàn bộ sân bay lập tức hoạt động hết công suất. Từ tháng 12/2026 đến tháng 3/2027, giai đoạn 1 dự kiến sử dụng khu vực cánh Tây và trung tâm nhà ga hành khách. Vietnam Airlines và Vietjet đăng ký mức khai thác tương đương 6–10% công suất thiết kế, khoảng 20–30 chuyến mỗi ngày; tổng sản lượng dự kiến tối đa 366 chuyến mỗi tuần, gồm 322 chuyến nội địa và 44 chuyến quốc tế. Với hành khách, điều đó có nghĩa lựa chọn ban đầu tập trung vào một số đường bay nội địa và quốc tế chặng ngắn, thay vì mạng bay rộng ngay từ đầu.
Tác động đến người đi lại còn phụ thuộc vào những gì nằm ngoài hàng rào sân bay. Một số dịch vụ quanh khu vực như y tế, khách sạn, trường học và mua sắm vẫn chưa đáp ứng đầy đủ về quy mô, chất lượng và khả năng tiếp cận. Về dài hạn, kế hoạch là tăng công suất theo nhu cầu, đồng thời hoàn thiện dịch vụ hàng không, phi hàng không và hạ tầng giao thông kết nối vùng. Từ tháng 10/2027, sân bay dự kiến khai thác 100% công suất thiết kế với mạng bay nội địa, quốc tế và các tuyến hàng hóa đến châu Âu, Hoa Kỳ. Thành công của dự án vì thế không chỉ được đo bằng ngày khai trương, mà bằng khả năng phối hợp an toàn và kết nối hiệu quả cho hạ tầng hàng không Việt Nam.
