Khi mọi người ngủ, từng phút đều có ý nghĩa
Hướng dẫn phòng cháy ban đêm là hoạt động giúp cư dân và cơ sở nhận diện nguy cơ khi nghỉ ngơi, chuẩn bị cách báo động, thoát nạn và xử lý ban đầu để bảo vệ tính mạng. Đây không nên chỉ là lời nhắc chung về thiết bị hay nội quy: ban đêm và rạng sáng, người đang ngủ có thể không nhận ra sự cố ngay, khiến thời gian phát hiện và ứng phó bị rút ngắn. Vì thế, phát hiện cháy sớm phải là trọng tâm, còn thoát nạn an toàn phải được đặt trước việc cứu tài sản. Khi sự cố xảy ra, phát hiện, báo tin kịp thời và xử lý ban đầu đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong cứu người, ngăn cháy lan và hạn chế thiệt hại. Cách tiếp cận này thừa nhận giới hạn của phản ứng trong lúc ngủ, thay vì trông chờ mọi người tự thức dậy và ứng phó.
Phòng ngừa phải bắt đầu trước giờ nghỉ
An toàn cháy nổ ban đêm được quyết định phần lớn bởi những việc làm trước khi tắt đèn. Ở nhà, cần kiểm tra hệ thống điện, quản lý nguồn lửa và nguồn nhiệt, không để đồ đạc chắn lối đi, đồng thời chuẩn bị phương án thoát nạn phù hợp với từng thành viên. Với cơ sở sản xuất, kinh doanh, cần kiểm tra thiết bị điện và khu vực làm việc, tắt thiết bị không cần thiết, sắp xếp hàng hóa bảo đảm khoảng cách an toàn, giữ lối thoát thông thoáng và duy trì phương tiện chữa cháy tại chỗ trong trạng thái sẵn sàng. Nơi có nguy cơ cao cần tăng cường giám sát ban đêm và có phương án ứng phó rõ ràng. Đây không phải thủ tục để hoàn tất cho đủ; đó là cách giảm nguy cơ và tránh để một lối thoát bị chặn đúng lúc cần dùng.
Mỗi gia đình cũng nên tính trước ai hỗ trợ trẻ em, người cao tuổi hoặc người khuyết tật khi thoát ra ngoài. Phương tiện chữa cháy ban đầu cần phù hợp và được đặt ở vị trí dễ tiếp cận, nhưng chỉ có ý nghĩa khi người sử dụng biết cách dùng và không tự đặt mình vào nguy hiểm.
Biết báo động, thoát nạn và xử lý đúng giới hạn
Khi phát hiện cháy, thứ tự phản ứng cần rõ ràng: hô hoán, báo động cho người xung quanh, tổ chức thoát nạn và gọi 114. Chỉ sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu khi tình huống bảo đảm an toàn; không để việc dập lửa làm chậm thoát hiểm hoặc đe dọa tính mạng. Kỹ năng thoát nạn không thể chỉ nằm trên giấy. Hướng dẫn cần gắn với thực hành: cách báo tin, sử dụng phương tiện chữa cháy và hỗ trợ người gặp nạn trong điều kiện an toàn. Mỗi hộ nên thống nhất phương án phù hợp với nơi ở, nhất là khi có thành viên cần hỗ trợ. Mục tiêu không phải biến cư dân thành lực lượng chữa cháy chuyên nghiệp, mà giúp họ nhận ra lúc nào cần rời khỏi nơi nguy hiểm, báo tin nhanh và không biến một sự cố thành thêm nạn nhân.
Lực lượng cơ sở phải biến tuyên truyền thành thực hành
Lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ giữ vai trò nòng cốt trong tham mưu, hướng dẫn và kiểm tra; chính quyền, đoàn thể cùng vận động người dân tham gia. Tại Thanh Hóa, lực lượng cảnh sát đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn các cơ sở sản xuất, kinh doanh về biện pháp phòng ngừa, kiểm tra điện, nguồn lửa, nguồn nhiệt, cũng như khả năng thường trực và sẵn sàng xử lý của lực lượng tại chỗ. Vai trò ấy không dừng ở việc phổ biến quy định. Hướng dẫn tốt phải phù hợp với nguy cơ tại từng địa bàn, dễ hiểu, có thực hành và giúp người dân biết cách báo động, thoát nạn, dùng phương tiện đúng giới hạn. Các tổ liên gia, điểm chữa cháy công cộng và lực lượng PCCC cơ sở có thể hỗ trợ ứng phó ban đầu, nhưng an toàn của con người vẫn phải đứng trước việc cứu tài sản.
Kết luận rất rõ: phòng cháy ban đêm không thể trông cậy vào may mắn hay một bình chữa cháy đặt sẵn. Cần giảm nguy cơ trước giờ nghỉ, tăng khả năng phát hiện cháy sớm và luyện kỹ năng thoát nạn để mỗi người biết hành động trong những phút đầu. Khi tuyên truyền đi cùng kiểm tra và thực hành, cộng đồng mới sẵn sàng ứng phó mà không đánh đổi tính mạng.
